Jadwiga Barańska

Jadwiga Barańska

Jadwiga Barańska (2009)
Data i miejsce urodzenia	21 października 1935 Łódź
Data i miejsce śmierci	24 października 2024 Los Angeles
Zawód	aktorka
Współmałżonek	Jerzy Antczak (1956–2024; jej śmierć)
Lata aktywności	1958–2013
Odznaczenia

Odcisk dłoni i podpis Jadwigi Barańskiej w Alei Gwiazd w Międzyzdrojach

Jadwiga Barańska-Antczak (ur. 21 października 1935 w Łodzi, zm. 24 października 2024 w Los Angeles) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna, scenarzystka.

Życiorys

W 1958 r. ukończyła studia w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Łodzi.

Karierę w teatrze rozpoczęła na deskach Teatru Klasycznego w latach 1959–1966. Następnie grała w Teatrze Polskim w Warszawie do 1972 r. Odniosła sukces jako aktorka filmowa, występując głównie w filmach męża, Jerzego Antczaka. Największą sławę przyniosła jej rola Barbary Niechcic w adaptacji powieści Noce i dnie Marii Dąbrowskiej, jak również w kreacji tytułowej w filmie Hrabina Cosel. Była również aktorką Teatru Telewizji. Grała w nim Siostrę Marię w Chłopcach Stanisława Grochowiaka (reż. Tadeusz Jaworski; 1966) oraz Mademoiselle w Asmodeuszu François Mauriaca (reż. Jan Bratkowski, 1968).

W 1978 r. wyemigrowała z mężem do Stanów Zjednoczonych, skąd powróciła do Polski na początku lat 90. Pobyt ten zaowocował filmem Antczaka Dama kameliowa (1994) według scenariusza Barańskiej oraz dwoma spektaklami Teatru Telewizji w reżyserii Antczaka: Cezar i Pompejusz oraz Ścieżki chwały. W 2000 r. przystąpiła – jako współautorka scenariusza i współreżyserka – do realizacji filmu Antczaka o związku Fryderyka Chopina i George Sand – Chopin. Pragnienie miłości (2002), w którym zagrała rolę Tekli Justyny Chopin, matki Fryderyka Chopina. W 2013 r. obchodziła w Warszawie jubileusz 55-lecia pracy artystycznej.

Z Jerzym Antczakiem miała syna Mikołaja (ur. 1964), fizyka i programistę komputerowego. Była matką chrzestną Jana Holoubka.

Została pochowana 13 listopada 2024 w Los Angeles. W 90. rocznicę urodzin jej prochy miały być sprowadzone i pochowane w Polsce, jednakże na stan zdrowotny jej męża uroczystości zosłały odwołane na późniejszy czas.

Filmografia

Scenarzystka

• Dama kameliowa (1995)
• Chopin. Pragnienie miłości (2002)

Aktorka

Filmy fabularne
Rok	Tytuł	Rola	Reżyseria
1958	Żołnierz królowej Madagaskaru	jedząca ciastko w „Arkadii”	Jerzy Zarzycki
1968	Hrabina Cosel	Anna Konstancja Cosel	Jerzy Antczak
1970	Kłopotliwy gość	sekretarka	Jerzy Ziarnik
1970	Epilog norymberski	więźniarka w Oświęcimiu	Jerzy Antczak
1975	Noce i dnie	Barbara Niechcic	Jerzy Antczak
1976	Trędowata	hrabina Idalia Elzonowska	Jerzy Hoffman
1977	Nido de viudas	Carmen	Tony Navarro
2002	Chopin. Pragnienie miłości	Tekla Justyna Chopin	Jerzy Antczak
Seriale telewizyjne
1968	Hrabina Cosel	Anna Konstancja Cosel	Jerzy Antczak
1977	Noce i dnie	Barbara Niechcic	Jerzy Antczak

Ordery i odznaczenia

• Złoty Krzyż Zasługi (1975)
• Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (10 października 2008)
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla kultury polskiej, za osiągnięcia w pracy artystycznej (4 stycznia 2024)

Nagrody i wyróżnienia

• Złota Apsara – I nagroda za rolę tytułową w filmie Hrabina Cosel na II Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Phnom Penh w Kambodży (1969)
• Złoty Gwóźdź – nagroda w VII Plebiscycie Popularności (1974)
• Nagroda za rolę Barbary Niechcic w filmie Noce i dnie na II Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku (1975)
• Nagroda państwowa I stopnia (zespołowa) za film Noce i dnie (1976)
• Srebrny Niedźwiedź za najlepszą rolę kobiecą – Barbary Niechcic w filmie Noce i dnie na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie (1976)
• Nagroda Komitetu do Spraw Radia i Telewizji za kreację aktorską w serialu telewizyjnym Noce i dnie (1978)
• „Złoty Ekran” za rolę Barbary Niechcic w serialu telewizyjnym Noce i dnie (1979)
• Odcisk dłoni na Promenadzie Gwiazd w Międzyzdrojach (1999)
• Złota Sowa Polonii za twórczość filmową (2015)
• Diamentowe Lwy – nagrodę publiczności biorącej udział w plebiscycie na najlepszą polską aktorkę czterdziestolecia Festiwalu Filmów Polskich, m.in. za rolę Barbary Niechcic w filmie Noce i dnie (2015).
• Modjeska Prize przyznawana przez Helena Modjeska Art and Culture Club w Los Angeles (2018)
• Diamentowy Nenufar za Całokształt Dokonań Artystycznych na Festiwalu Twórczości Jadwigi Barańskiej i Jerzego Antczaka w Sokołowie Podlaskim (2018)

Upamiętnienie

26 października 2025 roku w kinie artystycznym LUNA w Warszawie odbył się wieczór „Mazowieckie Noce i dni. Wspomnienie Jadwigi Barańskiej” - w pierwszą rocznicę śmierci aktorki. Wśród gości znaleźli się: Anna Nehrebecka, Magdalena Zawadzka, Andrzej Pągowski, Tomasz Miernowski, Bożena Stachura i Elżbieta Bińczycka. Wieczór był także wyrazem wdzięczności i podziwu dla Jerzego Antczaka, reżysera filmu "Noce i dnie" i męża Barańskiej. W pierwszej części programu goście i przyjaciele dzielili się wspomnieniami z pracy nad filmem „Noce i dnie”, którym towarzyszyły archiwalne i współczesne zdjęcia z mazowieckich plenerów. Następnie odbyła się projekcja filmu z 1975, nominowanego w 1977 do Oscara w kategorii Najlepszy Film Nieanglojęzyczny. Zdjęcia do filmu kręcono w mazowieckich miejscowościach, takich jak Seroczyn, Pogorzel i Sokule, znanych z autentycznych wiejskich krajobrazów i zabytkowych dworów. Wydarzenie to upamiętniło nie tylko niezwykły wkład Jadwigi Barańskiej w polskie kino, ale także ponadczasowe dziedzictwo „Nocy i dni” – opowieści o miłości, stracie i wytrwałości, głęboko zakorzenionej w polskim dziedzictwie kulturowym. Atmosfera wieczoru była zarówno nostalgiczna, jak i pełna szacunku, jednocząc artystów, filmowców i publiczność we wspólnym wspominaniu jednego z najpopularniejszych polskich klasyków filmowych.

• 
  Wieczór poświęcony Jadwidze Barańskiej. Od lewej: Magdalena Zawadzka, Elżbieta Bińczycka, Bożena Stachura, Anna Nehrebecka, Tomasz Miernowski, Andrzej Pągowski
• 
  Magdalena Zawadzka
• 
  Anna Nehrebecka
• 
  Bożena Stachura
• 
  Tomasz Miernowski
• 
  Andrzej Pągowski
• 
  Jerzy Antczak

Bibliografia

• Jadwiga Barańska w bazie IMDb (ang.)
• Jadwiga Barańska w bazie Filmweb
• Jadwiga Barańska w bazie filmpolski.pl

Linki zewnętrzne

• Jadwiga Barańska (osoba), [w:] Encyklopedia teatru polskiego [dostęp 2021-04-09] .
• Jadwiga Barańska na zdjęciach w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka”
• Jadwiga Barańska w bazie Akademii Polskiego Filmu