Jerzy Kukuczka
| Jerzy Kukuczka | |
 graffiti w Katowicach−Bogucicach, przedstawiające Kukuczkę |
|
| Data i miejsce urodzenia | 24 marca 1948 Katowice |
| Data i miejsce śmierci | 24 października 1989 Lhotse |
| Przyczyna śmierci | upadek z wysokości po pęknięciu liny |
| Miejsce spoczynku | lodowa szczelina na Lhotse |
| Narodowość | Polak |
| Tytuł | trener II klasy |
| Edukacja | Studium Trenerów Alpinizmu |
| Małżeństwo | Cecylia |
| Dzieci | Maciej, Wojciech |
Jerzy Kukuczka (ur. 24 marca 1948 w Katowicach, zm. 24 października 1989 na Lhotse w Nepalu) – polski alpinista i himalaista, jako drugi człowiek na Ziemi zdobył Koronę Himalajów i Karakorum – wszystkie 14 szczytów o wysokości ponad 8 tysięcy metrów (pierwszy był Reinhold Messner, któremu zajęło to 17 lat, Kukuczce niespełna 8). Uznawany jest za jednego z najwybitniejszych himalaistów XX wieku.
Spis treści |
[edytuj] Biografia
Spośród 14 ośmiotysięczników zdobytych w latach 1979–1987, na 10 wszedł nowymi drogami (poza swoim pierwszym ośmiotysięcznikiem wspinał się albo w ekstremalnie ciężkich warunkach zimą albo nowymi trasami), 7-krotnie w stylu alpejskim, na 4 – po raz pierwszy zimą, na 1 szczyt samotnie – żaden inny zdobywca 14 ośmiotysięczników nie może pochwalić się takim bilansem. W ciągu niespełna dwóch lat (21 stycznia 1985 r. – 10 listopada 1986 r.) zdobył sześć ośmiotysięczników, z czego aż trzy po raz pierwszy zimą, na trzech kolejnych wytyczył nowe drogi (w tym niezwykle trudne na Nanga Parbat i K2). Wolno aklimatyzował się, za to słynął z ogromnej wytrzymałości psychicznej i fizycznej. Jego partnerami byli m.in. Wojciech Kurtyka, Artur Hajzer, Krzysztof Wielicki oraz Ryszard Pawłowski.
W szkole średniej uprawiał też przez pewien czas podnoszenie ciężarów, aż do momentu kiedy dostał zakaz lekarski uprawiania tego sportu.
W 1965 roku został członkiem Harcerskiego Klubu Taternickiego im. gen. Mariusza Zaruskiego w Katowicach. HKT, należący do Hufca Katowice-Zachód, prowadził działalność turystyczną na rzecz hufca, organizując imprezy turystyczne z wykorzystaniem elementów z zakresu wspinaczki. W działaniach tych brał czynny udział J. Kukuczka. W 1966 roku wstąpił do Koła Katowickiego Klubu Wysokogórskiego i ukończył tatrzański kurs wspinaczkowy. W czasie harcerskiego zimowiska w Kowarach zimą 1967/68 uzyskał stopień przewodnika, a następnie – podharcmistrza. W HKT pełnił funkcje przewodniczącego Komisji Rewizyjnej (1967-1969) oraz szefa komórki szkoleniowo-kwalifikacyjnej (1971-1975). Razem z nim proporczyk Harcerskiego Klubu Taternickiego znalazł się na najwyższych szczytach Ziemi.
W 1988 na igrzyskach olimpijskich w Calgary wraz z Reinholdem Messnerem nagrodzony srebrnym Orderem Olimpijskim. Reinhold Messner odmówił przyjęcia medalu, uzasadniając swój gest tym, że uważa alpinizm za twórczość, a nie rywalizację. Kukuczka przyjął medal, ponieważ w wyczynowym wspinaniu widział sportowe wartości, co niejednokrotnie podkreślał. "W alpinizmie, jak w szachach – mówił – jest miejsce na swego rodzaju twórczość i sportową rywalizację. Gdyby jej zabrakło, być może nigdy bym się nie wspinał."
"Mnie nie wystarczy być tylko w górach – dodał później – nie wystarczy być na wyprawie. Uważam, że jeżeli się podchodzi pod górę, to z jakimś celem, a tym celem jest wejść na tę górę."
Poczta Polska wydała okolicznościowy znaczek, który został zaprojektowany przez J.Konarzewskiego. Na znaczku można zobaczyć panoramę Himalajów, podobiznę Kukuczki i jego olimpijskiego medalu[1].
Zginął na wysokości 8300 metrów 24 października 1989 podczas wejścia na Lhotse nową drogą przez słynną, niezdobytą wówczas południową ścianę. Szczyt atakował wspólnie z Ryszardem Pawłowskim. Kukuczka wspinał się jako pierwszy i tuż przed granią szczytową odpadł. Lina nie wytrzymując obciążenia, pękła, a wspinacz spadł w 2-kilometrową przepaść. Po odnalezieniu ciała pochowano go w lodowej szczelinie, nieopodal miejsca upadku. Tablica pamiątkowa została umieszczona w Chukhung nieopodal południowej ściany Lhotse, a także na Symbolicznym Cmentarzu Ofiar Gór pod Osterwą w Tatrach.
Pozostawił żonę Cecylię oraz dwóch synów: Macieja i Wojciecha. Po śmierci patron Szkoły Podstawowej nr 40 w Katowicach-Bogucicach (nieistniejącej), Zespołu Szkół w Korzkwi (gmina Zielonki, województwo małopolskie), od 11 stycznia 2002 r - Gimnazjum nr 22 w Łodzi, a także od 1 września 2009 − Gimnazjum nr 10 w Katowicach-Bogucicach oraz Akademi Wychowania Fizycznego w Katowicach.
[edytuj] Najważniejsze osiągnięcia wspinaczkowe
[edytuj] Tatry
- 20 lutego 1971 – pierwsze zimowe przejście drogi przez tzw. Grzybek na północnej ścianie Mięguszowieckiego Szczytu Pośredniego (wraz z Danutą Gellner-Wach, Januszem Skorkiem i Zbigniewem Wachem)
- 16-18 kwietnia 1971 – pierwsze zimowe przejście drogi zwanej dziś "Kurtykówką" na wschodniej ścianie Małego Młynarza (z Jerzym Kallą i Zbigniewem Wachem)
- 22 lipca 1971 – pierwsze polskie przejście "Drogi Pająków" na północnej ścianie Wołowej Turni z Januszem Skorkiem i Markiem Piekutowskim
- 3-6 stycznia 1972- pierwsze przejście zimowe "direttissimy" północno-wschodniej ściany Małego Młynarza wraz z Tadeuszem Gibińskim i Zbigniewem Wachem
- 23-24 czerwca 1972 – poprowadził nową drogę na Małym Młynarzu (Wielkim Kominem) wraz z Danutą Gellner-Wach, Zbigniewem Wachem i Januszem Skorkiem
- 8 lutego 1977 – wytyczył nową drogę północnym filarem Małego Durnego Szczytu z Andrzejem Machnikiem.
[edytuj] Dolomity
- 1972 – Civetta, Torre Trieste – Direttissima dei polacchi, pierwsze wejście
- 1972 – Cima Bancon – filarem, pierwsze wejście
- 1973 – Marmolada – "Via del Ideale", pierwsze zimowe wejście
[edytuj] Alpy
- 19 lipca 1973 z M. Łukaszewskim dokonali pierwszego polskiego przejścia drogi "Aureille-Fentren" na Aiguille du Moine
- 22 lipca 1973 podczas tego samego wyjazdu, z tym samym partnerem przeszli jako pierwsi Polacy "Drogę Paryżan" na La Pell w masywie Vercors
- 6 sierpnia 1973 roku wraz z M. Łukaszewskim, B. Kozłowską i J. Kurczabem przeszedł drogę "Major" na wschodniej ścianie Mont Blanc
- 12-14 sierpnia 1973 poprowadził nową drogę na Petit Dru (z M. Łukaszewskim i W. Kurtyką)
- 3-4 sierpnia 1975 z M. Łukaszewskim i W. Kurtyką poprowadził nową drogę na północnej ścianie Pointe Hélene w Grandes Jorasses.
[edytuj] Bułgaria
[edytuj] Alaska
- w dniach 20-26 lipca 1974 roku wspinał się zachodnim żebrem południowej ściany na Mount McKinley (6198 m n.p.m.), gdzie doznał poważnych odmrożeń.
[edytuj] Alpy Południowe (Nowa Zelandia)
- 1981 Mount Malte Brun (3198 m n.p.m.) – środkiem ściany południowej nową drogą
- 1981 Mount Malte Brun (3198 m n.p.m.) – zachodnią ścianą, nową drogą
[edytuj] Hindukusz
- 1 sierpnia 1976, samotnie, nową drogą zdobył Kohe Awal (5800 m n.p.m.)
- 10-11 sierpnia 1976 wraz z J. Barankiem, S. Cholewą i H. Natkańcem weszli od południowego wschodu na Kohe Tez (7015 m n.p.m.)
- 10 sierpnia 1978 z Tadeuszem Piotrowskim i M. Wroczyńskim nową drogą pokonali Tiricz Mir Wschodni (7692 m n.p.m.)
- 11 sierpnia 1978 roku z T. Piotrowskim ze wspinaczki na Tiricz Mir Wschodni wszedł na Bindu Ghul Zom (6340 m n.p.m.).
[edytuj] Korona Himalajów i Karakorum
- 4 października 1979 – Lhotse drogą klasyczną z Andrzejem Czokiem, Andrzejem Heinrichem i Januszem Skorkiem w ramach wyprawy Klubu Wysokogórskiego z Gliwic, styl alpejski, bez tlenu
- 19 maja 1980 – Mount Everest nową drogą (filarem południowym) z Andrzejem Czokiem
- 15 października 1981 – Makalu nową drogą (północno-zachodnią flanką i północną granią), pierwsze solowe wejście w Nepalu, bez tlenu, styl alpejski
- 30 lipca 1982 – Broad Peak drogą klasyczną w stylu alpejskim z Wojciechem Kurtyką (nielegalne wejście w ramach aklimatyzacji przed atakiem na południową ścianę K2)
- 1 lipca 1983 – Gaszerbrum II (południowo-wschodnią granią), nową drogą razem z Wojciechem Kurtyką, pierwsze wejście południowo-wschodnią granią, styl alpejski, bez tlenu
- 23 lipca 1983 – Gaszerbrum I, nową drogą południowo-zachodnią ścianą razem z Wojciechem Kurtyką, styl alpejski, bez tlenu
- 17 lipca 1984 trawers całego masywu Broad Peak z wejściem na główny wierzchołek w stylu alpejskim z Wojciechem Kurtyką, bez tlenu
- 21 stycznia 1985 – Dhaulagiri, pierwsze zimowe wejście, wraz z Andrzejem Czokiem, bez tlenu
- 13 lutego 1985 – Czo Oju, zimowe wejście wraz z Zygmuntem Andrzejem Heinrichem, południową ścianą, bez tlenu
- 13 lipca 1985 – Nanga Parbat, nową drogą (filar południowo-wschodni), towarzyszyli mu Carlos Carsolio, Zygmunt Andrzej Heinrich i Sławomir Łobodziński, wschodnim filarem, bez tlenu
- 11 stycznia 1986 – Kanczendzonga, pierwsze zimowe wejście, wraz z Krzysztofem Wielickim, bez tlenu, od południowej strony
- 8 lipca 1986 – K2, nową drogą (środkowym filarem południowej ściany – droga do dziś nie powtórzona!) z Tadeuszem Piotrowskim (zginął w czasie zejścia), styl alpejski, bez tlenu
- 10 listopada 1986 – Manaslu, nową drogą, w stylu alpejskim z Carlosem Carsolio i Arturem Hajzerem, bez tlenu
- 3 lutego 1987 – Annapurna I, pierwsze zimowe wejście z Arturem Hajzerem, bez tlenu, od północnej strony
- 18 września 1987 – Sziszapangma, nową drogą (zachodnia grań), w stylu alpejskim z Arturem Hajzerem, bez tlenu, zachodnią granią
[edytuj] Inne
- 24 czerwca 1983 – Gasherbrum II East (7772 m)
- 16 lipca 1984 wraz z Wojciechem Kurtyką zdobył Broad Peak Middle (8011 m)
- 1984 Biarhedi (6759 m) – pierwsze wejście na szczyt, styl alpejski, solo, bez tlenu
- 1987 Yebokalgan Ri (7365 m) – zachodnią granią, pierwsze wejście na szczyt, bez tlenu, styl alpejski
- 1987 Shisha Pangma West (7950 m) – zachodnią granią, pierwsze wejście, styl alpejski, bez tlenu
- 13 października 1988 biorąc udział w wyprawie Klubu Wysokogórskiego z Katowic, wszedł z Arturem Hajzerem na Annapurnę I East (8010 m). Dokonali tego w stylu alpejskim, wytyczając od południa nową drogę.
- 24 października 1989 podczas wyprawy Śląskiej Grupy Himalajskiej wspinał się z Ryszardem Pawłowskim południową ścianą Lhotse. Odpadł od ściany i spadł w przepaść.
[edytuj] Książki
- Mój pionowy świat (Mac System Maciej Kukuczka, 2008), ISBN 978-83-928083-0-5
- Mój pionowy świat czyli 14 × 8000 metrów (1995), ISBN 1-899397-09-4
- Ostatnia ściana (Agencja Reklamowa KOMPLET, Katowice 1999), ISBN 83-912268-0-8.
- Na szczytach świata (Krajowa Agencja Wydawnicza, Katowice 1990), ISBN 83-03-03166-X.
W 2009 roku ukazała się książka "Sportowe sukcesy Polaków 1918-2008" tom I, którą autor Andrzej Korsarz dedykował Jerzemu Kukuczce.
[edytuj] Artykuły
- J. Kukuczka, K2 ścianą południową, ("Taternik" nr 2/86)
[edytuj] Filmy
- Himalaiści: Zerwana lina[2].
Przypisy
- ↑ Na podstawie "Mój pionowy świat" Jerzego Kukuczki wydanej przez Wydawnictwo AT London w 1995 r. ISBN 1-899397-09-4
- ↑ Serial dokumentalny: Polish Mountaineers in the Himalayas – Discovery World, 2007 (ang. • pol.)
