Pałac w Gładyszach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pałac w Gładyszach
(ruiny)
Obiekt zabytkowy nr rej. G/59 z 20.03.1963
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Gładysze
Styl architektoniczny barokowy
Architekt Jean de Bodt
Rozpoczęcie budowy 1701
Ukończenie budowy 1704
Zniszczono 1986
Pierwszy właściciel Christoph zu Dohna
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Pałac w Gładyszach (ruiny)
Pałac w Gładyszach
(ruiny)
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac w Gładyszach (ruiny)
Pałac w Gładyszach
(ruiny)
54,156618°N 19,920136°E/54,156618 19,920136
Pałac w Gładyszach, widok z XIX w.

Pałac w Gładyszach – osiemnastowieczny zespół pałacowo-parkowy w Gładyszach, pierwotnie należący do rodziny Dohnów, od 1986 zrujnowany.

Obiekt znajduje się w województwie warmińsko-mazurskim, nieopodal drogi wojewódzkiej nr 509, ok. 40 km od Elbląga, kierując się na wschód.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś Gładysze (nazwa w języku niemieckim: Schlodien[1]) od 1643 była własnością Dohnów. W miejscowości znajdował się niewielki dwór mieszkalny. W 1688 Christoph zu Dohna, z uwagi na wzrost swojej pozycji społecznej i zawodowej oraz wskutek pożaru pałacu w Morągu postanowił wznieść nowy pałac w Gładyszach. Projekt obiektu wykonał francuski architekt Jean de Bodt. Budowla powstała w latach 1701-1704 w stylu baroku holenderskiego, pod nadzorem Johanna Caspara Hindersina, który był już autorem projektu budynków gospodarczych[2]. W kompleksie pałacowym znalazły się budynki wozowni i stajni oraz dwukondygnacyjna kuchnia[2].

Na przełomie XVIII i XIX w. w otaczającym pałac parku powstały drewniana chata w stylu ludowym (umieszczono w niej bawialnię dla dzieci), domek myśliwski i herbaciarnia w stylu chińskim. W 1858 do pałacu dobudowano oranżerię, latem adaptowaną na jadalnię[2].

Po śmierci ostatnich właścicieli Gładysz, braci Wilhelma-Christopha i Carla-Emanuela, którzy polegli w II wojnie światowej, ich matka i siostry opuściły pałac i udały się do Westfalii. Porzucony pałac został splądrowany i zdewastowany. Przechowywana w nim kolekcja 250 obrazów częściowo zachowała się w zbiorach Muzeum Warmii i Mazur. Pałac został zaadaptowany na magazyn PGR, a następnie całkowicie porzucony, po czym wydzierżawiony prywatnemu właścicielowi. W 1986 uległ zniszczeniu wskutek pożaru i od tego momentu pozostaje w ruinie[2].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Pałac w Gładyszach został wzniesiony w stylu barokowym na planie spłaszczonej litery H, kryta dachem mansardowym, dwukondygnacyjna. Na osi elewacji frontowej znajdował się trójosiowy pseudoryzalit. Fasadę zdobił rząd pilastrów jońskich, które podtrzymywały naczółek z kartuszem herbowym Dohnów[2]. Wnętrze obiektu dekorował Carl Florus zu Dohna, który zaprojektował na jego potrzeby sztukaterie, kominki i stolarkę artystyczną oraz współprojektował otaczający pałac ogród[2].

Pałac otaczał ogród z sześcioma stawami. W latach 1867-1868 Johann Larass zaprojektował przekształcenie ogrodu w romantyczny park; jedynie w najbliższym sąsiedztwie pałacu zachowano pierwotny układ regularnego barokowego ogrodu[2].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Historia obiektu
  2. a b c d e f g M. Jackiewicz-Garniec, M. Garniec: Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich. Dobra utracone czy ocalone. Olsztyn: Wspólnota Kulturowa BORUSSIA, 1999, s. 68-72. ISBN 83-909724-4-1.