Bazylika Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bazylika Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej
kościół parafialny, bazylika mniejsza
Narodowy Instytut Dziedzictwa
Distinctive emblem for cultural property.svg A-228 z 12.08.1971 r.[1]
Bazylika mniejsza w Limanowej
Bazylika mniejsza w Limanowej
Państwo  Polska
Miejscowość Limanowa
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej
bazylika mniejsza
• nadający tytuł
od 1991
Jan Paweł II
Wezwanie Matka Boża Bolesna
Wspomnienie liturgiczne piątek przed Niedzielą Palmową
Przedmioty szczególnego kultu
Cudowne obrazy figura Matki Bożej Bolesnej
Położenie na mapie Limanowej
Mapa lokalizacyjna Limanowej
Bazylika Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej
Bazylika Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bazylika Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej
Bazylika Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej
Ziemia 49°42′23″N 20°25′12″E/49,706389 20,420000Na mapach: 49°42′23″N 20°25′12″E/49,706389 20,420000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Bazylika Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej − świątynia rzymskokatolicka, będąca kościołem parafialnym parafii Matki Bożej Bolesnej w Limanowej. W 1991 została podniesiona przez papieża Jana Pawła II do rangi bazyliki mniejszej. Jest sanktuarium, w którym szczególnym kultem otaczana jest łaskami słynąca figura Matki Bożej Bolesnej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Poprzednie świątynie[edytuj | edytuj kod]

W 1513 właściciel miasteczka Limanowa ufundował na swoich ziemiach niewielką drewnianą świątynię, która stała się pierwszym kościołem parafialnym miejscowej parafii. Była on wzniesiona na planie krzyża z wieżą od strony zachodniej. Jej patronem był św. Mikołaj. Kościół rozbudowano na początku XVII wieku, dodając dwie kaplice, podcienia i wieżę. Kościół spłonął w wielkim pożarze, który strawił znaczną część centrum miasta 14 marca 1769. Z płomieni uratowano wówczas jedynie cudowną figurę Matki Bożej Bolesnej z XIV wieku i XVI-wieczną chrzcielnicę.

W latach 1776-1791 wzniesiono na miejscu pogorzelska nową świątynię - również drewnianą, jednonawową, z pojedynczą wieżą. Poświęcił ją 12 maja 1825 biskup Tomasz Ziegler. Przetrwała jedynie do 1909, kiedy to została rozebrana, aby zrobić miejsce pod budowę obecnej bazyliki, która miała sprostać nasilającemu się ruchowi pielgrzymkowemu.

Historia bazyliki limanowskiej[edytuj | edytuj kod]

Świątynia została wybudowana w latach 1910[2] - 1918 jako wotum na 100. rocznicę Konstytucji 3 maja, z inicjatywy ówczesnego proboszcza parafii limanowskiej, ks. Kazimierza Łazarskiego, według projektu Zdzisława Mączeńskiego. Kościół został konsekrowany 6 października 1921 roku przez biskupa tarnowskiego Leona Wałęgę.

3 maja 1991, w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja, papież Jan Paweł II podniósł kościół w Limanowej do rangi bazyliki mniejszej.

Opis świątyni[edytuj | edytuj kod]

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Kościół Matki Boskiej Bolesnej jest secesyjną, murowaną, trójnawową bazyliką o ścianach zewnętrznych wyłożonych kamieniem. Został zaprojektowany z wykorzystaniem motywów drewnianego budownictwa okolic Beskidu Wyspowego. Wysoka wieża przy fasadzie zwieńczona jest neobarokowym hełmem. U szczytu fasady znajduje się rzeźba Ukrzyżowania a poniżej niej polski orzeł i daty 1791 - 1891.

Wnętrze[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze bazyliki zdobią dekoracje figuralne, wykonane m.in. z masy betonowej. Na każdym kroku uwagę przyciągają liczne polichromie, witraże, rzeźby i mozaiki. Autorem polichromii jest Adam Miksza. Wyróżnia się zwłaszcza kompozycja Od powietrza, głodu, ognia i wojny wybaw nas Panie.

Ołtarze[edytuj | edytuj kod]

ołtarz główny
wykonany został w 1920 według projektu Zdzisława Mączeńskiego, a w 1965 przebudowany według projektu Zbigniewa Wzorka. W jego centralnej części znajduje się rzeźba Matki Boskiej Bolesnej, wykonana z drewna lipowego, pochodząca z XIV wieku. W 1753 roku przeniesiono ją z kaplicy w Mordarce do ówczesnego, drewnianego kościoła parafialnego w Limanowej. 11 września 1966 roku, w ramach obchodów milenijnych pieta została ukoronowana przez metropolitę krakowskiego Karola Wojtyłę. On też 22 czerwca 1983 roku, już jako papież Jan Paweł II, powtórnie koronował w Krakowie rzeźbę po kradzieży (w 1981 roku) poprzedniej korony.
Information icon.svg Osobny artykuł: Pieta Limanowska.

Pieta otoczona jest licznymi darami wotywnymi. Posiada dwie zasuwy w formie obrazów: Ukrzyżowanie ze scenami z życia Jezusa oraz Koronacja Najświętszej Maryi Panny.

W zwieńczeniu ołtarza znajduje się obraz Proroctwo Symeona, namalowany przez Marię Ritter. Poniżej wnęki, w której umieszczono Pietę, znajduje się tabernakulum, ozdobione scenami Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny i Zmartwychwstania Chrystusa.

ołtarze boczne
wykonał je w latach 1920-1930 Wojciech Durek. Zdobią je potężne kompozycje figuralne:
  • ołtarz Matki Bożej Różańcowej - z obrazem Matka Boża Ostrobramska
  • ołtarz Najświętszego Serca Pana Jezusa - w jego centrum znajduje się figura Jezusa, adorowana przez anioły, rolnika i księdza
  • ołtarz Relikwii Świętych i Błogosławionych - spoczywają w nim relikwiarze ze szczątkami m.in. św. Antoniego Puscci, św. Jana Bosko oraz św. Jadwigi
  • ołtarz św. Józefa - zdobi go dekoracja rzeźbiarska przedstawiająca niewiernego Tomasza oraz wizerunek św. Urszuli Ledóchowskiej
  • ołtarz w kaplicy św. Antoniego

Witraże[edytuj | edytuj kod]

Do wnętrza bazyliki światło pada przez liczne barwne witraże, wśród których są m.in.:

Wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

  • drewniana późnogotycka chrzcielnica z 1527, ocalona z pożaru;
  • złocona ambona, ozdobiona figurkami Ewangelistów i zwieńczona figurą Chrystusa Zmartwychwstałego;
  • stacje Drogi Krzyżowej, wykonanej w 1924 przez Wojciecha Durka

Plac Kościelny[edytuj | edytuj kod]

Wokół kościoła w Limanowej rozciąga się rozległy plac kościelny - miejsce, gdzie pielgrzymi mogą spokojnie odpocząć i pomodlić się.

  • Mała Kalwaria Limanowska - zaprojektowana przez Juliana Klimka. W jej skład wchodzą:
    • krużganki - otaczają cały plac. Zdobi je kolekcja figurek Matki Boskiej, przywiezionych z różnych stron świata. Znajdują się tu również stacje Drogi Krzyżowej, wykonane przez Szczepana Szubryta.
    • Grota Matki Bożej z Lourdes - prowadzą do niej schody z wbudowanymi kamieniami z Drogi Krzyżowej w Jerozolimie.
    • ołtarz polowy - zbudowany w 1982
  • Pomnik Jana Pawła II, zaprojektowany przez Czesława Dźwigaja. Pomnik został poświęcony 20 czerwca 1998 przez trzech biskupów: Wiktora Skworca, Piotra Bednarczyka oraz Damiana Zimonia.
  • Carillon - zespół dziewiętnastu dzwonów, wygrywających melodie religijne.

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo małopolskie (pol.). 30 czerwca 2014. [dostęp 19.04.2010].
  2. za: Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej (inne źródła jako datę rozpoczęcia budowy podają lata 1912 i 1914)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Beskidy i Gorce. Praktyczny przewodnik, wyd. Pascal 2006, ISBN 83-7304-838-3
  2. Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej [dostęp 8 października 2009]
  3. Jan Uryga, Matka Bolesna z Limanowej, w: Niedziela. Tygodnik Katolicki nr 37/2006 [dostęp 8 października 2009]
  4. Piotr Skoczek: Parafie Ziemi Limanowskiej. Proszówki: Prowincjonalna Oficyna Wydawnicza, 2009, s. 176-188. ISBN 978-83-88383-43-4.