Janina Miłosz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Janina Miłosz
Janina Cękalska
Imię i nazwisko przy narodzeniu Janina Dłuska
Data i miejsce urodzenia 30 marca 1908
Zuzela
Data i miejsce śmierci 17 kwietnia 1986
Berkeley
Narodowość polska
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Pracodawca Polskie Radio
Polska Agencja Prasowa
Małżeństwo Eugeniusz Cękalski
Czesław Miłosz
Dzieci Anthony Oscar Milosz
John Peter Milosz

Janina Miłosz, z domu Dłuska, primo voto Cękalska (ur. 30 marca 1909[1] w Zuzeli[2], zm. 17 kwietnia 1986[1] w Berkeley) – pierwsza żona Czesława Miłosza.

Życiorys[edytuj]

Janina Dłuska zamieszkała w podwarszawskim Wołominie i znalazła zatrudnienie w dziale kadr rozgłośni Polskiego Radia; jednocześnie studiowała prawo na Uniwersytecie Warszawskim. W 1934 roku została żoną reżysera Eugeniusza Cękalskiego. Była współautorką scenariusza do filmu Strachy, który wyświetlono w październiku 1938 roku[3].

Pracując w rozgłośni Polskiego Radia poznała na przełomie 1937/38 roku Czesława Miłosza. Odeszła od Eugeniusza Cękalskiego i żyła z Czesławem Miłoszem w nieformalnym związku[4]. Zamieszkali razem na Dynasach dopiero podczas okupacji, gdy Cękalski znalazł się w Londynie. Poślubiła go (po śmierci Cękalskiego) 13 stycznia 1956 w Paryżu[5]. Podczas okupacji Janina Cękalska przygotowała w 1940 roku podziemną edycję wierszy Czesława Miłosza, wydaną pod pseudonymem Jan Syruć. Pomagała w szukaniu kryjówek i organizowniu opieki dla pięciu wileńskich Żydów w Warszawie, za co w lipcu 1989 Czesław Miłosz otrzymał od Instytutu Jad Waszem tytuł Sprawiedliwy wśród Narodów Świata[6].

Po upadku powstania warszawskiego w październiku 1944 roku Miłosz, Janina i jej matka znaleźli schronienie najpierw w Janisławicach, później na posiadłości Jerzego Turowicza w Goszycach[7]. W styczniu 1945 Czesław Miłosz z Janiną zamieszkali w Krakowie. Kiedy Czesław Miłosz zdobył posadę dyplomaty PRL, udali się w grudniu 1945 samolotem do Londynu, gdzie czekali na statek mający zawieźć ich do Ameryki. Na początku 1946 mały statek towarowy z Czesławem i Janką na pokładzie zawinął do portu w Nowym Jorku. Miłosz podjął pracę w polskim konsulacie, wkrótce został awansowany i przeniesiony na stanowisko attaché kulturalnego do ambasady w Waszyngtonie. Janina podjęła pracę w oddziale Polskiej Agencji Prasowej w Waszyngtonie[8].

Dla Janiny po przyjściu na świat w marcu 1947 roku ich pierwszego syna Antoniego priorytetem stalo się bezpieczeństwo rodziny. Jednak na początku 1949 roku Miłosz otrzymał skierowanie do Paryża i polecenie przyjazdu do Warszawy. Wyjechał w styczniu 1949 zostawiając w Waszyngtonie spodziewającą się dziecka Jankę. W Warszawie władze PRL odebrały mu paszport i zatrzymały go w stolicy. Po uporczywych staraniach mógł wyjechać 15 stycznia 1951 roku do Paryża. Nie był już ambasadorem, zamieszkał w Maisons-Laffitte i złożył wniosek o azyl we Francji. W Waszyngtonie Janina urodziła 22 stycznia pod jego nieobecność drugiego syna Piotra. W Paryżu rząd amerykański, pod zarzutem kryptokomunizmu, odmówił Miłoszowi wydania wizy wjazdowej[9]. Między nim a Janiną z synami zamknęła się na ponad dwa lata żelazna kurtyna[10].

Do połączenia rodziny doszło dopiero latem 1953 we Francji. Najpierw zamieszkali w Bon nad Jeziorem Bodeńskim, by wkrótce przenieść się do Brie-Comte-Robert. W 1956 roku wzięli ślub w Paryżu oraz kupili domek jednorodzinny w Montgeron, gdzie synowie mogli rozpocząć edukację. W 1960 roku Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley zaproponował Miłoszowi wykłady, poeta uzyskał amerykańską wizę i w październiku 1960 roku wraz z rodziną zamieszkał w Berkeley na Zachodnim Wybrzeżu. Później zakupili dom na Grizzly Peak w Berkeley Hills[11]. W 1970 roku profesor Czesław Miłosz otrzymał obywatelstwo Stanów Zjednoczonych.

Od około 1976 roku cierpiała na chorobę Alzheimera, później lekarze zdiagnozowali nowotwór kręgosłupa. Zmarła sparaliżowana w wieku 77 lat w Berkeley. Uroczystość pogrzebowa odbyła się na Sunset View Cementery[12]. Po jej śmierci Czesław Miłosz napisał tren Na pożegnanie mojej żony Janiny[13]. Utwór ten wszedł w skład tomiku Kroniki[14].

Starszy syn Antoni jest programistą, kompozytorem (muzyka elektroniczna) i tłumaczem poezji ojca[15]. Należy do Polskiego Stowarzyszenia Muzyki Elektroakustycznej (PSeME) w Krakowie, z którym wydał w 2011 roku płytę „Rzeka“[16].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Andrzej Franaszek: Miłosz. Biografia. Kraków: Znak, 2011, s. 795. ISBN 978-83-240-1614-3.
  2. Andrzej Franaszek: Miłosz. Biografia. Kraków: Znak, 2011, s. 272. ISBN 978-83-240-1614-3.
  3. (ang.) Janina Cękalska – film „Strachy”
  4. Sławomir Koper: Janina Miłosz. Cierpliwie znosiła zdrady męża. Ciekawostki -abc-rodziny.pl. [dostęp 2017-11-21].
  5. Olga Długołęcka: Nieznane żony znanych mężów. Gazeta.pl, 2015-11-04. [dostęp 2017-11-16].
  6. Miłosz Czesław (1911–2004 ) (ang.). Jad Waszem. [dostęp 2017-11-19].
  7. Goszyce – Czesław Miłosz
  8. Andrzej Franaszek: Wieczne światło zatrzymanego czasu. Tygodnik Powszechny. [dostęp 2017-11-21].
  9. Sławomir Koper: Nieznane żony znanych mężów (fragmenty książki). Gazeta.pl. [dostęp 2017-11-21].
  10. Andrzej Franaszek: Wieczne światło zatrzymanego czasu. Tygodnik Powszechny. [dostęp 2017-11-21].
  11. Andrzej Franaszek: Wieczne światło zatrzymanego czasu. Tygodnik Powszechny. [dostęp 2017-11-21].
  12. Sławomir Koper: Janina Miłosz. Cierpliwie znosiła zdrady męża. Ciekawostki – abc-rodziny.pl. [dostęp 2017-11-21].
  13. Na pożegnanie mojej żony Janiny.
  14. Czesław Miłosz: Kroniki. Kraków: Znak, 1987, s. 17–18. ISBN 83-7006-188-5.
  15. Anthony Milosz (ang.). Claermont McKenna College. [dostęp 2017-11-19].
  16. Kim jest Anthony Miłosz, syn Czesława Miłosza?. Fokus TV. [dostęp 2017-11-19].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]