Bazylika kolegiacka św. Małgorzaty w Nowym Sączu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół św. Małgorzaty w Nowym Sączu
bazylika mniejsza, kolegiata
Distinctive emblem for cultural property.svg I-3-17/48 z 20.08.1948 r.
oraz A-209 z 22.12.1970 r.[1]
Kościół św. Małgorzaty w Nowym Sączu
Państwo  Polska
Miejscowość Nowy Sącz
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Małgorzaty w Nowym Sączu
Wezwanie św. Małgorzaty
Położenie na mapie Nowego Sącza
Mapa lokalizacyjna Nowego Sącza
Kościół św. Małgorzaty w Nowym Sączu
Kościół św. Małgorzaty w Nowym Sączu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Małgorzaty w Nowym Sączu
Kościół św. Małgorzaty w Nowym Sączu
Ziemia 49°37′30″N 20°41′36″E/49,625000 20,693333Na mapach: 49°37′30″N 20°41′36″E/49,625000 20,693333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wieże bazyliki kolegiackiej św. Małgorzaty w Nowym Sączu
Graffiti na drzwiach w bazylice św,. Małgorzaty w Nowym Sączu

.

Bazylika kolegiacka św. Małgorzaty w Nowym Sączukościół w Nowym Sączu posiadający tytuł bazyliki mniejszej siedziba Kapituły kolegiackiej w Nowym Sączu

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kościół pochodzi z przełomu XIII / XIV wieku. W roku 1448 podniesiony przez biskupa krakowskiego Zbigniewa Oleśnickiego do rangi kolegiaty. W XV wieku kościół przebudowano, powstały m.in. dwie wieże: północna (1460 r.) i południowa (1507 r.). Ta ostatnia odgrywała rolę dzwonnicy. Przebudowy te doprowadziły do zatarcia dawnych cech stylowych. Dzwony kościelne zostały zarekwirowane przez Austriaków na cele wojenne 10 października 1916 r.; podobnie postąpili Niemcy z 2 dzwonami w roku 1941. W okresie międzywojennym rozpoczęto odnowę i częściową rekonstrukcję dawnego wyglądu kościoła. W latach 1955-59 nastąpiła przebudowa wież, nadająca im dawny wygląd; w latach 1969-73 przebudowano wnętrza. W 1992 r. papież Jan Paweł II nadał kościołowi tytuł bazyliki mniejszej.

Architektura i wnętrze[edytuj | edytuj kod]

Budynek kościoła posiada elementy gotyckie i barokowe. W jego skład wchodzi fasada barokowa z dwiema wieżami, nawa główna poprzedzona kruchtą łączącą wieże, po jej bokach kaplice.

Najstarszym malowidłem jest fragmentaryczna (odkryta w roku 1970) gotycka polichromia z 1360 r. na południowej ścianie prezbiterium, przedstawiająca sceny męczeństwa i ukrzyżowania.

W ołtarzu głównym znajduje się obraz z kręgu Veraicon- wizerunek Przemienienia Pańskiego, pochodzenia wołoskiego, datowany na XV wiek, przeniesiony tu w 1785 r.

Ponadto wyposażenie wnętrza stanowią m.in.: figura Madonny z Dzieciątkiem z XIV wieku, fryz z płaskorzeźb apostołów przywieziony po bitwie grunwaldzkiej, trzy portale gotyckie z XV wieku, chrzcielnica z 1557 roku, ołtarz główny i dwa boczne, późnorenesansowe z XVII wieku, w nawie dwa rokokowe ołtarze boczne. Organy 34-głosowe wykonał Włodzimierz Truszczyński z Warszawy.

Ciekawostką architektoniczną jest fakt, że kościół w swojej pierwotnej gotyckiej postaci posiadał układ dwunawowy z trzema filarami ustawionymi na osi świątyni. Rozwiązanie takie było dosyć rzadko stosowane ze względu na ograniczenie funkcjonalności i sprzeczność z zasadami klasycznej kompozycji architektonicznej, uznającej za błąd ustawianie podpór na osi budowli. Układ ten nie zachował się – podpory zostały usunięte podczas przebudowy, a pierwotne sklepienia nad nawami zastąpiono najpierw płaskim stropem drewnianym, a następnie stropem żelbetowym podczas gruntownej przebudowy w latach 70. XX w.

W przyziemiu północnej wieży kolegiaty zachowały się drzwi, na których w 1617 r. podpisało się czterech hejnalistów miejskich. Napis ten - znany z rysunku Stanisława Wyspiańskiego - dziś jest już słabo czytelny[2].

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie (pol.). 30 września 2014. [dostęp 22.04.2010].
  2. Napis ten, znany z rysunku Stanisława Wyspiańskiego, przechowywanego w krakowskim Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, przedstawiał 4 trąbki i nazwiska: Samuel Bo.., Thomas Bsl..., Casimir Odakowski(?), Johanes Kropidlo. Za: T. Łopatkiewicz, Kolegiata sądecka w rysunkach..., Almanach Sądecki, R XVIII, nr 1/2 (66/67), 2009

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]