Nikodem Sulik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nikodem Sulik
Ładyna, Jodko, Jod, Karol, Sarnowski
Ilustracja
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 15 sierpnia 1893
Kamienna Stara
Data i miejsce śmierci 14 stycznia 1954
Londyn
Przebieg służby
Siły zbrojne Armia Imperium Rosyjskiego, Wojsko Polskie (II RP), Polskie Siły Zbrojne
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941) Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino Krzyż Armii Krajowej

Nikodem Sulik-Sarnowski (ur. 15 sierpnia 1893 we wsi Kamienna Stara k. Sokółki na Podlasiu, zm. 14 stycznia 1954 w Londynie) – polski dowódca wojskowy, podpułkownik piechoty Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej, generał brygady Polskich Sił Zbrojnych.

Koniec I wojny światowej i wojna polsko-bolszewicka[edytuj]

Do 1918 roku był oficerem armii rosyjskiej. W 1918 roku działał w Samoobronie Grodzieńskiej. Od 25 stycznia 1919 do 16 maja 1922 roku dowodził kompanią w Białostockim Pułku Strzelców, który wchodził w skład 1. Dywizji Litewsko-Białoruskiej, a po jej reorganizacji – IV Brygady 2 Dywizji Litewsko-Białoruskiej. Wraz z macierzystym pułkiem walczył na wojnie z bolszewikami oraz wziął udział w buncie Żeligowskiego i zajęciu Wilna we wrześniu 1920 r.

Okres międzywojenny[edytuj]

Od 16 marca do 27 czerwca 1921 roku pełnił obowiązki adiutanta XL Brygady Piechoty dowodzonej przez płk. Stefana Pasławskiego. W 1924 roku był oficerem sztabu płk SG Stanisława Kwaśniewskiego, dowódcy piechoty dywizyjnej 29 Dywizji Piechoty. Pełniąc obowiązki na tym stanowisku pozostawał oficerem nadetatowym 41 Suwalskiego Pułku Piechoty. Od kwietnia 1922 roku do września 1926 roku był oficerem w sztabie 29 Dywizji Piechoty. Od września 1926 roku do września 1927 roku był dowódcą kompanii w 76 Pułku Piechoty.

Od września 1927 roku do lutego 1929 roku był komendantem Centralnej Szkoły Straży Granicznej. Od lutego 1929 roku do marca 1932 roku był kierownikiem Okręgowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Toruniu. Od marca 1932 roku do lipca 1933 roku był dowódcą II batalionu 65 Pułku Piechoty detaszowanego w Gniewie.

Od lipca 1933 roku do maja 1935 roku był dowódcą Batalionu KOP „Dederkały”. Od maja 1935 roku do kwietnia 1937 roku był dowódcą Batalionu KOP „Stołpce”, od kwietnia do października 1937 roku był zastępcą dowódcy Pułku KOP „Baranowicze”. Od października 1937 roku do września 1939 roku był dowódcą Batalionu Fortecznego KOP „Sarny”, a następnie Pułku KOP „Sarny”.

II wojna światowa[edytuj]

Wojna Obronna 1939 r.[edytuj]

Od 17 września 1939, po najeździe sowieckim na Polskę, dowodził zaciętymi walkami pozycyjnymi i odwrotowymi Pułku KOP „Sarny” z atakującą Armią Czerwoną, w składzie zgrupowania Korpusu Obrony Pogranicza gen. Wilhelma Orlik-Rückemanna. Po bitwie pod Kockiem nie poszedł do niewoli lecz rozpoczął działalność konspiracyjną.

Konspiracja i niewola[edytuj]

W listopadzie 1939 mianowany został zastępcą płk Janusza Gaładyka, komendanta Okręgu SZP w Wilnie. W grudniu tego roku wyznaczony został na stanowisko komendanta Okręgu Wilno Związku Walki Zbrojnej. W konspiracji działał pod pseudonimami „Ładyna”, „Jodko”, „Jod”, „Karol”, „Sarnowski”. 13 kwietnia 1941 r. został aresztowany przez NKWD. Więziony do sierpnia 1941 r. Uwolniony w wyniku układu Sikorski-Majski wstąpił do tworzonych w ZSRR oddziałów Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR (Armii Andersa).

W armii gen. Andersa[edytuj]

Od września 1941 do marca 1942 r. był dowódcą 13 Pułku Piechoty „Rysiów”. Od marca 1942 roku do czerwca 1943 roku był zastępcą dowódcy 7 Dywizji Piechoty w ZSRR i na Bliskim Wschodzie. Od czerwca do sierpnia 1943 roku pełnił obowiązki dowódcy 5 Kresowej Dywizji Piechoty w Armii Polskiej na Wschodzie, a od sierpnia 1943 roku do 1946 dowodził tą dywizją w II Korpusie Polskim. Dowodził jednostką na całym szlaku bojowym 2 Korpusu w kampanii włoskiej[1]. 1 marca 1944 otrzymał awans na stopień generała brygady.

Na emigracji[edytuj]

Grób Nikodema Sulika

Po wojnie pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii. Był jednym z nielicznych polskich generałów, których wziął pod swoją opiekę brytyjski National Assistance Board - odmówił jednakże przyjęcia tygodniowych zapomóg w wysokości 2 funtów, określając je jako jałmużnę[2]. Osiadł w Londynie, gdzie zmarł i został pochowany na Cmentarzu Brompton w Londynie. 12 września 1993 r. odbyła się w Dąbrowie Białostockiej i we wsi Kamienna Stara uroczystość powitania w ojczyźnie i złożenia prochów gen. Sulika i jego małżonki Anieli do grobu przy kościele Świętej Anny w Starej Kamiennej.

Rodzina[edytuj]

2 sierpnia 1921 poślubił Anielę Tarasiewicz (1895-1963), z którą miał czworo dzieci: Zofię (ur. 1922), Annę (ur. 1924), która później została żoną Prezydenta RP na Uchodźstwie Kazimierza Sabbata, Marię Anielę (ur. 1925) i Bolesława (1929-2012)[3].

Awanse[edytuj]

  • chorąży – 1 października 1915
  • podporucznik – 25 stycznia 1919
  • porucznik
  • kapitan – 3 maja 1922 zweryfikowany ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 (w 1924 zajmował 1239 lokatę w korpusie oficerów zawodowych piechoty)
  • major – 18 lutego 1928 ze starszeństwem z 1 stycznia 1928 i 201 lokatą w korpusie oficerów zawodowych piechoty
  • podpułkownik – ze starszeństwem z 1 stycznia 1935 w korpusie oficerów zawodowych piechoty
  • pułkownik – ze starszeństwem z 1 lipca 1940
  • generał brygady – 1 marca 1944

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Tablica upamiętniająca Nikodema Sulika w Kościele św. Stanisława Kostki w Warszawie

Upamiętnienie[edytuj]

Przypisy

  1. W nocy 7/8 lipca gen. Nikodem Sulik został ciężko ranny w wypadku samochodowym wizytując linię frontu pod Ankoną. W tym czasie przez kolejne 40 dni zastępował płk dypl. Klemens Rudnicki.
  2. Włodzimierz Nikitenko: Włóczędzy w generalskich mundurach (pol.). Historia.org.pl., 23 września 2014. [dostęp 2016-11-01].
  3. Polski Słownik Biograficzny, tom XLV, s. 437
  4. Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 2, s. 102
  5. Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991.
  6. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 15 z 11.11.1928
  7. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2028 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 40, poz. 1854, s. 1548)

Bibliografia[edytuj]

  • Krzysztof Filipow, Generał Nikodem Sulik (Kamienna Stara 1893 - Londyn 1954), Muzeum Wojska w Białymstoku, Białystok 1996, ​ISBN 83-86232-70-6​.
  • Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione, s. 172.
  • Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 79, 227, 364.
  • Biogram Nikodema Sulika
  • Zbigniew Mierzwiński: Generałowie II Rzeczypospolitej. Warszawa 1990: Wydawnictwo Polonia, s. 303-308. ISBN 83-7021-096-1.