Fordon (dzielnica Bydgoszczy)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Herb Bydgoszczy Fordon
dzielnica Bydgoszczy
Herb
Herb Fordonu
Fordon ze ZF 21.jpg
Fragment dzielnicy widoczny ze Zbocza Fordońskiego
Miasto Bydgoszcz
Status dzielnica
Założono 1382
W granicach Bydgoszczy 1973 (Fordon dolny)
1977 (Fordon górny + Powiśle)
Powierzchnia 30,6 km²
Wysokość 37 m n.p.m.
Ludność (2010)
 • liczba ludności

69.801[1]
Strefa numeracyjna 0-52
Kod pocztowy 85
Tablice rejestracyjne CB
Położenie na planie Bydgoszczy
Położenie na planie Bydgoszczy
Położenie na mapie Bydgoszczy
Mapa lokalizacyjna Bydgoszczy
Fordon
Fordon
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Fordon
Fordon
Ziemia 53°08′51,47″N 18°10′03,98″E/53,147631 18,167772Na mapach: 53°08′51,47″N 18°10′03,98″E/53,147631 18,167772
Strona internetowa
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Dzielnica Wschodnia, Fordondzielnica Bydgoszczy leżąca w Dolinie Fordońskiej nad Wisłą, licząca około 70 000 mieszkańców (koniec 2010)[2], do 1973 roku samodzielne miasto. Nazwa "Fordon" pochodzi od pobieranego kiedyś cła rzecznego - fordonu.

Dzielnica obejmuje 16 osiedli: Stary Fordon - Akademickie - Bajka - Bohaterów - Eskulapa - Kasztelanka - Łoskoń - Mariampol - Nad Wisłą - Niepodległości - Pałcz - Powiśle - Przylesie - Szybowników - Tatrzańskie - Zofin. Ponadto do Dzielnicy Wschodniej niekiedy wlicza się również kilka osiedli znajdujących się między starą częścią Bydgoszczy, a Fordonem: Brdyujście i Siernieczek.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Fordon w okresie międzywojennym
Fragment kampusu UTP wzniesionego w latach 70-tych XX wieku

Miejscowość Wyszogród została wzmiankowana po raz pierwszy w 1113 roku w kronice Galla Anonima, w której opisał on zdobycie w 1112 r. Wyszogrodu przez Bolesława Krzywoustego. W ich wyniku gród został spalony, a jego odbudowa trwała wiele lat. Według pierwszego znanego dokumentu z 1145 r. właścicielem Wyszogrodu był Janusz Wojsławic z rodu Powałów. Wiadomo, że za czasów Powałów funkcjonował targ, karczmy i komora celna. Erygowano też parafię wyszogrodzką. W tym czasie był to ważny gród obronny na południu Pomorza Gdańskiego, strzegący przeprawy przez Wisłę. W 1242 r. książę kujawski Kazimierz Konradowic zbrojnie, przy pomocy wojsk krzyżackich, przejął kasztelanię wyszogrodzką. Podczas rozbicia dzielnicowego gród przez krótki czas był stolicą księstwa wyszogrodzko-bydgoskiego. Przez następne lata kasztelania wielokrotnie zmieniała swoją przynależność, by wreszcie w 1296 r. za sprawą Władysława Łokietka, zostać włączoną do księstwa inowrocławskiego. Z uwagi na duże znaczenie strategiczne, 12 maja 1330 roku gród został – rzekomo w odwecie za liczne napady – zaatakowany przez Krzyżaków pod wodzą komtura ziemi chełmińskiej Ottona von Lauterberga. W bitwie zginęła 200-osobowa załoga, a twierdza została spalona i doszczętnie zburzona. Mieszkańcom Wyszogrodu nakazano się przenieść w inne miejsce, 2 km na północny wschód[3].

21 października 1382 roku książę Władysław Opolczyk ulokował miasto na prawie chełmińskim w obecnym miejscu. W dniu 3 lipca 1424 król Władysław Jagiełło wydał nowy przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim, używając po raz pierwszy obecną nazwę Fordon. W roku 1600 ówczesny proboszcz Baltazar Miaskowski wzniósł murowany kościół rzymskokatolicki pod wezwaniem św. Mikołaja. Około 1617 r. miasto doszczętnie zniszczył ogromny pożar, do tego stopnia, że król zwolnił mieszczan od płacenia podatków. W 1656 r. całkowitą zagładę przyniósł miastu potop szwedzki. Szwedzi spalili miasto. Rozmiar zniszczeń był tak wielki, że ludność nie była w stanie odbudować swych domostw. W 1665 r. podjęto decyzję o odbudowie kościoła. W mieście mieszkało wielu Żydów, z tego powodu w roku 1699 zbudowano nową synagogę (poprzednia została zniszczona podczas potopu szwedzkiego). Początek XVIII w. przyniósł największe zniszczenia dla Fordonu. Wojna północna przyczyniła się do wyludnienia miasta, ponadto wielokrotne pożary, a także powódź spowodowały, że w 1726 r. pisano o Fordonie jako o „ubogim miasteczku”.

5 grudnia 1772 roku – w wyniku pierwszego zaboru pruskiego – Fordon znalazł się pod panowaniem Prus. Po niedługim czasie miasto wcielono do Księstwa Warszawskiego, a 6 czerwca 1812 w pobliżu odpoczywał wraz ze swoim wojskiem cesarz Napoleon Bonaparte[4]. W 1853 r. w byłym budynku komory celnej utworzeno dom poprawczy (późniejsze więzienie) dla kobiet. W 1859 r. powstała Ochotnicza Straż Pożarna, dla której w 1909 r. wybudowano remizę. W latach 1877-1879 wybudowano kościół ewangelicki pod wezwaniem św. Jana. Koniec XIX w. i początek XX w. to epoka rozwóju przemysłu. W tym czasie powstało wiele przedsiębiorstw i fabryk, m.in. tartak (1889 r.), cegielnia (1889 r.), fabryka papy dachowej (1895 r.) i wiele innych. W latach 1891-1893 wybudowano most fordoński według projektu prof. Georga Christopha Mehrtensa. Koszt jego budowy wyniósł 10 mln marek w złocie.

20 stycznia 1920 roku miasto zostało uroczyście przejęte przez władze polskie. W okresie międzywojennym w mieście istniała szkoła szybowcowa i lotnisko dla szybowców. We wrześniu 1939 r. miasto zostało włączone do Trzeciej Rzeszy. Podczas II wojny światowej w Dolinie Śmierci na fordońskich „górkach” Niemcy wymordowali kilka tysięcy mieszańców Bydgoszczy i Fordonu, co upamiętniają pomnik i groby ofiar. 26 stycznia 1945 r. cofające się wojska niemieckie zniszczyły fordoński most, a następnego dnia Fordon został wyzwolony spod okupacji hitlerowskiej.

Koncepcja włączenia Fordonu do Bydgoszczy pojawiła się w związku z bliskim sąsiedztwem i szukaniem nowych terenów dla budownictwa mieszkalnego. Jeszcze w maju 1964 roku Wojewódzka Rada Narodowa w Bydgoszczy przyjęła uchwałę, według której scalenie obydwu ośrodków miałoby nastąpić w 1970 roku. W marcu 1968 roku odbyło się pierwsze z wielu zebrań i konsultacji Prezydium Miejskiej i Powiatowej Rady Narodowej w Bydgoszczy. W roku kolejnym podjęto decyzję o wybudowaniu na granicy Fordonu i Bydgoszczy Zespołu Szkół Wyższych - ATR, co miało przesądzić o połączeniu obu ośrodków. Początkowo radni z Fordonu sprzeciwiali się połączeniu obydwu miast, a swoją zgodę wyrazili dopiero w listopadzie 1972 roku[5]. W dniu 8 grudnia 1972 roku podjęto uchwałę o przyłączeniu Fordonu do Bydgoszczy. Weszła ona w życie z dniem 1 stycznia 1973 roku. W chwili przyłączenia Fordon liczył 8500[6]-8700 mieszkańców i zajmował obszar niespełna 840 ha. Prace przygotowawcze do połączenia obu miast prowadziła specjalna komisja obydwu miejskich rad narodowych, funkcjonująca dopiero od grudnia 1972. W efekcie połączenia Fordon uzyskał drugą (po linii 101) linię komunikacji miejskiej (65 - początkowo z ul. Wyścigowej), obniżenie cen wody oraz wysokości opłat najmu za lokale komunalne. Dopiero pod koniec 1973 kosztem 1 mln ówczesnych złotych obniżono stawki za połączenia telefoniczne (aż do tamtej pory taryfikowane jak za rozmowy międzymiastowe). Połączenie obydwu miast spowodowało również konieczność przemianowania aż 51 nazw ulic, dublujących się z nazwami ulic w Bydgoszczy.

Obecnie Fordon jest największą dzielnicą Bydgoszczy.

Obiekty[edytuj | edytuj kod]

Środowisko naturalne[edytuj | edytuj kod]

Obiekty sakralne i cmentarze[edytuj | edytuj kod]

Inne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Serwis Bydgoszczy - Liczba ludności w jednostkach urbanistycznych
  2. Liczba ludności. infofordon.pl. [dostęp 14 sierpnia 2011].
  3. "Krótka historia największej dzielnicy miasta", Gazeta Wyborcza Bydgoszcz 26.06.2011r. http://bydgoszcz.gazeta.pl/fordon/1,112631,9845528,Krotka_historia_najwiekszej_dzielnicy_miasta.html?bo=1
  4. Krzysztof Błażejewski "Napoleon wróci nad Wisłę", Express Bydgoski 29 Czerwca 2012
  5. Krzysztof Błażejewski "Stary Fordonie, Bydgoszcz cię uprzejmie zaprasza...", Express Bydgoski 2 czerwca 2012
  6. tamże
  7. Most Fordoński otrzyma imię Rudolfa Modrzejewskiego. [dostęp 2009-04-25].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zdzisław Biegański (red.): Dzieje Fordonu i okolic, Bydgoszcz 1997
  • Włodzimierz Bykowski; Wieńczysław Bykowski: Kujawsko-pomorskie dla każdego. Przewodnik turystyczny po najciekawszych miejscach województwa, Apeiron & Towarzystwo Przyjaciół Dolnej Wisły, Bydgoszcz 2005, ISBN 83-919091-1-5 & ISBN 83-919299-5-7

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Panorama Fordonu wykonana z Góry Szybowników
Panorama Fordonu wykonana z Góry Szybowników