Ludvík Svoboda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ludvík Svoboda
Ludvík Svoboda (Author - Stanislav Tereba).JPG
Prezydent Czechosłowacji Prezydent Czechosłowacji
Okres urzędowania od 30 marca 1968
do 28 maja 1975
Poprzednik Antonín Novotný
Następca Gustáv Husák
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Ludvík Svoboda
generał armii generał armii
Data i miejsce urodzenia 25 listopada 1895
Hroznatín,
Austro-Węgry 
Data i miejsce śmierci 20 września 1979
Praga, Czechosłowacja 
Przebieg służby
Siły zbrojne Logo Czechoslovak Army (pre1961).svg Armia Czechosłowacka
ČSLA
Jednostki Korpus Czechosłowacki
Stanowiska d-ca: 1. Samodzielnego Batalionu Polowego,
1. Samodzielnej Brygady,
I Korpusu Armijnego, minister obrony Czechosłowacji
Główne wojny i bitwy I wojna światowa:

wojna domowa w Rosji,
II wojna światowa:

Późniejsza praca wicepremier,
prezydent Czechosłowacji
Odznaczenia
Złota Gwiazda Bohatera Republiki Czechosłowackiej Złota Gwiazda Bohatera Republiki Czechosłowackiej Złota Gwiazda Bohatera Republiki Czechosłowackiej Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego Międzynarodowa Leninowska Nagroda Pokoju (ZSRR)
Order Sokoła z mieczami (Czechosłowacja) Czechosłowacki Order Wojenny Białego Lwa "Za zwycięstwo" I Klasy Order Klementa Gottwalda Order Klementa Gottwalda Order Klementa Gottwalda Order Słowackiego Powstania Narodowego I Klasy Order 25 lutego I stopnia (Czechosłowacja) Order Zwycięstwa Lutowego (Czechosłowacja) Czechosłowacki Krzyż Walecznych 1914–1918 Czechosłowacki Krzyż Walecznych 1939 (trzykrotnie) Medal "Za odwagę w obliczu wroga" (Czechosłowacja) Medal Pamiątkowy drugiego powstania narodowego Czechosłowacja Zborowski Medal Pamiątkowy (Czechosłowacja) Bachmaczewski Medal Pamiątkowy (Czechosłowacja Sokołowski Medal Pamiątkowy Wielki Oficer Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wojenny 1939–1945 (Francja) Order Narodowego Bohatera Jugosławii Złota Gwiazda Orderu "Za zasługi dla Narodu" (Jugosławia) Krzyż Wielki Orderu Virtuti Militari Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Order Krzyża Grunwaldu I klasy Medal za Warszawę 1939-1945 Medal za Odrę, Nysę, Bałtyk Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Krzyż Komandorski Legii Zasługi (USA) Krzyż Komandorski Orderu Łaźni (Wielka Brytania) Order Zasługi I klasy (Węgry) Krzyż św. Jerzego III klasy (Imperium Rosyjskie) Krzyż św. Jerzego IV klasy (Imperium Rosyjskie) Order Lenina Order Lenina Order Rewolucji Październikowej (ZSRR) Order Suworowa I stopnia (ZSRR) Order Suworowa II stopnia (ZSRR) Medal "Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945" (ZSRR) Medal "Za wyzwolenie Pragi" (ZSRR)
Gen. Ludvík Svoboda przed frontem żołnierzy I Czechosłowackiego Korpusu Armijnego w Związku Radzieckim
Pomnik gen. Ludvíka Svobody w Svidníku na Słowacji

Ludvík Svoboda (ur. 25 listopada 1895 w Hroznatinie, zm. 20 września 1979 w Pradze) – czeski dowódca wojskowy, generał armii, działacz komunistyczny i polityk, minister obrony (1945–1950), członek Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Czechosłowacji, wicepremier (1950–1951) i prezydent Czechosłowacji (1968–1975), trzykrotny Bohater Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej (1965, 1970, 1975), Narodowy Bohater Jugosławii (1946) i Bohater Związku Radzieckiego (1965).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 25 listopada 1895 we wsi Groznatin ówcześnie na terenie Austro-Węgier (ob. w Czechach) w rodzinie chłopskiej. W 1915 ukończył studia w Wyższej Szkole Rolniczej. W czerwcu 1915 został powołany do służby wojskowej i skierowany na front wschodni.

I wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Podczas I wojny światowej walczył najpierw pod sztandarami C.K. Armii Austro-Węgier, we wrześniu 1915 przeszedł na stronę rosyjską i we wrześniu 1916 w Kijowie wstąpił do walczącego u boku Rosjan Legionu Czechosłowackiego. Był oficerem Korpusu Czechosłowackiego, dowodził kolejno plutonem, kompanią, batalionem. Brał udział w bitwie pod Zborowem (1917) i Bachmaczem (1918).

Podczas wojny domowej w Rosji uczestniczył w buncie Korpusu Czechosłowackiego przeciwko władzy radzieckiej, walczył z Armią Czerwoną w rejonie Czelabińska i Jekaterynburga.

Dwudziestolecie międzywojenne[edytuj | edytuj kod]

W 1920 powrócił do kraju w randze kapitana. Po wojnie był oficerem zawodowym armii czechosłowackiej w stopniu podpułkownika. Po okupacji Czechosłowacji przez Niemców krótko należał do konspiracyjnej organizacji wojskowej Obrona Narodu i zagrożony aresztowaniem przez Gestapo w czerwcu 1939 zbiegł do Polski. Został zastępcą dowódcy Legionu Czesko-Słowackiego utworzonego 3 września z żołnierzy czeskich i słowackich, którzy uciekli z kraju.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Podczas II wojny światowej brał udział w kampanii wrześniowej po stronie polskiej. Wzięty do niewoli przez żołnierzy radzieckich, został internowany.

Od 1942 dowodził jednostkami czechosłowackimi sformowanymi w ZSRR, walczącymi od marca 1943 przeciw Niemcom. Organizator i dowódca kolejno 1. Czechosłowackiego Samodzielnego Batalionu Polowego, 1. Czechosłowackiej Samodzielnej Brygady i I Czechosłowackiego Korpus Armijnego. W grudniu 1943 został awansowany przez emigracyjnego prezydenta Edvarda Beneša do stopnia generała brygady.

Jesienią 1944 dowodził oddziałami na froncie wschodnim podczas ofensywy dukielskiej. Następnie walczył na Słowacji i na Morawach.

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

W maju 1945 otrzymał awans na generała dywizji, a w sierpniu generała armii. Od kwietnia był ministrem obrony Czechosłowacji.

Od października 1948 członek Komunistycznej Partii Czechosłowacji, w latach 1948–1949 i od 1968 członek Komitetu Centralnego KPCz. W latach 1950–1951 przewodniczący Państwowej Komisji Kultury Fizycznej i Sportu oraz wicepremier.

W 1952 został na krótko aresztowany. W 1954 wrócił do wojska i otrzymał stanowisko rektora Akademii Wojskowej im. Klementa Gottwalda w Hranicach, które sprawował w latach 1954–1959. Od 1959 przebywał na emeryturze. W 1960 wydał swoje wspomnienia Z Buzułuku do Pragi.

30 marca 1968 został prezydentem Czechosłowacji w miejsce skompromitowanego Antonína Novotnego. W 1975 został usunięty ze stanowiska dzięki noweli konstytucyjnej, pozwalającej obrać nowego prezydenta w przypadku niemożności wypełniania funkcji przez dotychczasowego. Zastąpił go wtedy Gustáv Husák.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]