Pałac w Gładyszach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pałac w Gładyszach
Obiekt zabytkowy nr rej. G/59 z 20.03.1963
Ilustracja
Pałac, widok z XIX w.
Państwo  Polska
Miejscowość Gładysze
Styl architektoniczny barokowy
Architekt Jean de Bodt
Rozpoczęcie budowy 1701
Ukończenie budowy 1704
Zniszczono 1986
Odbudowano 2017-2020[1]
Pierwszy właściciel Christoph zu Dohna
Położenie na mapie gminy Wilczęta
Mapa konturowa gminy Wilczęta, po prawej nieco na dole znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac w Gładyszach”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac w Gładyszach”
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa konturowa województwa warmińsko-mazurskiego, u góry po lewej znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac w Gładyszach”
Położenie na mapie powiatu braniewskiego
Mapa konturowa powiatu braniewskiego, na dole nieco na lewo znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac w Gładyszach”
54,156618°N 19,920136°E/54,156618 19,920136
Pałac w ruinie, stan 2010 r.

Pałac w Gładyszach – osiemnastowieczny zespół pałacowo-parkowy w Gładyszach, pierwotnie należący do rodziny Dohnów, w 2020 odbudowany z ruiny.

Obiekt znajduje się w województwie warmińsko-mazurskim, nieopodal drogi wojewódzkiej nr 509, ok. 40 km od Elbląga, kierując się na wschód.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś Gładysze (nazwa w języku niemieckim: Schlodien[2]) od 1643 była własnością Dohnów. W miejscowości znajdował się niewielki dwór mieszkalny. W 1688 Christoph zu Dohna, z uwagi na wzrost swojej pozycji społecznej i zawodowej oraz wskutek pożaru pałacu w Morągu postanowił wznieść nowy pałac w Gładyszach. Projekt obiektu wykonał francuski architekt Jean de Bodt. Budowla powstała w latach 1701-1704 w stylu baroku holenderskiego, pod nadzorem Johanna Caspara Hindersina, który był już autorem projektu budynków gospodarczych[3]. W kompleksie pałacowym znalazły się budynki wozowni i stajni oraz dwukondygnacyjna kuchnia[3].

Na przełomie XVIII i XIX w. w otaczającym pałac parku powstały drewniana chata w stylu ludowym (umieszczono w niej bawialnię dla dzieci), domek myśliwski i herbaciarnia w stylu chińskim. W 1858 do pałacu dobudowano oranżerię, latem adaptowaną na jadalnię[3].

Po śmierci ostatnich właścicieli Gładysz, braci Wilhelma-Christopha i Carla-Emanuela, którzy polegli w II wojnie światowej, ich matka i siostry opuściły pałac i udały się do Westfalii. Porzucony pałac został splądrowany i zdewastowany. Przechowywana w nim kolekcja 250 obrazów częściowo zachowała się w zbiorach Muzeum Warmii i Mazur. Pałac został zaadaptowany na magazyn PGR, a następnie całkowicie porzucony, po czym wydzierżawiony prywatnemu właścicielowi. W 1986 uległ zniszczeniu wskutek pożaru i od tego momentu pozostaje w ruinie[3].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Dwukondygnacyjny pałac w Gładyszach został wzniesiony w stylu barokowym na planie spłaszczonej litery H, kryty dachem mansardowym. Na osi elewacji frontowej znajdował się trójosiowy pseudoryzalit. Fasadę zdobił rząd pilastrów jońskich, które podtrzymywały naczółek z kartuszem herbowym Dohnów[3]. Wnętrze obiektu dekorował Carl Florus zu Dohna, który zaprojektował na jego potrzeby sztukaterie, kominki i stolarkę artystyczną oraz współprojektował otaczający pałac ogród[3].

Pałac otaczał ogród z sześcioma stawami. W latach 1867-1868 Johann Larass zaprojektował przekształcenie ogrodu w romantyczny park; jedynie w najbliższym sąsiedztwie pałacu zachowano pierwotny układ regularnego barokowego ogrodu[3].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Fundacja Odbudowy Zabytków Warmii
  2. Historia obiektu
  3. a b c d e f g M. Jackiewicz-Garniec, M. Garniec: Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich. Dobra utracone czy ocalone. Olsztyn: Wspólnota Kulturowa BORUSSIA, 1999, s. 68-72. ISBN 83-909724-4-1.
Herb von Dohna