Święty Dyzma

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święty Dyzma
(Dobry Łotr)
Dyzmas
Good thief (c. 1560, Moscow Kremlin).jpg
Ikona Dobrego Łotra
Data śmierci ok. 30-36 (prawdopodobnie 3 kwietnia 33)
Golgota k. Jerozolimy
Czczony przez katolicki, wschodni
Wspomnienie 25 marca lub 26 marca (kat.)
Patron m.in. więźniów, skazańców, Archidiecezji Przemyskiej, Apulii

Święty Dyzma, Dobry Łotr, praw. Rach (zm. ok. 30-36 - prawdopodobnie 3 kwietnia 33) – pierwszy święty chrześcijański.

W Biblii[edytuj kod]

Dobry Łotr był tym człowiekiem i złoczyńcą, o którym pisze Łukasz Ewangelista w swojej Ewangelii. Ukrzyżowany po prawej stronie Chrystusa żałował za grzechy i prosił Jezusa, aby wspomniał o nim, „gdy przyjdzie do swego Królestwa”. Zbawiciel zapewnił skruszonego przestepcę:

Quote-alpha.png
Zaprawdę, powiadam ci: Dziś ze Mną będziesz w raju. Łk. 23,43.

W apokryficznej ewangelii[edytuj kod]

Nazwa "Dyzma" pojawia się po raz pierwszy w Ewangelii Nikodema, inaczej Akta Piłata (IV wiek), a później w Protoewangelii Jakuba (V wiek). W Ewangelii Dzieciństwa Arabskiej (VI wiek) Dobry Łotr nazywa się "Titus"[1].

Kult[edytuj kod]

Złoczyńca, który nawrócił się i zmarł skruszony, za sprawą odpuszczenia mu grzechów przez Chrystusa, jest symbolem Miłosierdzia Bożego i podstawą kultu.

Kult Dobrego Łotra rozwijał się od początków chrześcijaństwa, a nabrał znaczenia w IV wieku, kiedy to pojawiła się legenda o znalezieniu jego krzyża. Dolna belka krzyża prawosławnego symbolizuje skazańców ukrzyżowanych wraz z Chrystusem. Prawe, wzniesione ku górze ramię — to właśnie Święty Łotr.

Relikwiom tego krzyża oddawano cześć m.in. w Bolonii.

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 26 marca, będące jednocześnie w polskim Kościele katolickim Dniem Modlitw za Więźniów (ustanowionym na Konferencji Episkopatu Polski w 2009)[2].

Patronat[edytuj kod]

Dobry Łotr jest patronem więźniów, skazańców, kapelanów więziennych, umierających, pokutujących i nawróconych grzeszników oraz skruszonych złodziei. Stanowi wzór doskonałego żalu za grzechy. Święty jest również patronem Archidiecezji przemyskiej i Apulii.

Ikonografia[edytuj kod]

W ikonografii przedstawiany jest rozmaicie, często jako młodzieniec, również w wieku dojrzałym, a nieraz też jako starzec. Jego strojem jest opaska na biodrach lub krótka tunika.

Święty występuje głównie w scenach zbiorowych: na krzyżu obok Chrystusa, w wyobrażeniach wstąpienia Chrystusa do otchłani, w przedstawieniach Sądu Ostatecznego, w przedstawieniach Chrystusa z grzesznikami, w wyobrażeniach raju. Przedstawienia indywidualne Dobrego Łotra spotyka się przede wszystkim w sakralnej sztuce Kościołów wschodnich. W XVII wieku w Rosji powstał typ ikony tzw. marszowej. Przedstawiały one Dobrego Łotra jako mężczyznę w czerwonej opończy przerzuconej przez ramię, z krzyżem w jednym ręku, a z mieczem lub nożem w drugim. Ikony te przeznaczone były dla band rozbójników.

Atrybuty

Atrybutami Dobrego Łotra są krzyż, łańcuch, maczuga, miecz lub nóż. Dolna belka prawosławnego krzyża symbolizuje skazańców ukrzyżowanych z Chrystusem. Jej prawe, wzniesione ku górze ramię, to Dobry Łotr.

Zobacz też[edytuj kod]

Przypisy

  1. Catholic Encyclopedia Arabic Gospel of the Infancy 23. "And the Lord Jesus answered, and said to His mother: Thirty years hence, O my mother, the Jews will crucify me at Jerusalem, and these two robbers will be raised upon the cross along with me, Titus on my right hand and Dumachus on my left; and after that day Titus shall go before me into Paradise."
  2. Wspomnienie Dobrego Łotra (26 III) dniem modlitw za więźniów. (opublikowano: 2009-03-19)

Bibliografia[edytuj kod]

  • Dobry Łotr (26 marca) - Archidiecezja Przemyska
  • Święty Dobry ŁotrVerbum, Miesięcznik parafii pw. Wniebowzięcia NMP w Zagórzu nr 4(63)2009 str. 4 [data opublikowania: 26 kwietnia 2009 r.]
  • Święty Dobry Łotr na brewiarz.katolik.pl [ostatnia aktualizacja: 07.02.2009]
  • [1] - Żywoty świętych kalendarza kościelnego z uwzględnieniem dzieła ks. Piotra Skargi T.J. oraz innych opracowań i źródeł na wszystkie dni całego roku ułożył ks. Władysław Hozakowski