Jan Bosko
| Święty | |
| Jan Bosko SDB, OFS | |
| Giovanni Melchiorre Bosco | |
| prezbiter | |
| Data urodzenia | 16 sierpnia 1815 Becchi (obecnie Castelnuovo Don Bosco, Włochy) |
| Data śmierci | 31 stycznia 1888 Turyn |
| Kościół/ wyznanie |
rzymskokatolicki |
| Data beatyfikacji | 2 czerwca 1929 Rzym przez Piusa XI |
| Data kanonizacji | 1 kwietnia 1934 Rzym przez Piusa XI |
| Wspomnienie | 31 stycznia |
| Patron | praktykantów, uczniów, studentów, młodzieży, redaktorów, wydawców |
| Szczególne miejsca kultu | Bazylika Maryi Wspomożycielki w Turynie |
 Galeria ilustracji w Wikimedia Commons |
|
 Kolekcja cytatów w Wikicytatach |
|
Jan Melchior Bosko, wł. Giovanni Melchiorre Bosco (ur. 16 sierpnia 1815 roku w Becchi, zm. 31 stycznia 1888 roku w Turynie) – duchowny włoski, prezbiter, założyciel zgromadzenia salezjanów i salezjanek oraz Stowarzyszenia Salezjanów Współpracowników, twórca Rodziny Salezjańskiej, tercjarz franciszkański, święty Kościoła katolickiego. Nazywany jest „Ojcem i Nauczycielem Młodzieży”.
Spis treści |
Biografia [edytuj]
Dzieciństwo [edytuj]
Św. Jan Bosko urodził się 16.08.1815 roku, zgodnie z tym o czym pisał w swojej książce - autobiografii „Wspomnienia Oratorium”. W księgach i rocznikach państwowych figuruje z datą urodzenia 16 sierpnia. Jan Bosko w wieku dwóch lat i pięciu miesięcy stracił ojca, Franciszka i od tej pory wychowywała go tylko matka, Małgorzata. Miał dwóch starszych braci, Józefa i Antoniego. Antoni pochodził z pierwszego małżeństwa ojca. Jan mieszkał w małej rolniczej wiosce. Żył w czasach, w których w jego rodzinnym Piemoncie (obecnie część Włoch) dokonywały się przemiany polityczne: m.in. zjednoczenie Włoch w granicach zbliżonych do obecnych. Był linoskoczkiem, iluzjonistą i opowiadał świetne przypowieści, których przychodzili słuchać zarówno jego koledzy, jak i dorośli. Organizował spotkania dla swoich kolegów z modlitwą, tzw. „kazaniem” czyli powtórzeniem kazania z niedzielnej Mszy św. i występem w roli linoskoczka, co miało miejsce w tej kolejności[1]. W wieku 9 lat miał proroczy sen - śniło mu się, że zostanie pomocnikiem Chrystusa, co zrozumiał dopiero później. Miał doskonałą pamięć - potrafił powtórzyć w całości kazanie usłyszane w kościele czy też idealnie powtórzyć słowa nauczyciela na lekcji.
Nauka [edytuj]
Na przełomie roku 1824/1825 rozpoczął naukę – początkowo u mieszkańców wsi, później u księdza Lacqua w Capriglio. 26 marca 1826 roku przyjął Pierwszą Komunię Świętą w kościele parafialnym w Castelnuovo. W lutym 1827 roku musiał opuścić dom, gdyż jego brat Antoni wywoływał awantury ze względu na jego naukę – uważał, że nie była ona Jankowi potrzebna. Znalazł zatrudnienie jako chłopiec stajenny u rodziny Moglia. W listopadzie 1829 roku wrócił do domu. Od tej pory uczył się u księdza Calosso, który mieszkał w Morialdo. W listopadzie 1830 roku ksiądz zmarł. Jan ponownie podjął naukę w grudniu 1831 roku w szkole powszechnej księcia Emanuela Virano w Castelnuovo. Zmiana nauczyciela, na dobrze znanego księdza Moglia, spowodowała, że Jan Bosko postanowił pójść w listopadzie 1831 roku do szkoły w Chieri. Nauczył się szyć, robić likiery, był szewcem oraz sprzedawał w kawiarni.
Seminarium [edytuj]
18 kwietnia 1834 roku Jan Bosko spełniał wszystkie warunki i mógł zostać przyjęty do zakonu franciszkańskiego. Był na to zdecydowany, jednak pewien sen zmienił jego zdanie na ten temat. Poradził się księdza Cafasso, który zasugerował mu, by został klerykiem. W seminarium spotkał Alojzego Comollo, którego uznał za wzorowego kleryka. Umówili się, że ten, który umrze pierwszy, przyjdzie w nocy do drugiego i powie czy jest zbawiony. Pierwszy umarł, po chorobie, Alojzy, który odwiedził seminarium i powiedział Jankowi, że jest w Królestwie Niebieskim[2]. Sytuacja ta jest bardzo często wspominana. Św. Jan Bosko posługę kapłańską rozpoczyna 5 czerwca 1841 roku.
Kapłaństwo [edytuj]
Swoją posługę kapłańską wykonywał przede wszystkim wśród więźniów i chorych. Dzień 8 grudnia 1841 roku (Święto Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny) uznaje się za początek jego apostolstwa wśród młodzieży i Oratorium. Pomagał chłopcom znajdować pracę, a także zabierał ich na wycieczki i organizował zabawy. Odprawiał dla nich Msze św. i nabożeństwa oraz spowiadał. 12 października 1844 r. ksiądz Bosko otworzył swoje pierwsze oratorium dla młodzieży, które znajdowało się na Valdocco, na przedmieściach Turynu. Było to miejsce zabawy i nauki, które z czasem zostało rozbudowywane. Siedziba oratorium była wielokrotnie przenoszona, aż 5 kwietnia 1846 roku wreszcie znaleziono stałe miejsce w małej szopie należącej do Franciszka Pinardiego, od którego odkupiono później cały dom (19 lutego 1851 roku). Kolejne oratorium otwarto 8 grudnia 1847 roku. W 1852 roku Bosko zbudował kościół dla swoich podopiecznych, a rok później rozbudowano oratorium. Później otworzył dla swoich wychowanków zakłady pracy, a całe dzieło rozrastało się w szybkim tempie przez następne lata. W pracy św. Janowi Bosko pomagał św. Józef Cafasso, a później także mama ks. Bosko - Małgorzata Occhiena. Wychowankami Oratorium byli m. in. św. Dominik Savio, bł. Michał Rua i Jan Cagliero.
Założenie zgromadzeń [edytuj]
W dniu 26 stycznia 1854 roku ksiądz Bosko zapowiedział utworzenie Towarzystwa Świętego Franciszka Salezego. Nazwa została wzięta od św. Franciszka Salezego - biskupa i doktora Kościoła, którego kult polecił Janowi Bosko ks. Cafasso. Rok później 25 marca zostało ono oficjalnie założone, a pierwszym salezjaninem został Michał Rua, późniejszy następca Jana Bosko. 11 listopada 1872 roku Bosko założył Zgromadzenie Córek Maryi Wspomożycielki Wiernych. Dwa lata później Zgromadzenie wysłało pierwszych misjonarzy do Ameryki. W międzyczasie w całej Europie powstawały kolejne domy salezjańskie. Jan Bosko był też twórcą Rodziny Salezjańskiej. Rodzina Salezjańska św. Jana Bosko jest zjednoczeniem wspólnot, instytutów zakonnych i świeckich oraz grup apostolskich, które żyją tym samym duchem salezjańskim i pełnią podobną funkcję ewangelizacji i pracy z młodzieżą[3].
Ostatnie lata życia i początki zgromadzenia [edytuj]
Ks. Jan Bosko umarł 31 stycznia 1888 roku o świcie. Umierając, ks. Jan Bosko zostawił zakon umocniony i posiadający 65 domów. Pierwszym następcą św. Jana Bosko został Michał Rua. Na misjach kardynałem został ks. Jan Cagliero. Do Polski salezjanie przybyli 10 lat po śmierci założyciela, a salezjanki - 24 lata później.
Zaangażowanie polityczne [edytuj]
Ksiądz Bosko zawsze omijał sprawy polityczne. Kiedy nie było to konieczne - nie wypowiadał się na tematy polityczne. Mimo przemian politycznych we Włoszech był bezstronny. W sprawach politycznych mówił tylko o tym, co dotyczy Kościoła, wiary chrześcijańskiej i wartości. Mówił, że jego polityką jest Ojcze Nasz[4].
Zaangażowanie społeczne [edytuj]
Ksiądz Bosko żył w czasach przemian społecznych i technologicznych we Włoszech. W czasach jego życia miały miejsce przemiany polityczne, a ludzie dążyli do demokracji i konstytucyjnej formy rządów. W tych czasach bardzo często pracowała młodzież, która pracowała po 12-15 godzin dziennie często w bardzo ciężkich warunkach. Niektórzy tracili pracę po powstawaniu masowo fabryk, w których pracowało mniej ludzi. Jan Bosko zajmował się właśnie młodzieżą opuszczoną i potrzebującą, która często zamiast uczyć się, pracowała w nieludzkich warunkach - nie było ustalonych godzin pracy, umów o pracę, pracodawcy nie dbali o bezpieczeństwo swoich pracowników, a czas pracy nie pozwalał na rozpoczęcie podstawowej nauki[5].
Kult Maryjny [edytuj]
Św. Jan Bosko odnowił kult Maryi Wspomożycielki Wiernych. Na Valdocco wybudowano też dla uczniów ks. Bosko kościół pod Jej wezwaniem. Ten kult rozszerzał się później, czego przykładem są salezjanki - Córki Maryi Wspomożycielki Wiernych. Dzisiaj liczne parafie salezjańskie mają wezwanie MB Wspomożenia Wiernych. W niektórych miejscach mają też miejsca cuda za wstawiennictwem Maryi Wspomożycielki np. w Rumi, gdzie obraz w tamtejszej parafii został ukoronowany koronami biskupimi, której to koronacji dokonał ks. abp Sławoj Leszek Głódź - metropolita gdański.
Stosunki z protestantami [edytuj]
Po ogłoszeniu równouprawnienia Żydów i protestantów, ksiądz Bosko postanowił, w odpowiedzi na ich akcje propagandowe, rozpocząć wydawanie pism o Kościele Katolickim. Protestanci proponowali ludziom wyżywienie, odzież, pomoc finansową i miejsca pracy. Jan Bosko zaczął więc najpierw rozdawać ulotki "Pamiątki dla Katolików", książeczki "Ostrzeżenie dla Katolików", a ostatecznie "Czytanek Katolickich". W roku 1854 protestanci dyskutowali, zadawali kłopotliwe pytania, oferowali spore ilości gotówki, a nawet zastraszali autora powyższych publikacji. Ksiądz Bosko kontynuował swoje prace w propagowaniu wśród ludzi "Czytanek".
System wychowawczy [edytuj]
Jan Bosko wprowadził w swoich domach system prewencyjny. Opiera się on w całości na rozumie, religii i miłości wychowawczej; natomiast zakazuje wszelkiego rodzaju kar cielesnych. Wprowadza zasadę, że wychowawca stara się być dla wychowanka przyjacielem, a nie osobą, która go nadzoruje i wymierza odpowiednie kary.
Patronat, dzień obchodów, ikonografia, sanktuaria [edytuj]
Jest patronem m.in. młodzieży, uczniów i studentów.
W ikonografii święty przedstawiany jest przy łóżku chorego w szpitalu lub prowadzący dwóch uśmiechniętych, patrzących na niego chłopców.
Jego wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest w dies natalis (31 stycznia).
Kościoły pod wezwaniem św. Jana Bosko obecne są na całym świecie. Spotkać je można przede wszystkim na terenach pracy salezjanów, salezjanek, grup Rodziny Salezjańskiej.
Beatyfikacja i kanonizacja [edytuj]
Święty Jan Bosko został beatyfikowany 2 czerwca 1929 i kanonizowany 1 kwietnia 1934 przez Piusa XI. Kanonizowany został w dzień Wielkanocy, który to dzień sprawił, że „Rzym był naprawdę salezjański”.
Zobacz też [edytuj]
Przypisy [edytuj]
- ↑ Sam św. Jan Bosko pisał we „Wspomnieniach”: „Kaznodzieja zamieniał się w linoskoczka”.
- ↑ Bogato opisane w autobiografii świętego - „Wspomnienia Oratorium”.
- ↑ Rodzina Salezjańska
- ↑ Polityka Ojcze Nasz
- ↑ Dokładniejsze informacje w książce „Wspomnienia Oratorium”.
Bibliografia [edytuj]
- Święty Jan Bosko, prezbiter - materiały na brewiarz.katolik.pl [ostatnia aktualizacja: 12.01.2010]
- św. Jan Bosko; redaktor wydania polskiego - ks. Stefan Pruś SDB: Wspomnienia Oratorium. Warszawa: Wydawnictwo Salezjańskie, 2010. ISBN 978-83-7201-145-9.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- System prewencyjny św. Jana Bosko w wychowaniu szkolnym na opoka.org.pl (autor: ks. Kazimierz Misiaszek, SDB)
- Propozycja wychowawcza św. Jana Bosko na opoka.org.pl (autor: ks. Zenon Klawikowski, SDB)
| - |
 |
Założyciel Towarzystwa św. Franciszka Salezego 1859-1888 |
|
Następca Michał Rua |
