Ludvík Svoboda

Ludvík Svoboda
Prezydent Czechosłowacji
Okres urzędowania	od 30 marca 1968 do 28 maja 1975
Poprzednik	Antonín Novotný
Następca	Gustáv Husák
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Ludvík Svoboda
generał armii
Data i miejsce urodzenia	25 listopada 1895 Hroznatín, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci	20 września 1979 Praga, Czechosłowacja
Przebieg służby
Siły zbrojne	Armia Czechosłowacka ČSLA
Jednostki	Korpus Czechosłowacki
Stanowiska	d-ca: 1. Samodzielnego Batalionu Polowego, 1. Samodzielnej Brygady, I Korpusu Armijnego, minister obrony Czechosłowacji
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa: bitwa pod Zborowem, bitwa pod Bachmaczem, wojna domowa w Rosji, II wojna światowa: kampania wrześniowa, bitwa o Kijów, operacja dukielsko-preszowska
Późniejsza praca	wicepremier, prezydent Czechosłowacji
Odznaczenia

Gen. Ludvík Svoboda przed frontem żołnierzy I Czechosłowackiego Korpusu Armijnego w Związku Radzieckim

Pomnik gen. Ludvíka Svobody w Svidníku na Słowacji

Ludvík Svoboda (ur. 25 listopada 1895 w Hroznatinie, zm. 20 września 1979 w Pradze) – czeski dowódca wojskowy, generał armii, działacz komunistyczny i polityk, minister obrony (1945–1950), członek Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Czechosłowacji, wicepremier (1950–1951) i prezydent Czechosłowacji (1968–1975), trzykrotny Bohater Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej (1965, 1970, 1975), Narodowy Bohater Jugosławii (1946) i Bohater Związku Radzieckiego (1965).

Życiorys

Dzieciństwo i młodość

Urodził się 25 listopada 1895 we wsi Groznatin ówcześnie na terenie Austro-Węgier (ob. w Czechach) w rodzinie chłopskiej. W 1915 ukończył studia w Wyższej Szkole Rolniczej. W czerwcu 1915 został powołany do służby wojskowej i skierowany na front wschodni.

I wojna światowa

Podczas I wojny światowej walczył najpierw pod sztandarami C.K. Armii Austro-Węgier, we wrześniu 1915 przeszedł na stronę rosyjską i we wrześniu 1916 w Kijowie wstąpił do walczącego u boku Rosjan Legionu Czechosłowackiego. Był oficerem Korpusu Czechosłowackiego, dowodził kolejno plutonem, kompanią, batalionem. Brał udział w bitwie pod Zborowem (1917) i Bachmaczem (1918).

Podczas wojny domowej w Rosji uczestniczył w buncie Korpusu Czechosłowackiego przeciwko władzy radzieckiej, walczył z Armią Czerwoną w rejonie Czelabińska i Jekaterynburga.

Dwudziestolecie międzywojenne

W 1920 powrócił do kraju w randze kapitana. Po wojnie był oficerem zawodowym armii czechosłowackiej w stopniu podpułkownika. Po okupacji Czechosłowacji przez Niemców krótko należał do konspiracyjnej organizacji wojskowej Obrona Narodu i zagrożony aresztowaniem przez Gestapo w czerwcu 1939 zbiegł do Polski. Został zastępcą dowódcy Legionu Czesko-Słowackiego utworzonego 3 września z żołnierzy czeskich i słowackich, którzy uciekli z kraju.

II wojna światowa

Podczas II wojny światowej brał udział w kampanii wrześniowej po stronie polskiej. Wzięty do niewoli przez żołnierzy radzieckich, został internowany.

Od 1942 dowodził jednostkami czechosłowackimi sformowanymi w ZSRR, walczącymi od marca 1943 przeciw Niemcom. Organizator i dowódca kolejno 1. Czechosłowackiego Samodzielnego Batalionu Polowego, 1. Czechosłowackiej Samodzielnej Brygady i I Czechosłowackiego Korpus Armijnego. W grudniu 1943 został awansowany przez emigracyjnego prezydenta Edvarda Beneša do stopnia generała brygady.

Jesienią 1944 dowodził oddziałami na froncie wschodnim podczas ofensywy dukielskiej. Następnie walczył na Słowacji i na Morawach.

Okres powojenny

W maju 1945 otrzymał awans na generała dywizji, a w sierpniu generała armii. Od kwietnia był ministrem obrony Czechosłowacji.

Od października 1948 członek Komunistycznej Partii Czechosłowacji, w latach 1948–1949 i od 1968 członek Komitetu Centralnego KPCz. W latach 1950–1951 przewodniczący Państwowej Komisji Kultury Fizycznej i Sportu oraz wicepremier.

W 1952 został na krótko aresztowany. W 1954 wrócił do wojska i otrzymał stanowisko rektora Akademii Wojskowej im. Klementa Gottwalda w Hranicach, które sprawował w latach 1954–1959. Od 1959 przebywał na emeryturze. W 1960 wydał swoje wspomnienia Z Buzułuku do Pragi.

30 marca 1968 został prezydentem Czechosłowacji w miejsce skompromitowanego Antonína Novotnego. W 1975 został usunięty ze stanowiska dzięki noweli konstytucyjnej, pozwalającej obrać nowego prezydenta w przypadku niemożności wypełniania funkcji przez dotychczasowego. Zastąpił go wtedy Gustáv Husák.

Odznaczenia

• Złota Gwiazda Bohatera Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej – trzykrotnie (24 listopada 1965, 30 kwietnia 1970, 30 maja 1975)
• Order Sokoła z mieczami (Czechosłowacja)
• Order Wojenny Białego Lwa "Za zwycięstwo" (1945)
• Order Klementa Gottwalda – trzykrotnie (1959, 1970, 1975)
• Order Słowackiego Powstania Narodowego I klasy
• Order 25 lutego I stopnia
• Order Zwycięstwa Lutowego
• Czechosłowacki Krzyż Walecznych 1914-1918
• Czechosłowacki Krzyż Walecznych 1939 – trzykrotnie
• Medal "Za odwagę w obliczu wroga"
• Medal pamiątkowy drugiego powstania narodowego
• Zborowski Medal Pamiątkowy
• Bachmaczewski Medal Pamiątkowy
• Sokołowski Medal Pamiątkowy
• Wielki Oficer Legii Honorowej (Francja)
• Krzyż Wojenny 1939–1945 (Francja)
• Order Narodowego Bohatera Jugosławii (1946, Jugosławia)
• Złota Gwiazda Orderu "Za zasługi dla Narodu" (Jugosławia)
• Krzyż Wielki Orderu Wojennego Virtuti Militari (1947, Polska)
• Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski (1969, Polska)
• Orderu Krzyża Grunwaldu I klasy (1948, Polska)
• Medal za Warszawę 1939-1945
• Medal za Odrę, Nysę, Bałtyk
• Medal Zwycięstwa i Wolności 1945
• Wielka Komandorska Legia Zasługi (1945, USA)
• Krzyż Komandorski Orderu Łaźni (Wielka Brytania)
• Order Zasługi I klasy (1950, Węgry)
• Order Czerwonego Sztandaru (Węgry)
• Krzyż Zasługi Wojskowego orderu Świętego Jerzego III klasy (1917, Imperium Rosyjskie)
• Krzyż Zasługi Wojskowego orderu Świętego Jerzego IV klasy (1917, Imperium Rosyjskie)
• Medal "Złota Gwiazda" Bohatera Związku Radzieckiego (24 listopada 1965)
• Order Lenina – dwukrotnie (1943, 1965 ZSRR)
• Order Rewolucji Październikowej (1970, ZSRR)
• Order Suworowa I stopnia (1945)
• Order Suworowa II stopnia (1943)
• Medal za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 (1945)
• Medal za Wyzwolenie Pragi (1945)
• Międzynarodowa Leninowska Nagroda Pokoju (1970)
• I inne

Bibliografia

• Ludvík Svoboda – československý armádní generál, komunistický politik a prezident v letech 1968–1975 (cz.) [dostęp 2010-03-27]
• Ministři národní obrany v letech 1918 až 1992 (cz.) [dostęp 2010-03-27]
• Ludvík Svoboda – Życiorys w datach: (cz. • ros.) [dostęp 2010-03-27]
• Свобода (Svoboda) Людвик – Герои страны (ros.)