Kazimierz Sabbat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kazimierz Sabbat
Sabbat.jpg
Data i miejsce urodzenia 27 lutego 1913
Bieliny, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 19 lipca 1989
Londyn, Wielka Brytania
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej (na uchodźstwie)
Okres od 8 kwietnia 1986
do 19 lipca 1989
Pierwsza dama Anna Sabbat
Poprzednik Edward Bernard Raczyński
Następca Ryszard Kaczorowski
Premier Rzeczypospolitej Polskiej (na uchodźstwie)
Okres od 5 sierpnia 1976
do 8 kwietnia 1986
Poprzednik Alfred Urbański
Następca Edward Szczepanik
Minister spraw zagranicznych RP (na uchodźstwie)
Okres od 20 czerwca 1979
do 7 kwietnia 1986
Poprzednik Zygmunt Zawadowski
Następca Zygmunt Szkopiak
Przewodniczący Egzekutywy Zjednoczenia Narodowego
Okres od 1967
do 1972
Poprzednik Jan Starzewski (zastępca)
Odznaczenia
Order Orła Białego (1921-1990) Wstęga Wielka Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Grób Kazimierza Sabbata w Londynie (2009)

Kazimierz Aleksander Sabbat (ur. 27 lutego 1913 w Bielinach Kapitulnych, zm. 19 lipca 1989 w Londynie) – polski działacz emigracyjny, w latach 1976–1986 premier rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie, w latach 1986–1989 prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Bielinach Kapitulnych u stóp Łysej Góry. Był synem Ignacego (organisty) i Franciszki z Wiącków. W 1932 zdał egzamin dojrzałości w I Państwowym Gimnazjum im. Stanisława Konarskiego w Mielcu[1]. W 1939 ukończył prawo na Uniwersytecie Warszawskim. Był harcerzem w II RP oraz na emigracji. Po krótkiej służbie w Marynarce Wojennej został skierowany do służby w brygadzie gen. Stanisława Maczka, z którą dotarł do Wielkiej Brytanii. Został ranny podczas służby. Pod koniec wojny pracował jako referent ds. młodzieży przy Sztabie Generalnym.

Do rezerwy przeszedł w 1948 i założył własne przedsiębiorstwo wyrobów z plastiku. Społecznie pracował w harcerstwie i Stowarzyszeniu Polskich Kombatantów. Kierował odcinkiem skarbu w Egzekutywie Zjednoczenia Narodowego. Od 1967 był prezesem tego organu. Był premierem rządu RP na uchodźstwie w latach 1976–1986. 23 lutego 1981 został powołany na członka Powiernictwa „Trust”[2]. 9 stycznia 1986 został przez prezydenta Edwarda Raczyńskiego odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[3]. 8 kwietnia 1986 objął urząd Prezydenta RP na Uchodźstwie[4][5] (zajmował go w latach 1986–1989), stając się, z racji urzędu, z dniem 8 kwietnia 1986 kawalerem Orderu Orła Białego[6] i Wielkiej Wstęgi Orderu Odrodzenia Polski. Usiłował jednoczyć polityczne ośrodki na emigracji. Sprawując urząd w 1988 odwiedzał polskie ośrodki w Stanach Zjednoczonych (od 26 sierpnia do 31 sierpnia) i w Australii (od 1 września do 6 października 1988), zaś w podróży towarzyszyła mu małżonka[7]. Z okazji 45. rocznicy zwycięstwa pod Monte Cassino, 19 maja 1989 został wraz z rodziną przyjęty na audiencji prywatnej przez papieża Jana Pawła II[8].

19 lipca 1989 ok. godz. 19 wyszedł z siedziby Prezydenta RP na uchodźstwie w Londynie przy 43 Eaton Place SW1, udając się do domu przy 38 Parkside koło Wimbledonu; w drodze do stacji metra Sloane Square o godz. 19:20 zasłabł i upadł, po czym został przewieziony do szpitala Westminster, gdzie stwierdzono zgon[9][10]. Przyczyną śmierci był zawał serca[11]. Zdarzyło się to po nadejściu z Polski informacji o wyborze przez Sejm kontraktowy w Warszawie generała Wojciecha Jaruzelskiego na stanowisko prezydenta PRL. Jego następcą został Ryszard Kaczorowski – dotychczasowy minister ds. krajowych w gabinecie prof. Edwarda Szczepanika. Stało się to na mocy dekretu o sukcesji prezydenckiej przed zawarciem pokoju.

Uroczystości pogrzebowe odbyły się 27 lipca 1989 w Katedrze Westminsterskiej, gdzie w Kaplicy Matki Boskiej wystawiono trumnę z ciałem Prezydenta[12]. Następnego dnia 28 lipca 1989, po odprawionej mszy św. pod przewodnictwem bp. Szczepana Wesołego, został pochowany na cmentarzu Gunnersbury w Londynie, nieopodal Pomnika Katyńskiego[13]. W tym miejscu została pochowana później jego żona Anna Sabbat (1924-2015, z domu Sulik), która została jego żoną w 1949 i z którą miał trzy córki i syna[14][15].

Od grudnia 2015 jego portret wraz z portretami pozostałych prezydentów RP na uchodźstwie wisi na honorowym miejscu w holu Ambasady RP w Londynie[16].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. St. Konarskiego (Typu humanistycznego) w Mielcu za rok szkolny 1931/32. Mielec: 1932, s. 100, 114.
  2. Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 lutego 1981r. w sprawie nieruchomości pod No. 43, Eaton Place, London, S.W.1.. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 6, Nr 1 z 6 marca 1981. 
  3. Kazimierz Sabbat: Polska na drodze do wolności i niepodległości. Toruń: Adam Marszałek, 2009, s. 6. ISBN 978-83-7611-402-6.
  4. Ustąpienie Prezydenta Rzeczypospolitej. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 26, Nr 2 z 10 kwietnia 1986. 
  5. Protokół złożenia przysięgi przez Prezydenta Rzeczypospolitej Kazimierza Sabbata. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 27, Nr 2 z 10 kwietnia 1986. 
  6. Krzysztof Filipow: Order Orła Białego. Wyd. Białystok 1995. s. 55.
  7. Komunikat Kancelarii Cywilnej Prezydenta Rzeczypospolitej o wyjeździe Prezydenta Rzeczypospolitej do Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej i Australii. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 47-48, Nr 4 z 10 października 1988. 
  8. Komunikat Kancelarii Cywilnej Prezydenta Rzeczypospolitej o audiencji Prezydenta Rzeczypospolitej u Ojca Świętego Jana Pawła II. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 62, Nr 4 z 29 czerwca 1989. 
  9. Protokół złożenia przysięgi przez Prezydenta Rzeczypospolitej Ryszarda Kaczorowskiego. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 64, Nr 5 z 15 sierpnia 1989. 
  10. Komunikat Kancelarii Cywilnej o zgonie Prezydenta Rzeczypospolitej ś. p. Kazimierza Sabbata i zaprzysiężeniu Prezydenta Rzeczypospolitej Ryszarda Kaczorowskiego. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 68-69, Nr 5 z 15 sierpnia 1989. 
  11. Roman Daszczyński: Ryszard Kaczorowski. wyborcza.pl.
  12. Komunikat Kancelarii Cywilnej o uroczystościach pogrzebowych zmarłego Prezydenta Rzeczypospolitej ś. p. Kazimierza Sabbata. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 70-74, Nr 5 z 15 sierpnia 1989. 
  13. Komunikat Kancelarii Cywilnej o uroczystościach pogrzebowych zmarłego Prezydenta Rzeczypospolitej ś. p. Kazimierza Sabbata. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 74-79, Nr 5 z 15 sierpnia 1989. 
  14. Akcja sprzątania polskich grobów. londyn.msz.gov.pl, 2016-11-01. [dostęp 2017-06-27].
  15. Kazimierz Sabbat (ang.). findagrave.com. [dostęp 2017-06-27].
  16. Uczciliśmy pamięć Prezydentów RP na Uchodźstwie, www.msz.gov.pl [dostęp 2016-10-04].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]