Bejtar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Logo organizacji
Członkowie bojówki "Betar" w Szydłowcu, rok ok. 1932

Bejtar (Betar, Brit Trumpeldor, Związek Trumpeldora, Trumpeldorczycy) − syjonistyczny, skrajnie prawicowy żydowski ruch młodzieżowy. Młodzieżówka partii Sojuszu Rewizjonistycznych Syjonistów. Założony w 1923 r. w Rydze (Łotwa) przez Władimira Żabotyńskiego (1880-1940). Istniał w Palestynie oraz w wielu państwach Europy, w tym również w II RP. Nazwa pochodzi od słów "Brit Josef Trumpeldor" i była hołdem wobec Josefa Trumpeldora, który zginął w obronie Tel Chaj w marcu 1920 r. Ideologia ruchu odwoływała się do tradycji wojowników żydowskich z czasów powstania Bar Kochby.

Ideologia i działalność[edytuj | edytuj kod]

Bejtar dążył do ustanowienia państwa żydowskiego na terenach Palestyny. Organizacja, będąca skrajnie prawicowym skrzydłem ruchu żydowskiego, wzorowała swój model organizacyjny na ruchach nacjonalistycznych okresu międzywojennego. Członkowie Betaru nosili piaskowe (także brunatne) koszule, czarne (także białe/piaskowe) krawaty, guziki z menorą; pozdrawiali się salutem rzymskim[1]. Na terenie Polski Trumpeldorczycy regularnie przechodzili szkolenia wojskowe przy pomocy oficerów Wojska Polskiego[2]. Organizacja była wspierana i uzbrajana przez władze II RP, ponieważ wzywała Żydów do osiedlania się w Palestynie. Polityka Bejtaru doprowadziła do konfliktu z innymi ruchami żydowskimi. Bejtar współpracował w Polsce z organizacjami narodowo-radykalnymi, m.in. z RNR Falanga rozbijał pochody lewicowo-socjalistycznego Bundu. We Włoszech Bejtar miał wsparcie Mussoliniego i faszystowskich Włochów - organizacja współpracowała m.in. z młodzieżową organizacją Balilla[3] (pisownia oryginalna):

(...) Tak jak promienie słońca płoszą szpetne sny, tak umiał Mussolini wypędzić z serc włoskich, zmorę komunizmu. Wziął na siebie zadanie zaszczepienia w młode serca uczucia miłości ojczyzny, i dumnych myśli związanych z tym celem. (...) Brit Trumpeldor jest również owocem narodowej rewolucji duchowej, skierowanej przeciw czerwonej chorobie, która osłabia siły witalne społeczeństwa żydowskiego i usiłuje sparaliżować jego energję wyzwoleńczą, wiążąc złudnie jego przyszłość z mirażami możliwości bytu w zrewolucjonizowanej djasporze. (...)


Włosi szkolili również marynarzy Bejtaru w Civitta Vecchia[4] (pisownia oryginalna):

(...) Dyktator Włoch, Mussolini wyraził się o szkole tej z uznaniem. Dziś interesują się tą szkołą setki młodych żydów, pragnących poświęcić się pracy na morzu. (...)

Żydowska lewica i komuniści atakowali członków organizacji nazywając ich "żydowskimi Hitlerami" i "faszystami"[5]. Na terenie Polski i Palestyny, członkowie organizacji dokonywali aktów terroryzmu wobec Brytyjczyków, Arabów (Palestyna), lewicowych i antysyjonistycznych Żydów (Polska / Palestyna) m.in. podkładając bomby w lokalach czy zbrojnie ich atakując (pisownia oryginalna):

Nożownicy żydowskiego „Hitlerka”. Znów polała się krew robotnicza w Palestynie. Nóż, kierowany ręką rewizjonistycznego łamistrajka, ugodził w pierś tow. Szymona Krasnosolskiego w chwili, gdy pełniąc swój proletarjacki obowiązek, obchodził jako członek straży strajkowej teren budowy w Petach Tikwie. Organizacja młodzieży rewizjonistycznej „BEJTAR” otrzymała rozkaz złamania siły zorganizowanego robotnictwa w kraju, przejęła się więc tak rzetelnie misją obrony „interesu narodowego”, że zrezygnowała z „pokojowych” metod łamistrajkostwa. Nóz i rewolwer mają odtąd symbolizować odradzający się naród, a ukrywanie zbrodniczych zamachowców i ułatwianie im ucieczki urośnie zapewne w oczach heroicznych mołojców do poziomu wymarzonego bohaterstwa. Żabotyńskiemu nie w smak godna postawa i trzeźwa rozwaga robotnika walczącego o swe kardynalne, ludzkie prawa, nasyła więc S A. (...) Te manewry armji żydowskiego „Hitlera” mają zaprawić blaszanych żołnierzyków do podstępnych skrytobójczych napadów, jak przystoi wojsku przyszłego zmilitaryzowanego państwa żydowskiego. Stawką gry jest władza, okupiona krwią proletariacką. Najwyższy czas chyba, by przygwoździć i zdemaskować właściwe oblicze domorosłych faszystów, a wodza postawić pod pręgierz publiczny kulturalnego świata, by na wzór swego pobratymcy nie znaczył śladem zbrodni powrotnej drogi uwiedzionej przezeń młodzieży na ojczystą glebę.[6]

Gospodarczo Betar odrzucał, krytykował, socjalizm jak i kapitalizm (pisownia oryginalna):

(...) Dla nas niema kapitalistów i proletariuszy, eksploatujących i eksploatowanych, są tylko p i o n i e r z y zajmujący poszczególne placówki odbudowy. Walka klas - integralna część socjalistycznego światopoglądu opaźnia powstanie Państwa Żydowskiego, tworzy mur rozdziału między czynnikami narodu, które mają wspólnie budować. Jednym słowem, to co jest dobre dla Palestyny, jest dobrym dla nas, to co może zaszkodzić odbudowie, temu wypowiadamy nieubłaganą walkę.[7]

Podczas II wojny światowej członkowie Bejtaru walczyli w Żydowskim Związku Wojskowym, wzięli także udział w powstaniu w getcie warszawskim. Nieliczni ocaleni walczyli rok później w powstaniu warszawskim. Na terenie Brytyjskiego Mandatu Palestyny wielu należało do organizacji paramilitarnej Irgun, walczącej o państwo żydowskie w Palestynie. Część przyłączyła się do radykalnej grupy Lehi.

Po ustanowieniu niepodległego państwa Izrael, ruch Bejtar został włączony do partii politycznej Herut, a następnie do Likudu.

Film dokumentalny „Betar”[edytuj | edytuj kod]

W 2011 r. powstał film dokumentalny o ruchu syjonistów-rewizjonistów pt.: Betar, w reż. Roberta Kaczmarka i pod kierownictwem merytorycznym oraz ze scenariuszem dr. Piotra Gontarczyka, w produkcji Film Open Group[8].

Zobacz także[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Smith, Charles D. (2004). Palestine and the Arab-Israeli Conflict (2nd ed.). Boston, MA: Bedford/St. Martin's. p. 115. ISBN 0-312-40408-5. "[Jabotinsky] formed youth groups (Betar) whose practices, patterned after the tactics and symbols of fascism, included wearing brown shirts and using special salutes."
  2. Film dokumentalny „Betar" - wyreżyserowany przez Roberta Kaczmarka na podstawie scenariusza Piotra Gontarczyka.
  3. „Trybuna Betaru”, Balilla i Brit Trumpeldor, Nr. 16
  4. „Trybuna Betaru”, Pierwszy Rok, Nr. 3
  5. Patrz m.in. Myśl i Czyn
  6. Myśl i Czyn: Organ akademickiej młodzieży sjon.-socjalistycznej, Do żydowskich mas robotniczych i ludowych! Do młodzieży żydowskiej!, Lwów, w marcu 1933 r. Nr. 1(2)
  7. „Trybuna Betaru”, Coś o Betarze dla niewtajemniczonych, Nr. 4
  8. Premiera filmu „Betar” w Krakowie | Film Open Group

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]