Chmielnicki (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Chmielnicki
Хмельницький
Ilustracja
Ulica Proskurowska - główny deptak miasta
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Ukraina
Obwód chmielnicki
Burmistrz Ołeksandr Semczyszyn
Powierzchnia 93,05 km²
Wysokość 295 m n.p.m.
Populacja (2015)
• liczba ludności
• gęstość

267 735
2835,28 os./km²
Nr kierunkowy +380 382
Kod pocztowy 29000
Położenie na mapie obwodu chmielnickiego
Mapa lokalizacyjna obwodu chmielnickiego
Chmielnicki
Chmielnicki
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Chmielnicki
Chmielnicki
Ziemia49°25′N 27°00′E/49,416667 27,000000
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina

Chmielnicki (ukr. Хмельницький, Chmelnyćkyj; do 1954 Płoskirów, ukr. Проскурів, Proskuriw) – miasto w zachodniej części Ukrainy, nad Bohem, stolica obwodu. Miasto liczy 266,6 tys. mieszkańców (2014).

Około 100 km na północ od miasta znajduje się elektrownia jądrowa o mocy 2 GW.

Historia[edytuj]

Historyczny herb Płoskirowa

W czasach I Rzeczypospolitej nosiło nazwę Płoskirów i wchodziła początkowo w skład dóbr królewskich. Leżało w granicach województwa podolskiego prowinincji małopolskiej Korony Królestwa Polskiego. W 1550 roku dzięki nadaniu króla Zygmunta II Augusta, właścicielem miasta stał się rycerz Maciej Włodek z Hermanowa (zwycięzca w bitwie z Wołochami pod Gojścem, zasłużony w bitwie pod Obertynem). Od 1616 roku właścicielem miasta był Stanisław Lanckoroński z Brzezia, a w XVIII wieku w dożywotniej dzierżawie miał je ordynat Klemens Zamoyski. Płoskirów był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[1]. Po II rozbiorze Polski znalazł się w zaborze rosyjskim. W 1801 roku powstał w mieście nowy kościół katolicki z fundacji Macieja Żurowskiego. W XIX wieku w mieście istniała znana fabryka powozów.

W lutym 1919, na fali pogromów antyżydowskich, oddziały atamana Semosenki dokonały mordów na żydowskich mieszkańcach miasta, pozbawiając życia ponad 1500 osób[2].

Po zakończeniu I wojny światowej postulowano na konferencji w Wersalu powrót Płoskirowa do odrodzonego państwa polskiego ze względu na przeważający odsetek ludności polskiej. W 1920 Płoskirów przynależał administracyjnie do okręgu podolskiego. Ostatecznie miasto znalazło się w granicach ZSRR, zaledwie 40 km od nowej granicy państwowej, jednak prężnie działały tutaj organizacje polskie. Stan ten trwał do czasu rozpoczęcia operacji NKWD skierowanej przeciwko Polakom. Od lipca 1941 do marca 1944 miasto znajdowało się pod okupacją niemiecką.

W 2003 założony został Ogród Botaniczny Chmielnickiego Uniwersytetu Narodowego.

Nazwa miasta[edytuj]

Nazwę Chmielnicki nadano miastu dopiero w czasach radzieckich, w 1954 r., w 300 rocznicę zawarcia traktatu w Perejasławiu między kozakami pod przywództwem Bohdana Chmielnickiego a Moskwą w 1654 roku. W czasach zaboru rosyjskiego miasto nazywano Proskurow.

Sport[edytuj]

W mieście działa klub piłkarski Podilla Chmielnicki, który w 2016 roku występował w trzeciej klasie rozgrywek ligowych. Istnieje także polski klub piłkarski Polonia Chmielnicki występujący w lidze obwodowej. Przed wojną działał Polski Klub Sportowy Płoskirów.

Zabytki[edytuj]

  • budynki socrealistyczne
  • Cerkiew św. Jerzego[3]
  • cmentarz katolicki z XIX wieku w południowej części miasta, za wiaduktem po prawej stronie drogi do miejscowości Jarmolińce;
  • kamienice eklektyczne
  • kościół katolicki św. Anny z 1801 r. (przebudowany, obecnie kino);
  • Sobór św. Andrzeja
  • zamek starosty[4]
  • stara poczta
  • Teatr Schillera
  • Kino Planeta

Miasta partnerskie[edytuj]

Urodzeni w mieście[edytuj]

Galeria[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Magazin für die neue Historie und Geographie Angelegt, t. XVI, Halle, 1782, s. 13.
  2. E. Heifetz: The slaughter of the Jews in the Ukraine In 1919 (ang.). Thomas Seltzer, Inc., 1921. [dostęp 2013-02-12]. s. 39-42, 202-227. Yitsḥaḳ Arad: The Holocaust in the Soviet Union. 2009, s. 13. [dostęp 2013-02-12]. (ang.) D. Vital: A People Apart: The Jews in Europe, 1789-1939. Oxford University Press, 1999, s. 716-7. ISBN 0-19-8219806. [dostęp 2013-02-12]. (ang.)
  3. Храмове будівництво на околицях міста
  4. Antoni Urbański: Podzwonne na zgliszczach Litwy i Rusi, (II cz. książki Memento kresowe). Gdańsk: Oficyna Wydawnicza "Graf": 1991, s. 46.

Linki zewnętrzne[edytuj]