Teresa Torańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Teresa Torańska
Teresa Torańska, Warszawa, maj 2005
Teresa Torańska, Warszawa, maj 2005
Data i miejsce urodzenia 1 stycznia 1944, Wołkowysk
Data i miejsce śmierci 2 stycznia 2013, Warszawa
Narodowość Polska
Język polski
Gatunki reportaż
Ważne dzieła Oni, My, Byli, Są. Rozmowy o dobrych uczuciach
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
Strona internetowa
Grób Teresy Torańskiej na Wojskowych Powązkach w Warszawie.

Teresa Sławomira Torańska (ur. 1 stycznia 1944 w Wołkowysku, zm. 2 stycznia 2013 w Warszawie[1]) – polska dziennikarka i pisarka.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Ukończyła prawo na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 70. współpracowała z tygodnikiem "Kultura", później także z paryską "Kulturą". Była autorką książki pt. Oni, zawierającej wywiady-rozmowy z byłymi komunistycznymi decydentami i dygnitarzami na temat ich oceny dokonań socjalizmu w Polsce. Wywiady te przeprowadzała w okresie stanu wojennego. Była także autorką talk-show Teraz Wy w TVP2 i cyklu wywiadów telewizyjnych z działaczami komunistycznymi, m.in. z prezesem Radiokomitetu w latach 1972–1980, Maciejem Szczepańskim, jednym z twórców gierkowskiej propagandy sukcesu.

W rocznicę katastrofy smoleńskiej przeprowadziła wywiad z parą prezydencką[2].

Od 2000 do 2012 była dziennikarką "Dużego Formatu" - dodatku reporterów "Gazety Wyborczej". Od marca 2012 do stycznia 2013 publikowała w tygodniku "Newsweek Polska".

W sierpniu 2012 ukazał się 9-tomowy cykl jej wywiadów, opublikowany przez "Bibliotekę Newsweeka", a 17 września 2012 w Warszawie odbył się z tej okazji ostatni - jak okazało się później - wieczór autorski Torańskiej z udziałem większości jej rozmówców (wśród gości spotkania byli m.in.: Leszek Balcerowicz, Michał Głowiński, Michał Jagiełło, Wiktor Kulerski, Ewa Łętowska, Tadeusz Mazowiecki, Katarzyna Popowa-Zydroń, Adam Daniel Rotfeld, Jan Rulewski, Jan Strelau i Edmund Wnuk-Lipiński)[3].

Działała w Ruchu Stu[4]. Zasiadała w jury Nagrody im. Kazimierza Moczarskiego[5].

W 2011 zdiagnozowano u dziennikarki raka płuca. Choroba nie nadawała się do operacji. Zdecydowano się na intensywną chemioterapię. Wyniki badań okazały się dobre - nowotwór został w większości zniszczony. Jednak w grudniu 2012 stan zdrowia Torańskiej pogorszył się gwałtownie, co doprowadziło do jej śmierci, dzień po 69. urodzinach.

Pochowana została na Powązkach Wojskowych w Warszawie kwatera F IV Tuje 2[6], pogrzeb odbył się 9 stycznia 2013. W uroczystościach pogrzebowych uczestniczyli: rodzina, przyjaciele zmarłej i liczni przedstawiciele świata polityki. Obecni byli m.in.: prezydent Bronisław Komorowski z małżonką, marszałek Sejmu Ewa Kopacz, minister kultury i dziedzictwa narodowego Bogdan Zdrojewski; byli premierzy: Tadeusz Mazowiecki i Jan Krzysztof Bielecki, Ewa i Leszek Balcerowiczowie; Jan Lityński, Danuta Stołecka, Irena Wóycicka i Henryk Wujec - doradcy w Kancelarii Prezydenta RP; ponadto wielu dziennikarzy, m.in. Seweryn Blumsztajn, Stefan Bratkowski, Jacek Hugo-Bader, Tomasz Lis, Jacek Moskwa, Jan Ordyński, Janina Paradowska, Sławomir Popowski, Ernest Skalski, Mariusz Szczygieł, Jacek Żakowski a także m.in.: Michał Bristiger, Maja Komorowska, Halina i Waldemar Kuczyńscy, Ewa Woydyłło-Osiatyńska i Wiktor Osiatyński, Paula i Mirosław Sawiccy, Magdalena Środa, Barbara Toruńczyk i inni.[7].

Prezydent RP Bronisław Komorowski odznaczył pośmiertnie Teresę Torańską Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski "za wybitne zasługi dla rozwoju polskiego dziennikarstwa i szczególne osiągnięcia w pracy publicystycznej upowszechniającej wiedzę o najnowszej historii Polski". Odznaczenie podczas uroczystości pogrzebowych na Powązkach odebrał z rąk prezydenta wdowiec po zmarłej, Leszek Sankowski.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Córka Eleonory Bernatowicz. Jej ojciec w czasie II wojny światowej został przez Rosjan zesłany na Syberię do gułagu w Mołotowsku, z którego uwolniono go w 1948 roku. Jej wuja Rosjanie zamordowali w Charkowie. Zamężna z Leszkiem Sankowskim, informatykiem. Mieszkała w Warszawie.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

W 2000 za książkę Oni otrzymała Nagrodę Polskiego PEN Clubu im. Ksawerego Pruszyńskiego. Jest pierwszą laureatką Nagrody im. Barbary Łopieńskiej za najlepszy wywiad prasowy (nagrodzona za rozmowę z gen. Wojciechem Jaruzelskim).

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Informator o wyjazdach do krajów Europy Zachodniej i Jugosławii – wspólnie z Andrzejem Górkotem, Warszawa: Warszawskie Przedsiębiorstwo Turystyczne "Syrena" 1975.
  • Europa za 100 dolarów – wspólnie z Andrzejem Górkotem, Wydawnictwo Sport i Turystyka 1975.
  • Berlin - stolica NRD i okolice. Mały przewodnik turystyczny – wspólnie z Andrzejem Górkotem, Warszawa : Krajowa Agencja Wydawnicza RSW "Prasa-Książka-Ruch" 1976.
  • Drezno i okolice. Mały przewodnik turystyczny, – wspólnie z Andrzejem Górkotem, Warszawa : Krajowa Agencja Wydawnicza 1976.
  • Lipsk i okolice. Mały przewodnik turystyczny – wspólnie z Andrzejem Górkotem,/ Teresa Torańska, Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza 1977.
  • Śmierć kopalni, Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza 1977.
  • Chłopcy z tamtych lat – współautorzy: Jakub Kopeć i Janusz Wilk-Białożej, Krajowa Agencja Wydawnicza 1978.
  • Widok z dołu, Warszawa: "Iskry", 1980, ISBN 83-207-0236-4.
  • Ewa Berberyusz, Pierwsze wejście, Warszawa: Niezależna Oficyna Wydawnicza 1984(Na podstawie reportaży E. Berberyusz; (dwa z nich powstały we współautorstwie z Teresą Torańską i Krzysztofem Szymborskim, druk. w l. 1980-1981 w tygodnikach: "Kultura", "Przekrój", "Solidarność" i "Tygodnik Powszechny").
  • Oni – II obieg wydawniczy: Przedświt, Warszawa 1985, Krakowskie Towarzystwo Wydawnicze, Kraków 1985, wydanie emigracyjne: Aneks, Londyn 1985; po 1989 roku liczne wznowienia.
  • Leon Kasman, Konflikt z Moczarem, oprac. Teresa Torańska, Warszawa: "Myśl" 1986 (przedruk z "Aneks" Londyn 1985 nr 39).
  • My, Warszawa: Most 1994, ISBN 83-85611-23-1 (liczne wznowienia; wydana także jako e-book)
  • Byli, Warszawa: Świat Książki - Bertelsmann Media 2006, ISBN 83-247-0246-6 (liczne wznowienia).
  • Są. Rozmowy o dobrych uczuciach, Warszawa: Świat Książki 2007, ISBN 978-83-247-0791-1.
  • Jesteśmy. Rozstania '68, Warszawa: Świat Książki 2008, ISBN 978-83-247-1027-0.
  • Śmierć spóźnia się o minutę, Warszawa: Agora, 2010.– Biblioteka Gazety Wyborczej, 2010, ISBN 978-83-268-0049-8 (Trzy rozmowy Teresy Torańskiej: Michał Bristiger, Michał Głowiński, Adam Daniel Rotfeld).
  • Adam Daniel Rotfeld, W cieniu. 12 rozmów z Marcinem Wojciechowskim, wstęp: Teresa Torańska, Warszawa: Agora - Polski Instytut Spraw Międzynarodowych 2012.
  • Wywiady Teresy Torańskiej - Biblioteka Newsweeka, 2012 (tom I - IX), ISBN 978-83-7813-276-9.

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. mil: Teresa Torańska nie żyje. Agora (spółka), 2 stycznia 2013. [dostęp 2 stycznia 2013].
  2. Wywiad Pary Prezydenckiej dla "Gazety Wyborczej". prezydent.pl, 9 kwietnia 2011. [dostęp 2 stycznia 2013].
  3. Teresa Torańska i jej rozmówcy gośćmi Klubu im. Aliny Perth-Grabowskiej. wolnaeuropa.pl, 17 września 2012. [dostęp 3 stycznia 2013].
  4. Cezary Łazarewicz: Wskrzeszenie Czesława. polityka.pl, 10 października 2010.
  5. Minister Klimczak na gali wręczenia nagrody K.Moczarskiego. prezydent.pl, 11 grudnia 2012. [dostęp 2 stycznia 2013].
  6. Teresa Torańska w bazie danych pochowanych na Wojskowych Powązkach
  7. Teresa Torańska (1 I 1944 - 2 I 2013). wolnaeuropa.pl, 9 stycznia 2013. [dostęp 9 stycznia 2013].
  8. Order Odrodzenia Polski dla Teresy Torańskiej. prezydent.pl, 9 stycznia 2013. [dostęp 9 stycznia 2013].
  9. M.P. z 2013 r. poz. 342
  10. M.P. z 2001 r. Nr 21, poz. 345 – pkt 15.