Jodowodór

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jodowodór
Jodowodór Jodowodór
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny HI
Masa molowa 127,91 g/mol
Wygląd bezbarwny gaz
Identyfikacja
Numer CAS 10034-85-2
PubChem 24841[3]
Podobne związki
Podobne związki chlorowodór, bromowodór
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Jodowodór (HI) – nieorganiczny związek chemiczny, bezbarwny, nietrwały gaz, silnie dymiący w wilgotnym powietrzu. Jego roztwór wodny ma silne własności kwasowe i nazywany jest kwasem jodowodorowym.

Własności chemiczne[edytuj | edytuj kod]

W stanie gazowym ma silne własności korodujące. M.in. bezpośrednio reaguje z wieloma metalami z utworzeniem odpowiednich jodków. Ma właściwości redukujące, w kontakcie z powietrzem utlenia się do wolnego jodu, w wodzie pod wpływem światła również ulega dość szybkiej przemianie w wolny jod. Z kolei z większością rozpuszczalników organicznych reaguje zrywając wiązania C-H z utworzeniem odpowiedniego jodku. Już w temperaturze 180 °C rozkłada się na pierwiastki.

Kwas jodowodorowy[edytuj | edytuj kod]

Jodowodór dobrze rozpuszcza się w wodzie (425 g/dm³) tworząc kwas jodowodorowy. Jest on jednym z najmocniejszych z kwasów nieorganicznych, silniejszy od kwasu solnego i bromowodorowego (pKa ∼10). Kwas jodowodorowy jest jednak bardzo nietrwały i dlatego nie można go przechowywać, lecz otrzymuje się go zwykle in situ, w środowisku reakcji. Jest kwasem beztlenowym.

Jest stosowany w medycynie, analizie chemicznej i do odkażania.

Kwas jodowodorowy może służyć do otrzymania związków kompleksowych, np.:

Etap pierwszy:

2 HI + Cd → CdI2 + H2

Etap drugi:

2 KI + CdI2 → K2[CdI4]

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Przemysłowa produkcja jodowodoru polega na reakcji jodu z hydrazyną[4].

2 I2 + N2H4 → 4 HI + N2

Jodowodór o wysokiej czystości otrzymuje się przez bezpośrednią syntezę z pierwiastków:

H2 + I2 → 2 HI

Jodowodór można też uzyskać poprzez hydrolizę jodku fosforu(III), który zazwyczaj otrzymuje się in situ wobec katalizatora platynowego:

3 I2 + 2 P → 2 PI3
PI3 + 3 H2O → 3 HI + H3PO3

Inna metoda to działanie siarkowodorem na zawiesinę jodu w wodzie:

H2S + I2 → 2 HI + S

lub w reakcji jodku potasu ze stężonym kwasem fosforowym.

Jodowodór otrzymany w postaci kwasu jodowodorowego można wyizolować przez ogrzanie roztworu.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Jodowodór (ang.). The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2013-04-07].
  2. 2,0 2,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Jodowodór (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2013-04-07].
  3. Jodowodór – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. Greenwood, N.N. and A. Earnshaw. The Chemistry of the Elements. 2nd ed. Oxford: Butterworth-Heineman. p 809-815. 1997. (ang.).