Sylwester II

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sylwester II
Silvester Secundus
Gerbert d'Aurillac
Papież
Sylwester II
Data i miejsce urodzenia ok. 945
Owernia
Data i miejsce śmierci 12 maja 1003
Rzym
Papież
Okres sprawowania 999-1003
Wyznanie chrześcijaństwo
Kościół rzymskokatolicki
Pontyfikat 2 kwietnia 999
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Sylwester II (łac. Silvester II, właśc. Gerbert z Aurillac OSB, ur. ok. 945 w Owernii, zm. 12 maja 1003 w Rzymie[1]) – francuski uczony, matematyk, filozof, papież w okresie od 2 kwietnia 999 do 12 maja 1003[2].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i wczesne życie[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w miejscowości Belliac, w prowincji Owernia, położonej w południowo-centralnej Francji. W wieku 12 lat wstąpił do benedyktyńskiego klasztoru św. Geralda w Aurillac. Pobierał tam pierwsze nauki, które kontynuował u boku biskupa Hatto z Vich, na obszarze Marchii Hiszpańskiej, prawdopodobnie także w katalońskim klasztorze Santa María de Ripoll. Poznał tam dziedziny nauki nieznane w północnej Europie, a studiowane w arabskiej Hiszpanii – matematykę, astronomię i mechanikę[1].

W latach 972-981 sprawował funkcję nauczyciela szkoły katedralnej w Reims[1]. W 981 roku przybył do Italii, gdzie w Pawii dołączył do dworu Ottona II. Między innymi w tym czasie wziął udział w wygranej dyspucie z Oktrykiem, scholastykiem szkoły katedralnej w Magdeburgu, uważanym za najwybitniejszy umysł ówczesnych Niemiec[1]. W roku następnym cesarz mianował go opatem klasztoru w Bobbio, jednak nie sprawdził się na tym stanowisku i po śmierci cesarza Ottona II (983) udał się do Reims, gdzie został doradcą arcybiskupa Adalberona, który umierając w 989 roku wyznaczył Gerberta na swego następcę[1]. Ten objął to stanowisko dopiero w 991 roku, po buncie kandydata królewskiego Arnulfa. Papież Jan XV zablokował jednak jego wybór, wobec tego Gerbert udał się na dwór cesarski i został wychowawcą młodocianego Ottona III. Cesarz po wyborze na tron papieski jego kuzyna Grzegorza V, wsparł w 998 roku kandydaturę Gerberta na arcybiskupa Rawenny[1]. W niecały rok później, również wspierany przez cesarza, został wybrany papieżem i był pierwszą osobą na tym stanowisku pochodzącą z Francji[2]. Jego imię nawiązywało do Sylwestra I jako wzoru w stosunkach papież-cesarz[1].

Pontyfikat[edytuj | edytuj kod]

Zaraz po objęciu Stolicy Piotrowej Sylwester zezwolił Arnulfowi na objęcie funkcji arcybiskupa Reims[1]. Był uważany za reformatora – wzywał duchownych do przestrzegania celibatu i zdecydowanie potępił nepotyzm i symonię, a także wzywał do wolnego wyboru opatów przez mnichów[1].

Inicjował i popierał dążenia Ottona III do odrodzenia pod jego berłem cesarstwa rzymskiego jako uniwersalnej monarchii chrześcijańskiej[1]. Działania papieża bardzo ociepliły stosunki z Cesarstwem Niemieckim i dzięki temu w styczniu 1001 roku, Otton III podarował Państwu Kościelnemu osiem hrabstw Pentapolis, zaznaczając jednak, że nie jest to wypełnienie "Donacji Konstantyna" (Otton uważał ją za falsyfikat)[1].

Wspierał chrystianizację młodych państw, m.in. poprzez utworzenie arcybiskupstwa w Gnieźnie i trzech innych biskupstw w Polsce, a także metropolii w Ostrzyhomie na Węgrzech[2]. Sylwester przesłał księciu węgierskiemu Vajkowi koronę królewską[2]. Za pontyfikatu jego poprzednika, Grzegorza V, zmarł św. Wojciech (997) i niemal natychmiast, do Rzymu wyruszył jego przyrodni brat Radzim Gaudenty[2]. Gdy tam dotarł, nowy papież Sylwester przeprowadził kanonizację męczennika, natomiast Radzima powołał na stanowisko arcybiskupa gnieźnieńskiego[2].

W lutym 1001 roku niezadowoleni Rzymianie zmusili papieża do ucieczki z miasta[2]. Ponieważ cesarz Otton III zmarł na malarię 23 stycznia 1002 roku, nie zdążył pomóc Sylwestrowi i władzę nad Rzymem przejął Jan Krescencjusz[1]. Jego rządy twardej ręki umożliwiły wprawdzie wrócić Sylwestrowi na Lateran, lecz nie pozwoliły podjąć dalszej reformy Kościoła[1].

Działalność naukowa[edytuj | edytuj kod]

Uznawany za najwybitniejszego matematyka X wieku, rozpowszechnił w chrześcijańskiej Europie cyfry arabskie oraz system dziesiętny. Charles Seife twierdził, że Sylwester II poznał cyfry arabskie w czasie podróży do Hiszpanii, ale była to wersja bez zera[3]. Jako jeden z pierwszych uczonych europejskich zajmował się logiką formalną. Skonstruował abak Gerberta, a także pierwszy zegar mechaniczny i kilka instrumentów astronomicznych[1]. Skonstruował również kilka instrumentów muzycznych, w tym organy. Jest autorem traktatu De rationali et de ratione uti, w którym rozważa m.in. kwestię klasyfikacji nauk. Był też kolekcjonerem manuskryptów[1].

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na swoją rozległą matematyczną wiedzę, podejrzewany bywał o kontakty z siłami piekielnymi[1]. Potrafił posługiwać się tzw. notami tyrońskimi oraz abakusem, co u niewykształconych ludzi wywoływało kontrowersje.

Zginął w Rzymie, w tajemniczych okolicznościach, co stało się podstawą dla różnych legend o jego śmierci. Miał być według nich porwany przez diabły.

Został pochowany w Bazylice św. Jana na Lateranie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 191-193. ISBN 83-06-02633-0.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 66-67. ISBN 83-7006-437-X.
  3. He probably learned about the numerals during a visit to Spain and brought them back with him when he returned to Italy. But the version he learned did not have a zero — Seife, Charles: Zero. The Biography of a Dangerous Idea. Penguin Books, New York 2000. ISBN 0-670-88457-X. Strona 77

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Arnulf z Reims
Template-Metropolitan Archbishop.svg Arcybiskup Reims
991 – 999
Template-Metropolitan Archbishop.svg Następca
Arnulf z Reims
Poprzednik
Grzegorz V
Emblem of the Papacy SE.svg Papież
999 – 1003
Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Jan XVII