Kwas fosfonowy
| Kwas fosfonowy | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Nazewnictwo | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ogólne informacje | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wzór sumaryczny | H3PO3 (tautomer) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Inne wzory | H2PO3H | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Masa molowa | 82,00 g/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wygląd | biała lub prawie biała, bardzo higroskopijna i rozpływająca się krystaliczna masa[2] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Identyfikacja | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Numer CAS | 13598-36-2 10294-56-1 (tautomer) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| PubChem | 107909[6] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Podobne związki | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Pochodne | fosforyny, H-fosfoniany, fosfoniany | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Podobne związki | kwas fosfinowy, kwas fosforowy | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Kwas fosfonowy (kwas fosforawy, nazwa Stocka: kwas ortofosforowy(III)), H3PO3 – nieorganiczny związek chemiczny, kwas tlenowy, zawierający fosfor na +3 stopniu utlenienia.
Czysty kwas fosfonowy to w temperaturze pokojowej białe, krystaliczne ciało stałe, bardzo dobrze rozpuszczalne w wodzie. Posiada lekkie własności redukujące. Bezwodnikiem kwasu fosforawego jest trójtlenek fosforu (P4O6). Sole i estry kwasu fosfonowego to fosforyny lub H-fosfoniany.
Kwas fosfonowy otrzymuje się poprzez hydrolizę bezwodnika lub trójchlorku fosforu (PCl3). Reakcja kwasu fosfonowego z czynnikami kondensującymi (np. z chlorkiem piwaloilu) prowadzi do powstania kwasu pirofosfonowego, będącego łagodnym czynnikiem fosfonylującym alkohole i aminy.
Tautomeria kwasu fosfonowego [edytuj]
Występuje w dwóch formach tautomerycznych. Forma główna (>99%) to forma fosfonowa:
Ze względu na trwałość formy fosfonowej jest kwasem dwuprotonowym, o mocy porównywalnej do kwasu fosforowego.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Kwas fosfonowy (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska VIII. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491. ISBN 978-8388157-53-0.
- ↑ Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 213. ISBN 8371832400.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Kwas fosfonowy (ang.). The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-08-26].
- ↑ 5,0 5,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji wg Rozporządzenia 1272/2008, zał. VI: Kwas fosfonowy (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2012-08-26].
- ↑ Kwas fosfonowy – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
Bibliografia [edytuj]
- J. Stawiński, A. Kraszewski. "How to get the most out of two phosphorus chemistries. Studies on H-phosphonates", Acc.Chem.Res. 35 (11):952-960, 2002. DOI:10.1021/ar010049p
