Leszek Balcerowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Leszek Balcerowicz
Balcerowicz.wywiad.do.radia.jpg
Data i miejsce urodzenia 19 stycznia 1947
Lipno
Wiceprezes Rady Ministrów, minister finansów
Okres urzędowania od 12 września 1989
do 23 grudnia 1991
Poprzednik Andrzej Wróblewski
Następca Karol Lutkowski
Wiceprezes Rady Ministrów, minister finansów
Przynależność polityczna Unia Wolności
Okres urzędowania od 31 października 1997
do 8 czerwca 2000
Poprzednik Marek Belka
Następca Jarosław Bauc
Prezes Narodowego Banku Polskiego
Okres urzędowania od 10 stycznia 2001
do 10 stycznia 2007
Poprzednik Hanna Gronkiewicz-Waltz
Następca Sławomir Skrzypek
Przewodniczący Unii Wolności
Przynależność polityczna Unia Wolności
Okres urzędowania od 1 kwietnia 1995
do 18 grudnia 2000
Poprzednik Tadeusz Mazowiecki
Następca Bronisław Geremek
Odznaczenia
Order Orła Białego
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Leszek Balcerowicz, 1993

Leszek Balcerowicz (ur. 19 stycznia 1947 w Lipnie) – polski ekonomista (doktor habilitowany nauk ekonomicznych) i polityk, przedstawiciel szkoły ekonomicznej zwanej monetaryzmem, wicepremier i minister finansów w rządzie Tadeusza Mazowieckiego (1989–1991), Jana Krzysztofa Bieleckiego (1991) i Jerzego Buzka (1997–2000), poseł na Sejm III kadencji (1997–2000), prezes Narodowego Banku Polskiego (2001–2007). Drugi przewodniczący Unii Wolności (1995–2000). Kawaler Orderu Orła Białego.

Wykształcenie i kariera akademicka[edytuj | edytuj kod]

W młodości w Toruniu trenował lekkoatletykę (biegi średniodystansowe).

W 1970 otrzymał z wyróżnieniem dyplom magisterski w Szkole Głównej Planowania i Statystyki (od 1990 Szkoła Główna Handlowa) na Wydziale Handlu Zagranicznego. W 1974 uzyskał tytuł MBA na Saint John’s University w Nowym Jorku. W 1975 obronił pracę doktorską pt. Koszty przedsięwzięć innowacyjnych w SGPiS i został na tej uczelni zatrudniony jako adiunkt. Przez 11 lat był związany z Instytutem Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych SGPiS, gdzie zajmował się transferem postępu technicznego do krajów słabo rozwiniętych. W latach 1978-1980 pracował w Instytucie Podstawowych Problemów Marksizmu-Leninizmu przy KC PZPR, gdzie zajmował się urynkowieniem gospodarki socjalistycznej. W latach 80. odbył kilka stażów naukowych, m.in. na University of Sussex (Anglia) i Uniwersytecie w Marburgu. Habilitował się na SGPiS w 1990, przedstawiając pracę pt. Systemy gospodarcze. Elementy analizy porównawczej. W 1992 objął stanowisko profesora nadzwyczajnego SGH i kierował katedrą Międzynarodowych Studiów Porównawczych. Jego dorobek naukowy to kilkadziesiąt publikacji w czasopismach naukowych oraz kilkanaście książek. Członek Stowarzyszenia Naukowego Collegium Invisibile[1].

Działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

Polska Rzeczpospolita Ludowa[edytuj | edytuj kod]

Był członkiem PZPR od 1969. W latach 1978–1980 kierował zespołem doradców-ekonomistów przy premierze PRL, który opracował raport o stanie państwa prognozujący szybki upadek polityki ekonomicznej Edwarda Gierka oraz stwierdził konieczność urynkowienia i zmian strukturalnych w przemyśle[2]. Po powstaniu „Solidarności” został członkiem rady ekspertów ekonomicznych związku, w ramach której uczestniczył w opracowaniu projektu przejścia od gospodarki planowej do gospodarki opartej na samorządach pracowniczych. Po wprowadzeniu w 1981 stanu wojennego wystąpił z PZPR.

Minister finansów[edytuj | edytuj kod]

W okresie od 12 września 1989[3] do 12 stycznia 1991 zajmował stanowiska wicepremiera i ministra finansów w rządzie Tadeusza Mazowieckiego – pierwszym niekomunistycznym rządzie po II wojnie światowej. Te same funkcje pełnił także w gabinecie Jana Krzysztofa Bieleckiego (w okresie od 12 stycznia[4] do 5 grudnia 1991).

Jako minister finansów był praktycznie główną osobą odpowiedzialną za przeprowadzenie transformacji Polski z gospodarki planowo-socjalistycznej do społecznej gospodarki rynkowej. Plan zmian (określany następnie jako tzw. Plan Balcerowicza), przygotowany pod wpływem doktryny Jeffreya Sachsa (profesora Uniwersytetu Harvarda) umożliwił rozpoczęcie szybkiego programu reform. W ciągu półtora roku doprowadzono do zdławienia hiperinflacji z poziomu 685,8% (1990) do 60% rocznie, urealniono kurs walutowy złotego, wprowadzono jego wewnętrzną wymienialność, przeprowadzono reformę bankowości, zrównoważono detaliczny rynek wewnętrzny, rozpoczęto reformy podatkowe i ubezpieczeniowe, które były później kontynuowane przez kolejnych ministrów. Taki sposób przeprowadzenia transformacji był później naśladowany z różnym skutkiem w innych państwach byłego bloku wschodniego. Pod koniec urzędowania w grudniu 1991 podpisał m.in. Układ Stowarzyszeniowy RP z EWG.

„Plan Balcerowicza” stanowiący przede wszystkim narzędzie antyinflacyjne bywał utożsamiany z całością transformacji ustrojowej. Krytycznie koszty społeczne i osiągnięcia tych reform oceniał m.in. późniejszy minister finansów Grzegorz Kołodko. Sam Leszek Balcerowicz był też uznawany za źródło problemów, które wiązały się z transformacją, co doprowadziło do powstania sloganu „Balcerowicz musi odejść”.

Jego działalność jako ministra finansów dwukrotnie była przedmiotem sejmowego postępowania w sprawie odpowiedzialności konstytucyjnej. W obu przypadkach sejm umorzył postępowanie: w 1993[5] i 1994[6].

W 1995 powrócił do działalności politycznej, obejmując w kwietniu tego roku stanowisko przewodniczącego Unii Wolności. W wyborach parlamentarnych we wrześniu 1997 z listy tej partii zdobył mandat posła na Sejm III kadencji, uzyskując najlepszy indywidualny wynik w okręgu katowickim (ponad 91 tys. głosów).

W rządzie Jerzego Buzka po raz trzeci objął stanowiska wicepremiera i ministra finansów, zajmując je w okresie od 31 października 1997[7] do 8 czerwca 2000[8], tj. do czasu rozpadu koalicji AWS-UW.

Prezes Narodowego Banku Polskiego[edytuj | edytuj kod]

Jesienią 2000 zrezygnował z kandydowania na kolejną kadencję przewodniczącego Unii Wolności. 22 grudnia tego samego roku został wybrany przez Sejm na prezesa Narodowego Banku Polskiego (zrzekł się wówczas mandatu poselskiego)[9]. Pełnił tę funkcję od 10 stycznia 2001 do 10 stycznia 2007 i jako prezes NBP od 1 maja 2004 wchodził z urzędu w skład Rady Ogólnej Europejskiego Banku Centralnego.

Działalność pozapolityczna[edytuj | edytuj kod]

Leszek Balcerowicz we Wrocławiu, 20 października 2006

W latach 1992–2000 przewodniczył radzie naukowej Fundacji Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych CASE.

We wrześniu 2007 stanął na czele założonej przez siebie fundacji Forum Obywatelskiego Rozwoju.

W czerwcu 2008 został przewodniczącym rady nadzorczej europejskiego think tanku Bruegel. W październiku tego samego roku został wiceprezydentem International Atlantic Economic Society[10] oraz członkiem grupy roboczej Unii Europejskiej mającej szukać sposobów wyjścia z kryzysu ekonomicznego[11].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Żonaty z Ewą Balcerowicz. Ma troje dzieci: Macieja (ur. 1972), Wojciecha (ur. 1980) i Annę (ur. 1984).

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Leszek Balcerowicz, 2007
Leszek Balcerowicz prowadzący wykład na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach (2008)
Ordery i odznaczenia

W 2005 został uhonorowany najwyższym polskim odznaczeniem, Orderem Orła Białego[12].

Nagrody i wyróżnienia
Doktoraty honorowe

Tytuły doktora honoris causa przyznały mu następujące uczelnie:

Przypisy

  1. Lista tutorów Collegium Invisibile. ci.edu.pl. [dostęp 2 kwietnia 2011].
  2. Rząd już prawie gotów. wyborcza.pl, 9 września 1989. [dostęp 20 listopada 2013].
  3. M.P. z 1989 r. Nr 32, poz. 243
  4. M.P. z 1991 r. Nr 3, poz. 12
  5. M.P. z 1993 r. Nr 13, poz. 86
  6. M.P. z 1994 r. Nr 34, poz. 278
  7. M.P. z 1997 r. Nr 81, poz. 787
  8. M.P. z 2000 r. Nr 17, poz. 360
  9. Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989–2012. Kraków: Znak, 2013, s. 430. ISBN 978-83-240-2130-7.
  10. Balcerowicz wiceprezydentem International Atlantic Economic Society. wirtualnemedia.pl, 13 października 2008. [dostęp 25 maja 2010].
  11. Balcerowicz przyjął zaproszenie do unijnej grupy ds. kryzysu finansowego. wirtualnemedia.pl, 19 października 2008. [dostęp 25 maja 2010].
  12. M.P. z 2006 r. Nr 2, poz. 19
  13. Werdykt Kapituły Medalu św. Jerzego. onet.pl, 2 czerwca 2009. [dostęp 28 czerwca 2010].
  14. Nagroda Jana Nowaka-Jeziorańskiego 2010. wroclaw.pl, 4 czerwca 2010. [dostęp 4 czerwca 2010].
  15. Profesor Leszek Balcerowicz otrzymał nagrodę im. J. Gajdara. msz.gov.pl, 20 marca 2014. [dostęp 2 kwietnia 2014].
  16. Doktorzy honoris causa UMK. umk.pl. [dostęp 25 lutego 2011].
  17. Lista honorowych doktoratów UG. univ.gda.pl. [dostęp 25 lutego 2011].
  18. Doktoraty Honoris Causa. sgh.waw.pl. [dostęp 26 maja 2010].
  19. Doktorat honoris causa dla prof. Leszka Balcerowicza. uw.edu.pl, 6 marca 2008. [dostęp 26 maja 2010].
  20. Balcerowicz z doktoratem honoris causa. wprost.pl, 25 maja 2010. [dostęp 25 maja 2010].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]