Ciechanów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Ciechanów – wieś w woj. dolnośląskim.
Ciechanów
Herb Flaga
Herb Ciechanowa Flaga Ciechanowa
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat ciechanowski
Gmina gmina miejska
Data założenia XI wiek
Prawa miejskie 1400
Prezydent Waldemar Wardziński
Powierzchnia 32,78 km²
Wysokość 150–300 m n.p.m.
Populacja (2013-01-01)
• liczba ludności
• gęstość

44 974[1]
1372 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 23
Kod pocztowy 06-400 do 06-402, 06-409 do 06-410, 06-413
Tablice rejestracyjne WCI
Położenie na mapie gminy Ciechanów
Mapa lokalizacyjna gminy Ciechanów
Ciechanów
Ciechanów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ciechanów
Ciechanów
Ziemia 52°52′54″N 20°36′38″E/52,881667 20,610556Na mapach: 52°52′54″N 20°36′38″E/52,881667 20,610556
TERC
(TERYT)
1141802011
Urząd miejski
plac Jana Pawła II 6
06-400 Ciechanów
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Ciechanów w Wikisłowniku
Strona internetowa

Ciechanówmiasto w województwie mazowieckim, w latach 1975-1998 siedziba województwa ciechanowskiego, obecnie siedziba powiatu ciechanowskiego. Położone jest ok. 100 km na północ od Warszawy, nad rzeką Łydynią.

Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2007 Ciechanów miał obszar 32,51 km², w tym: użytki rolne: 58%, użytki leśne: 3%[3].

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 32,78 km²[4]. Miasto stanowi 3,08% powierzchni powiatu.

W latach 1975-1998 miasto było stolicą województwa ciechanowskiego.

Sąsiednie gminy:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kamienica Brudnickich
Hala Pułtuska

Badania archeologiczne prowadzone na terenie Ciechanowa w latach 60 i XX w. przez Irenę Górską sugerują, że na terenie dzisiejszego miasta funkcjonowała niewielka osada, być może już okresie VII-X w.[5]

W drugiej połowie X w. Mazowsze zostało włączone do państwa pierwszych Piastów. Zdaniem większości badaczy nastąpiło to za panowania Siemomysła, ojca Mieszka I, według innych nawet w końcu X w[6]. Pierwsza pisana wzmianka o Ciechanowie pochodzi z 1065 r. z dokumentu mogileńskiego wydanego przez Bolesława Śmiałego, w którym król uposaża ufundowany wówczas klasztor benedyktynów w Mogilnie. Ciechanów wymieniony jest z nazwy jako jeden z 19 grodów (castrum) i obciążony dziewięciną na rzecz klasztoru[7]. Zdaniem A. Kociszewskiego w XI w. na terenie Ciechanowa funkcjonowały 4 kościoły, co stawiało miasto na drugim miejscu na Mazowszu[8]. Inną opinię wyraża W. Górczyk, który dopuszcza istnienie tylko jednego kościoła w II poł. XI w. w tym mieście[9]. W okresie wczesnego średniowiecza trzon zespołu osadniczego na terenie dzisiejszego Ciechanowa stanowił gród i dwa podgrodzia, których północny zasięg wyznaczała dzisiejsza ulica Strażacka. Przylegała do nich osada Targowe wraz z kościołem św. Piotra oraz cmentarzem. W promieniu 2–4 km funkcjonował zespół osad znajdujących się na terenie obecnego miasta[10]. Ze względu na strategiczne położenie gród ciechanowski stanowił ośrodek obronny na północnym Mazowszu był przez to wielokrotnie najeżdżany przez Pomorzan, Prusów i Jaćwingów, Litwinów, a później przez zakon krzyżacki. O znaczeniu ówczesnego Ciechanowa świadczy skupienie wokół miasta skarbów wczesnośredniowiecznych. Na terenie dzisiejszego miasta oraz w jego okolicach zlokalizowano łącznie 16 znalezisk.

Odnalezione dotychczas źródła pozwalają na pewne stwierdzenie istnienia kasztelanii ciechanowskiej w połowie XIII w. W dokumencie z 1254 r. występuje pierwszy znany kasztelan ciechanowski – Racibor (Rethiborius). W 1240 r. występował kasztelan ciechanowski Pomścibór[11]. Jego funkcjonowanie, w oparciu o sobie znane źródła potwierdza Stanisław Pazyra[12].

Interesującym problemem w dziejach miasta jest data jego lokacji. Pewny jest przywilej Janusza II z roku 1400 przenoszący miasto w nowe miejsce. Większość historyków uważa, że już w połowie XIV w. Ciechanów musiał posiadać prawa miejskie. Świadczy o tym chociażby dokument z 1375 r. wydany przez Janusza II, w którym stwierdza wprost, że miasto posiada prawo chełmińskie[13]. Zdaniem W. Górczyka, w II poł. XIV w. Ciechanów otrzymał prawo targu, zaś przywilej z roku 1400 był pierwszą lokacją miasta, świadczy o tym brak regularnej zabudowy przed rokiem 1400[9]. Na początku lat 90. XX w. opublikowano tzw. rocznik ciechanowski, który miał potwierdzać lokację miasta w 1266 r. Jednak dokument ten okazał się dwudziestowiecznym fałszerstwem[14]. W celu podniesienia rangi Ciechanowa, autor rocznika ciechanowskiego J. Gaczński, dopuścił się także innego fałszerstwa, jak pisze Stanisław Suchodolski (który odkrył to fałszerstwo): „Innego typu mistyfikacji dopuścił się J. Gaczyński, fabrykując relacje o odkryciach archeologicznych dokonanych przed rokiem 1921 przy kościele parafialnym w Ciechanowie. Miano tu znaleźć denar typu GNEZDVN CIVITAS. Celem tego fałszerstwa było podniesienie prestiżu rodzinnego miasta”[15].

Pomyślny okres dla miasta trwał od XIV do XVI w. W tym czasie liczba mieszkańców sięgnęła 5 tys. Kupcy ciechanowscy handlowali nawet z odległymi miastami, odbywały się wielkie targi i zjazdy rycerstwa. Pod koniec XIV w. na mokradłach Łydyni książę Siemowit III Starszy rozpoczął budowę zamku. Jego syn, Janusz I, sprowadził do Ciechanowa zakon augustianów, którzy rozpoczęli w połowie XV w. budowę kościoła i klasztoru (obecnie kościół pw. św. Tekli).

W 1526 r., po śmierci ostatnich książąt mazowieckich, Ciechanów włączono do Korony. Miasto i okolice zostały przekazane jako wiano ślubne królowej Bonie, która przyczyniła się znacznie do rozwoju miasta.

W 1559 r. spisano w Ciechanowie prawo bartne po raz pierwszy w Polsce jako samodzielny dokument. Obejmowało ono starostwa przasnyskie oraz ciechanowskie.

Wraz z wiekiem XVII nastąpił powolny upadek miasta, spowodowany najazdami szwedzkimi i pożarami. Ciechanów długo nie mógł powrócić do dawnej świetności.

Po II rozbiorze Polski Sejm Rzeczypospolitej podniósł miasto do rangi stolicy województwa. Po III rozbiorze Ciechanów stał się prowincjonalnym miastem w powiecie przasnyskim.

W 1806 r., podczas kampanii Napoleona na Mazowszu, miasto zostało ograbione i zniszczone. W XIX w. ludność Ciechanowa aktywnie wspierała dążenia niepodległościowe. W okolicy toczyło się wiele walk powstańczych. Pod koniec XIX w. nastąpiło ożywienie gospodarcze. W 1864 r. zbudowano tu pierwszy na Mazowszu browar parowy. Trzy lata później Ciechanów stał się miastem powiatowym. W 1877 r. dotarła tu Kolej Nadwiślańska, a w 1882 r. wybudowano cukrownię.

Wybuch I wojny światowej i kilkakrotne zniszczenie zahamowały rozwój miasta. W 1915 r. pod Ciechanowem przebiegała linia frontu niemiecko-rosyjskiego.

W okresie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. podczas bitwy nad Wkrą miasto stanowiło punkt obrony bolszewickiej (mieścił się tu sztab korpusu). Wypad 203 pułku ułanów 15 sierpnia 1920 r. doprowadził do zajęcia, rozbicia sztabu i zniszczenia głównego ośrodka łączności, co stworzyło dogodne warunki do działań 5 armii gen. W. Sikorskiego i rozpoczęcia ofensywy znad Wieprza.

Wraz z odzyskaniem niepodległości, mimo trudności i kryzysów, przystąpiono do odrabiania zacofania narosłego w okresie niewoli. Następuje ożywienie gospodarcze, rozpoczęto realizację długofalowych planów rozwojowych. Szczególnie wiele uczyniono w zakresie oświaty i kultury, tworząc powszechnie akceptowany wzorzec kultury regionalnej. Ciechanów nadal pełnił funkcje powiatowe w obrębie woj. warszawskiego, a jego ludność wzrosła w latach 1921-1938 z 12 tys. do 15,5 tys. osób. Należy też podkreślić rolę, jaką w życiu miasta odgrywał 11 Pułk Ułanów Legionowych im. Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza.

Z 3 września na 4 września 1939 r. miasto zostało zajęte przez Niemców. Ciechanów został wcielony do Rzeszy i przemianowany na niem. Zichenau jako stolica Rejencji Ciechanowskiej. Rozpoczęła się eksterminacja ludności polskiej i żydowskiej[potrzebne źródło]. Zbudowano 3 obozy pracy, tysiące mieszkańców miasta wywieziono lub rozstrzelano. W mieście stacjonowało komando SS (skierowane m.in. do Jedwabnego).

Z okupantem walczyły tu oddziały Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych, Batalionów Chłopskich i Armii Ludowej. 17 stycznia 1945 r. Ciechanów został zdobyty przez oddziały Armii Czerwonej z II Frontu Białoruskiego. Dzień wcześniej, w nocy z 15 na 16 stycznia, hitlerowcy aresztowali i rozstrzelali ok. 100 mężczyzn, których podejrzewali o współpracę z podziemiem.

Po wojnie nastąpił szybki rozwój miasta. W latach 60. XX w. zbudowano kilka filii zakładów przemysłowych z Warszawy. Do 1954 roku siedziba wiejskiej gminy Nużewo. Najlepszym okresem były lata po 1975 r., kiedy Ciechanów był stolicą województwa ciechanowskiego. Po 1989 r. miasto dotknęła fala bezrobocia. W 1998 Ciechanów stał się miastem powiatowym, jako jedno z trzech byłych miast wojewódzkich, nie został powiatem grodzkim.

Kasztelanowie ciechanowscy[edytuj | edytuj kod]

  • 1240 – Pomścibor[16].
  • 1254 – Racibor[17].
  • 1297 – Ziemak[18].
  • 1333 – Paweł[19].
  • 1343 – Paweł zwany Warda[20].
  • 1347 – Piotr[21].
  • inf. w latach 1431-1448 – Mikołaj z Dobrzankowa[22].
  • od 1462 – Jakub z Boglewicz[23].
  • inf. w latach 1471-1492 – Jakub z Gołymina[24].
  • 1504 – Mikołaj z Obór[25].
  • 1510 – Pomścibor z Pawłowa[26].
  • 1516 – Ziemak z Cieksyna[27].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obiekty nieistniejące[edytuj | edytuj kod]

  • kościół św. Małgorzaty – gotycki, murowany, wzmiankowany ok. 1427 r. Remontowany w 1678 r. Od połowy XVIII w. w ruinie. Rozbiórki dokonali Prusacy – po 1797 r. (lokalizacja: skrzyżowanie obecnych ulic Kilińskigo i 17-go Stycznia)
  • kościół św. Ducha – murowany, na planie kwadratu, jednonawowy – erygowany w 1533 r., remontowany w latach 1632-1674. W XVIII w. w ruinie. Rozebrany po 1797 r. (lokalizacja: posesja Ropelewskich przy ul. Warszawskiej 25)
  • kościół św. Piotra – wzmiankowany w 1598 r. jako najstarsza świątynia parafialna (XII w.?) Drewniany, jednonawowy o czerech oknach. W ruinie od XVIII w. Rozebrany na pocz. wieku XIX. (lokalizacja: posesja Lenca przy ul. Augustiańskiej, róg Orylskiej)
  • Kamienica Hińczów – z końca XV w. przy pl. Jana Pawła II 5. Zachowane są tylko gotyckie piwnice (obecnie zasypane). Kamienica spłonęła w czasie Potopu w 1657 roku.
  • Kamienica Wietrzychowska – na rogu pl. Jana Pawła II i ul. Śląskiej. Posiadała gotycką piwnicę. Kamienica istniała do czasów Potopu szwedzkiego.
  • Brama Warszawska – murowana

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Osiedla[edytuj | edytuj kod]

Osiedla miejskie[edytuj | edytuj kod]

  • Osiedle Nr 1 – „Powstańców Wielkopolskich”
  • Osiedle Nr 2 – „Aleksandrówka II”
  • Osiedle Nr 3 – „Aleksandrówka”
  • Osiedle Nr 4 – „Śródmieście”
  • Osiedle Nr 5 – „Płońska”
  • Osiedle Nr 6 – „Słoneczne”
  • Osiedle Nr 7 – „Przemysłowe”
  • Osiedle Nr 8 – „Kwiatowe”
  • Osiedle Nr 9 – „Bloki”
  • Osiedle Nr 10 – „Kargoszyn”
  • Osiedle Nr 11 – „Podzamcze”
  • Osiedle Nr 12 – „Zachód”

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Ul. Kilińskiego 4/8 – brama wjazdowa i dawny budynek Administracji browaru (obecnie Nowy Urząd Miasta)

Jest ośrodkiem przemysłu przetwórczego i precyzyjnego[potrzebne źródło].

Regionalnym browarem jest założony w 1864 roku Browar Ciechan.

W Ciechanowie działa 8 dyskontów spożywczych: Kaufland, MarcPol, Carrefour (2), Biedronka (4), Intermarché, Przy Farze, Zielony Market, Panorama oraz 2 Centra Handlowe: Galeria Mrówka i Marcredo Center Ciechanów.

W Ciechanowie zlokalizowanych jest także kilka salonów samochodowych, w tym największy z nich Budmat Auto 2.

Organizacje pozarządowe – gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

  • Mazowiecka Izba Gospodarcza
  • Zrzeszenie Prywatnego Handlu i Usług
  • Regionalny Ośrodek EFS
  • Stowarzyszenie Księgowych w Polsce – Oddział terenowy w Ciechanowie
  • Fundacja Gospodarcza im. Karola Marcinkowskiego w Ciechanowie
  • Europejskie Towarzystwo Rozwoju Kompetencji Społecznych im. Johna Deweya

Inne organizacje pozarządowe[edytuj | edytuj kod]

  • „BYĆ JAK INNI” Fundacja Pomocy Dzieciom, Młodzieży i Dorosłym Niepełnosprawnym
  • Fundacja „POMÓŻ ZDROWIU”
  • Zarząd Rejonowy Polskiego Czerwonego Krzyża – Polskie Stowarzyszenie Diabetyków (Oddział Powiatowy w Ciechanowie)
  • Stowarzyszenie „AKADEMIA KULTURY”
  • Stowarzyszenie „CIECHANOWSKA GRUPA ROWEROWA”
  • Stowarzyszenie „Młodzi w Regionie”

Transport i komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

fragment DK 50

Przez Ciechanów przebiegają drogi krajowe 50 60 oraz drogi wojewódzkie 615 616 617

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto przebiega linia kolejowa E-65 (Warszawa-Gdynia) na której znajdują się dwie stacje: Ciechanów i Ciechanów Przemysłowy.

Do 1987 roku przez miasto przebiegała trasa kolei wąskotorowej będąca częścią Mławskiej Kolei Dojazdowej.

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Komunikację miejską na zlecenie Urzędu Miasta Ciechanów obsługuje ZKM Ciechanów. Operator świadczy usługi na 11 liniach autobusowych. ZKM Ciechanów działa również na zlecenie gmin: Ciechanów, Golymin-Ośrodek, Glinojeck, Ojrzeń.

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

W 2013 otworzono sanitarne lądowisko przy ul. Powstańców Wielkopolskich.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Szkoły średnie[edytuj | edytuj kod]

Uczelnie[edytuj | edytuj kod]

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

W Ciechanowie działają dwa zbory Świadków Jehowy, sześć parafii rzymskokatolickich i jedna wspólnota o charakterze ewangelicznym:

Parafie rzymskokatolickie[edytuj | edytuj kod]

Zbory Świadków Jehowy[edytuj | edytuj kod]

Inne wspólnoty[edytuj | edytuj kod]

Kultura[edytuj | edytuj kod]

  • Centrum Kultury i Sztuki w Ciechanowie
  • Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie
  • Miejska Biblioteka Publiczna w Ciechanowie
  • Powiatowa Biblioteka Publiczna w Ciechanowie
  • Kino Łydynia

Imprezy cykliczne[edytuj | edytuj kod]

  • Koncerty Wielkanocne (kwiecień)
  • Piknik Europejski (maj)
  • Ciechanovia Cantans – Międzynarodowy Festiwal Chóralny (czerwiec)
  • Kupalnocka – Międzynarodowe Spotkania Folklorystyczne (czerwiec/lipiec)
  • Powrót Szwoleżerów Gwardii – biwak historyczny (sierpień, 2000/2010)
  • Dionizje – Ogólnopolski Festiwal Teatralny (wrzesień)
  • Zajazd Szlachecki (wrzesień)
  • Spotkania ze Średniowieczem (wrzesień)
  • Blues na dołku – Spotkania z bluesem (listopad/grudzień)
  • Headache – muzyka elektroniczna (styczeń)
  • Ciechanowskie Spotkania Muzealne (cyklicznie jedno spotkanie w miesiącu, przerwa w okresie wakacji)
  • Ciechanowskie Otwarte Spotkania Motocyklowe (drugi weekend maja)
  • Spring Blues Night Festiwal

Organizacje artystyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Rozmyty Kontrast – Grupa Teatru Amatorskiego
  • Ludowy Zespół Artystyczny „CIECHANÓW”
  • Exodus – Teatr
  • Horrendus – Zespół Muzyki Dawnej
  • Sine Nomine – Chór, Stowarzyszenie Ciechanowskie Forum Muzyczne
  • Funny – Zespół Tańca Nowoczesnego

Media[edytuj | edytuj kod]

Prasa[edytuj | edytuj kod]

Lokalne radio[edytuj | edytuj kod]

Portale internetowe[edytuj | edytuj kod]

  • CiechanowInaczej.pl – Lokalny portal informacyjny
  • CiechTivi.pl – Lokalny portal informacyjny z relacjami filmowymi
  • 06-400.pl – Lokalna platforma blogowa
  • eCiechanow.pl – Lokalny portal informacyjny
  • Ciechanowonline.pl – Lokalny portal informacyjny

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Harcerstwo[edytuj | edytuj kod]

  • 1 Ciechanowska Drużyna Harcerzy „Burza”[31]
  • Hufiec Ciechanów Chorągwi Mazowieckiej ZHP[32]

Baza sportowo-rekreacyjna[edytuj | edytuj kod]

  • Stadion Miejski przy ul. 3 Maja 7
  • Pływalnia przy ul. 17 Stycznia 60B
  • Basen otwarty przy ul. Józefa Ignacego Kraszewskiego
  • Kąpielisko otwarte „Krubin”
  • Obiekt hotelowo-gastronomiczny „Olimpijski”
  • Hale sportowe:
  1. hala sportowa przy ulicy Józefa Ignacego Kraszewskiego 8 im. Ireneusza Palińskiego
  2. hala widowiskowo-sportowa przy ul. 17 Stycznia 60C
  3. hala sportowa przy Szkole Podstawowej nr 3
  4. hala sportowa przy Szkole Podstawowej nr 4
  5. hala sportowa przy Szkole Podstawowej nr 7

Kluby sportowe[edytuj | edytuj kod]

Sport wyczynowy[edytuj | edytuj kod]

Podnoszenie ciężarów – I liga
Pétanque – II liga PFP
Piłka ręczna – PGNiG SuperLiga
Koszykówka – III liga
Kolarstwo
Piłka nożna – IV liga
Tenis stołowy – III i V liga
Piłka nożna – juniorzy
Piłka ręczna – juniorzy
Koszykówka – juniorzy
Pływanie
Taekwon-Do ITF
  • Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej Miejskie Ognisko „Promyk”
Taekwon-Do WTF
Kick-boxing
Brydż sportowy
Biegi lekkoatletyczne
Szachy
Jeździectwo

Polityka i administracja[edytuj | edytuj kod]

Prezydentem miasta jest Waldemar Wardziński.

Posłowie na Sejm są wybierani z okręgu wyborczego nr 16 (Płock).

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Meudon[edytuj | edytuj kod]

Kraj:  Francja
Data podpisania umowy: 4 listopada 1972
Formy współpracy:
  1. wymiana doświadczeń w zakresie funkcjonowania administracji lokalnej, wizyty delegacji oficjalnych
  2. wymiana kulturalna, koncerty zespołów, udział w Targach Bożonarodzeniowych miast partnerskich, współpraca zespołów artystycznych
  3. wymiana grup sportowych
  4. współpraca szkół – realizacja wspólnych programów edukacyjnych

Haldensleben[edytuj | edytuj kod]

Kraj:  Niemcy
Data podpisania umowy: 25 września 1992
Formy współpracy:
  1. kontakty oficjalne, wymiana doświadczeń w zakresie funkcjonowania administracji lokalnej i przedsiębiorstw komunalnych
  2. wymiana grup dzieci i młodzieży
  3. współpraca kulturalna, wspólne warsztaty artystyczne, koncerty zespołów, uczestnictwo w imprezach kulturalnych obu miast
  4. współpraca szkół
  5. działania artystyczne plastyka ciechanowskiego Marka Zalewskiego w Haldensleben – sympozja, plenery, wystawy

Chmielnicki[edytuj | edytuj kod]

Kraj:  Ukraina
Data podpisania umowy: 27 listopada 1997
Formy współpracy:
  1. wymiana kulturalna, koncerty zespołów artystycznych, udział w imprezach kulturalnych
  2. pośrednictwo w nawiązywaniu kontaktów gospodarczych obu miast
  3. wymiana doświadczeń w zakresie restrukturyzacji gospodarczej i przeobrażeń społecznych

Brezno[edytuj | edytuj kod]

Kraj:  Słowacja
Data podpisania umowy: 21 czerwca 2001
Formy współpracy:
  1. wymiana kulturalna, koncerty zespołów artystycznych, udział w imprezach kulturalnych
  2. pośrednictwo w nawiązywaniu kontaktów gospodarczych obu miast
  3. wymiana doświadczeń w zakresie restrukturyzacji gospodarczej i przeobrażeń społecznych

Bielawa[edytuj | edytuj kod]

Kraj:  Polska
Data podpisania umowy: 5 października 2011
Formy współpracy:
  1. wymiana doświadczeń w zakresie funkcjonowania administracji lokalnej, wizyty delegacji oficjalnych
  2. pośrednictwo w kontaktach gospodarczych oraz handlowych
  3. wymiana grup sportowych
  4. współpraca w dziedzinie kultury

Związani z Ciechanowem[edytuj | edytuj kod]

Honorowi mieszkańcy, zasłużeni[edytuj | edytuj kod]

Ciechanowskie legendy[edytuj | edytuj kod]

  • Zakochany paź – miłość pazia do księżnej doprowadziła do ucieczki przed karę księcia ciechanowskiego Janusza I
  • Legenda o Łydyni – powstanie nazwy rzeki Łydyni od słów „Ale łydy ma, łydy ma” wypowiedzianych przez rybaka na widok królowej Bony pomylonej z jej służebną
  • Ciechan – rycerz osiadły z ukochaną na Farskiej Górze
  • Żabusia
  • Hanna z Ciechanowa
  • O nieszczęsnej kasztelanowej
  • Czarny pies
  • O pasterce, która chciała być królową
  • Niefortunne polowanie

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. GUS. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013, s. 100.
  2. Adolf Pawiński, Mazowsze, Warszawa 1895, s. 38.
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2011-03-06].
  4. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507.
  5. I. Górska, Badania sondażowe na Farskiej Górze w Ciechanowie, „Wiadomości archeologiczne”, T. XXXIV/3-4, 1969, s. 436-442.
  6. B. Gierlach, Świt Mazowsza, Warszawa 1984, s. 30, 119; H. Łowmiański, Początki Polski, t. 5, s. 493-495.
  7. J. Gaczyński, Dokument mogileński – studium krytyczne, „Zapiski Ciechanowskie” V, 1983, s. 5-45.
  8. A. Kociszewski, „Oppidum nostrum Ciechanoviense in alium locum translocare...”. W poszukiwaniu początków Ciechanowa, „Zapiski Ciechanowskie” X, 2000, s. 105.
  9. 9,0 9,1 W. Górczyk, Ciechanów – zarys dziejów do XV w. Kultura i historia, UMCS 2011 tutaj.
  10. J. Gaczyński, Ciechanów jako czoło plemienne Mazowsza, [w:] Rola i znaczenie Ciechanowa w dziejach Mazowsza, 1995, s. 38-40; M. Piotrowski, Historię Ciechanowa trzeba pisać na nowo, „Tygodnik Ciechanowski” 1/2012, s. 14.
  11. K. Niesiecki, Herbarz Polski, Lipsk 1839-1845, t. 10, s. 102-107.
  12. S. Pazyra, Dzieje Ciechanowa i ziemi ciechanowskiej, Ciechanów 1976, s. 237.
  13. „Cum iure theutonico Chulmensi, quo civitas Ciechanoviensis fruitur” – cyt. za: A. Kociszewski, Od „castrum”…, s. 16.
  14. K Pacuski, Uwagi i sprostowania do Nowego Kodeksu dyplomatycznego Mazowsza. Część III. Dokumenty z lat 1356, „Studia Źródłoznawcze”, T. 40 (2002), s. 168.
  15. S. Suchodolski, Uwaga, fałszerstwo! O rzekomych znaleziskach denarów z legendą GNEZDVN CIVITAS i innych monet z czasów Bolesława Chrobrego, „Notae Numismaticae. Zapiski Numizmatyczne” tom III/IV, s. 319 Czytaj.
  16. K. Niesiecki, Herbarz Polski, Lipsk 1839-1845, t. 10, s. 102-107.
  17. NKDMazII, nr 18, s. 20.
  18. NKDMazII: nr 98 falsyfikat, s. 91 [Semaconis]; nr 100, s. 95 [Zemacone]; nr 101, s. 96.
  19. NKDMazII, nr 207, s. 208.
  20. NKDMazII: nr 259, s. 262; nr 260, s. 264.
  21. NKDMazII, nr 281, s. 287.
  22. IMT, t.1: nr 75, s. 136 [Nicolai de Dobrzankowo]; nr 82, s. 146 [Nicolao de Dobrzankowo]; nr 90, s. 158 [Nicolao Wansch de Dobrzankowo]; nr 95, s. 171.
  23. Metr. Kor., 337, s. 46-49v; IMT, t. 1, nr 114, s. 219 [Jakobo de Bogleuicze].
  24. IMT, t. 1: nr 126, s. 246 [Jacobo de Gobynino]; IMT, t. 2, nr 130, s. 10 [Jacobus de Golynyno]; nr 141, s. 31, 33 [Jacobo de Golynyno]; nr 143, s. 36 [Jacobo de Golinyno]; nr 145, s. 42; nr 146, s. 46 [Jacobo de Golinyno]; nr 151, s. 55 [Jacobo de Golinino].
  25. IMT, t. 2, nr 171, s. 102 [Nicolaum de Obori]; nr 175, s. 111; nr 176, s. 112.
  26. Zakr. ziem. wiecz. rel., 32, 489v-490.
  27. Metr. Kor., 341, 1.
  28. 28,0 28,1 Dane według raportów wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 5 czerwca 2014.
  29. http://schciechanow.pl/.
  30. Gazeta kulturalna Ciechanowa – Wieści znad Łydyni.
  31. [1].
  32. [2].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons