13 Pułk Piechoty (PSZ)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy polskiego 13 Pułku Piechoty „Rysiów” istniejącego w latach 1941–1942. Zobacz też: inne pułki piechoty noszące numer „13”.
13 Pułk Piechoty
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1941
Rozformowanie 1942
Tradycje
Kontynuacja 13 Wileński Batalion Strzelców
13 Pułk Zmechanizowany
Dowódcy
Pierwszy ppłk Nikodem Sulik
Organizacja
Dyslokacja Tatiszczewo
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 5 Wileńska Dywizja Piechoty

13 Pułk Piechoty „Rysiów” (13 pp) – oddział piechoty Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR.

Historia pułku[edytuj | edytuj kod]

13 pułk piechoty był formowany od 13 września 1941 roku w składzie 5 Wileńskiej Dywizji Piechoty w Tatiszczewie. 17 września został wydany pierwszy rozkaz dzienny, a następnego dnia odbyła się odprawa wszystkich oficerów pułku[1]. 19 września ogłoszono w rozkazie obsadę personalną pułku oraz przydzielono pododdziałom radzieckie regulaminy wojskowe. Kolejnego dnia przyjęto pierwszą partię koni. 21 września pułk otrzymał karabiny i karabiny automatyczne[2]. 1 października zarządzono budowę ziemianek i zabezpieczenie istniejących urządzeń na zimę[3]. 19 października poświęcono i otwarto świetlicę pułkową, która z trudem mogła pomieścić 90 osób. 30 października w trakcie odprawy oficerów przeprowadzono wybory do sądu honorowego[4]. 24 listopada zmarł por. Antoni Majchrzycki, zastępca szefa sztabu i oficer oświatowy pułku, dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych, który w czasie wojny z bolszewikami służył w załodze pociągu pancernego „Generał Sikorski”[5]. 2 grudnia został powołany Komitet Pomocy Rodzinom Polskim na terenie ZSRR[6]. 6 grudnia odbyło się zebranie komitetu redakcyjnego pisma pułkowego „Ryś”. Tego samego dnia został uruchomiony dywizyjny kurs podchorążych rezerwy piechoty dla podoficerów i szeregowych z cenzusem. Następnego dnia wszyscy szeregowcy pułku otrzymali legitymacje osobiste. 10 grudnia „pułk wkopał się w zimę”, budując 108 małych i 23 podwójne ziemianki. Przy budowie ziemianek zatrudnionych było 2605 żołnierzy. Na budowę ziemianek zużyto 432 m² drzewa[7]. 15 grudnia, w związku z przyjazdem Naczelnego Wodza, ogłoszono awanse. Na stopień podpułkownika został mianowany major Wincenty Powichrowski, na stopień majora kapitanowie Stanisław Górnikowski, Ludwik Ziobrowski i Marceli Midor, a na stopień kapitana porucznicy Antoni Majchrzycki (pośmiertnie), Wacław Buyko, lek. Imisław Rozbicki i Leon Berkowicz[8].

Następnie pułk przewieziony został transportem kolejowym w dniach 16–26 I 1942 r. do wsi Błagowieszczanka w Kirgiskiej SRR. Struktura organizacyjna wzorowana była na etacie pułku strzeleckiego Armii Czerwonej.

W sierpniu 1942 roku został ewakuowany z ZSRR poprzez Iran do Iraku, a we wrześniu włączony w skład Armii Polskiej na Wschodzie. 25 października 1942 roku pułk został rozformowany. Na jego bazie zostały utworzone dwa bataliony strzelców (10 i 13) oraz zawiązki dla innych oddziałów 5 Wileńskiej Dywizji Piechoty.

Obsada personalna pułku[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku
  • ppłk Józef Kramczyński (15 IX 1941[1] - 15 I 1942)[10]
  • ppłk Wincenty Powichrowski (16 I - 24 III 1942)
  • mjr Ludwik Ziobrowski (25 III - 25 X 1942)
Szef sztabu
  • mjr Edward Downarowicz[9]
Dowódcy batalionu
  • dowódca I batalionu - kpt. Józef Izydor Synowiec-Świątniczański[9]
  • dowódca II batalionu - mjr Wiktor Stoczkowski[9]
  • dowódca III batalionu - mjr Władysław Kamiński[9]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Kronika 1944 ↓, s. 8.
  2. Kronika 1944 ↓, s. 10-11.
  3. Kronika 1944 ↓, s. 14.
  4. Kronika 1944 ↓, s. 18.
  5. Kronika 1944 ↓, s. 20-22.
  6. Kronika 1944 ↓, s. 22.
  7. Kronika 1944 ↓, s. 23.
  8. Kronika 1944 ↓, s. 30.
  9. a b c d e f Kryska-Karski i Barański 1971 ↓, s. 47-48.
  10. Instytut Polski i Muzeum Gen. Władysława Sikorskiego w Londynie sygn. A XII. 86/2/, Wniosek awansowy ppłk Kramczyńskiego Józefa na stopień pułkownika, 1946.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kronika 13 Wileńskiego Batalionu Strzelców. T. I. 13 Wileński Batalion Strzelców, 1944.
  • Harvey Sarner, Piotr K Domaradzki: Zdobywcy Monte Cassino. Generał Anders i jego żołnierze. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo, 2006. ISBN 83-7506-003-8.
  • Witold Biegański: Wojsko Polskie. Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 5, Regularne jednostki Wojska Polskiego na Zachodzie. Formowanie, działania bojowe, organizacja, metryki dywizji i brygad. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1967.
  • Piotr Żaroń: Armia Polska w ZSRR, na Bliskim Wschodzie i Środkowym Wschodzie. Warszawa 1981: KAW RSW „Prasa- Książka - Ruch, 1981.
  • Grzegorz Gera: Historia batalionu. 13 Wileński Batalion Strzelców „Rysiów”. [dostęp 2018-04-11].
  • Tadeusz Kryska-Karski, Henryk Barański: Piechota Polska 1939-1945 Zeszyt nr 13 Materiały Uzupełniające do Księgi Chwały Piechoty Polskiej. Londyn: 1973.