Bromowodór

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bromowodór
Bromowodór Bromowodór
Bromowodór
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny HBr
Masa molowa 80,91 g/mol
Wygląd bezbarwny, duszący gaz[5][2]
Identyfikacja
Numer CAS 10035-10-6
PubChem 260[10]
Podobne związki
Inne aniony jodowodór, chlorowodór, fluorowodór
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Bromowodórnieorganiczny związek chemiczny, połączenie bromu i wodoru, bezbarwny gaz, mocno dymiący w powietrzu[6]. Jest analogiem chlorowodoru. Ma silne właściwości redukujące[5].

Kwas bromowodorowy[edytuj | edytuj kod]

Bromowodór łatwo rozpuszcza się w wodzie (600 dm³ bromowodoru w 1 dm³ wody) tworząc kwas bromowodorowy, który służy do otrzymywania solibromków. Jest również używany w syntezie organicznej[5][6].

Zastosowania[edytuj | edytuj kod]

Bromowodór jest wykorzystywany w wielu syntezach chemicznych. Na przykład, HBr jest używany w produkcji bromków alkilowych z alkoholi:[11]

R-OH + HBr → R-Br + H2O

HBr ulega reakcji addycji do alkenów dając bromoalkany — ważną grupę związków bromoorganicznych:[12]

R-CH=CH2 + HBr → R-CH(Br)–CH3

HBr ulega także reakcji addycji do alkinów co daje w efekcie bromoalkeny:

RC≡CH + HBr → RC(Br)=CH2

Addycja HBr do haloalkenów tworzy dihaloaklany. Reakcje tego typu zachodzą zgodnie z regułą Markownikowa:

RC(Br)=CH2 + HBr → RC(Br2)–CH3

Ponadto, bromowodór katalizuje wiele reakcji organicznych.[13][14][15][16]

Produkcja na skalę przemysłową[edytuj | edytuj kod]

Bromowodór (a także kwas bromowodorowy) jest wytwarzany w znacznie mniejszych ilościach niż chlorowodór (oraz kwas chlorowodorowy). W podstawowej metodzie przemysłowej wodór i brom są używane do bezpośredniej syntezy HBr w temp. 200-400°C. Reakcja ta jest na ogół katalizowana na platynie lub azbeście.[14][17]

Preparatyka laboratoryjna[edytuj | edytuj kod]

HBr może być syntetyzowany na wiele sposobów w laboratoryjnej skali. Na przykład można go otrzymać przez destylację roztworu bromku sodu lub potasu z kwasem fosforowym lub rozcieńczonym kwasem siarkowym:[18]

2 KBr + H2SO4 → K2SO4 + 2HBr

W reakcji powyższej stężony kwas siarkowy jest nieefektywny, gdyż powstający HBr będzie utleniany do gazowego bromu:

2 HBr + H2SO4 → Br2 + SO2 + 2H2O

Kwas bromowodorowy może być przygotowany także na kilka sposobów, włączając reakcję bromu zarówno z fosforem i wodą, jak i z siarka i wodą:[18]

2 Br2 + S + 2 H2O → 4 HBr + SO2

Alternatywnie, może być także przygotowany przez bromowanie tetraliny:[19]

C10H12 + 4 Br2 → C10H8Br4 + 4 HBr

Można również dokonać redukcji bromu kwasem fosforowym:[14]

Br2 + H3PO3 + H2O → H3PO4 + 2 HBr

Przygotowany w ten sposób bromowodór może być zanieczyszczony bromem, Br2, który można usunąć przepuszczając gaz przez wiórki miedziane lub przez fenol. [17]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło bromowodór w Wikisłowniku

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Department of Chemistry, The University of Akron: Hydrogen bromide – gas (ang.). [dostęp 2012-04-28].
  2. 2,0 2,1 2,2 Bromowodór (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  3. 3,0 3,1 według MSDS (Oxford University)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Department of Chemistry, The University of Akron: Hydrogen bromide – liquid (ang.). [dostęp 2012-04-28].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 63. ISBN 8371832400.
  6. 6,0 6,1 6,2 Encyklopedia popularna, Tom I. Wyd. II. Warszawa: PWN, 1983, s. 365. ISBN 83-01-00000-7.
  7. Małgorzata Galus: Tablice chemiczne. Warszawa: Wydawnictwo Adamantan, 2008. ISBN 978-83-7350-105-8.
  8. Bromowodór (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-11-28].
  9. 9,0 9,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Bromowodór (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2012-04-28].
  10. Bromowodór – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  11. A. Czerwiński i in.Chemia 2. Podręcznik dla Liceum (zakres rozszerzony), 2011, WSiP, str. 151-152.
  12. A. Czerwiński i in.Chemia 2. Podręcznik dla Liceum (zakres rozszerzony), 2011, WSiP, str. 114-118.
  13. Hercouet, A.;LeCorre, M. (1988) Triphenylphosphonium bromide: A convenient and quantitative source of gaseous hydrogen bromide. Synthesis, 157-158.
  14. 14,0 14,1 14,2 Greenwood, N. N.; Earnshaw, A. Chemistry of the Elements; Butterworth-Heineman: Oxford, Great Britain; 1997; str. 809-812.
  15. Carlin, William W. Szablon:US Patent, April 3, 1979
  16. Vollhardt, K. P. C.; Schore, N. E. Organic Chemistry: Structure and Function; 4th Ed.; W. H. Freeman and Company: New York, NY; 2003.
  17. 17,0 17,1 Ruhoff, J. R.; Burnett, R. E.; Reid, E. E. "Hydrogen Bromide (Anhydrous)" Organic Syntheses, Vol. 15, str. 35 (Coll. Vol. 2, str. 338).
  18. 18,0 18,1 Pradyot Patnaik. Handbook of Inorganic Chemicals. McGraw-Hill, 2002, ISBN 0-07-049439-8
  19. WebElements: Hydrogen Bromide