Dobrocin (województwo warmińsko-mazurskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dobrocin
Pałac w Dobrocinie wiosną
Pałac w Dobrocinie wiosną
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat ostródzki
Gmina Małdyty
Liczba ludności 950
Strefa numeracyjna (+48) 89
Kod pocztowy 14-330
Tablice rejestracyjne NOS
SIMC 0481206
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Dobrocin
Dobrocin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dobrocin
Dobrocin
Ziemia53°54′29″N 19°50′11″E/53,908056 19,836389
Pałac
Staw w Dobrocinie
Droga leśna w Dobrocinie

Dobrocin (niem. Alt Bestendorf) – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Małdyty na trasie linii kolejowej Elbląg-Morąg-Olsztyn i przy drodze wojewódzkiej nr 519.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. Miejscowość leży w historycznym regionie Prus Górnych.[1]W latach 1945-46 miejscowość nosiła nazwę Świętogóry [2]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś powstała w końcu XIII w., w pobliżu dawnego szlaku handlowego, wiodącego z Malborka do Elbląga. Data lokacji nie jest znana – wieś lokowana przez komturstwo elbląskie na 81 włókach na prawie chełmińskim. Od XV w. w posiadaniu Wilmsdorfów (w polskiej literaturze znani jako Wilamowscy). W roku 1467 komtur pasłęcki – Henryk Reuss – nadał wieś Wilamowo rycerzowi pruskiemu – Janikowi von Perband (Przebędowskiemu) – za wierność Zakonowi w czasie wojny polsko-krzyżackiej. Od tej pory Perbandowie zaczęli zwać się Wilmsdorfami. Należały do nich rozległe dobra w okolicy, m.in. Dobrocin, gdzie założyli swoją rezydencję ok. 1530 r. Około roku 1540 Dobrocin przeszedł w posiadanie Wilamowskich z pobliskiego Wilamowa. W 1702 roku, Jost Bernadr Wilamowski (starosta w Szestnie) na 30 włokach tak zwanych nowizn osiedlił chłopów: Zygmunta Łupieńskiego, Bartłomieja Dyktorowskiego, Andrzeja Gansłowskiego, Michała Grzecha, Wojtka Ranta, Macieja Stasia, Michała Krupę, Jakuba Górnego, Adama Fręckowskiego i Pawła Kiepera. Prawdopodobnie na tych włokach powstał później folwark. Następnie wieś była we władaniu Waldburgów i od końca XVIII w. von Domhardtów. Do baron von Domhardt należał także Sambród z pięcioma folwarkami. W obawie przez rozdrobnieniem dóbr Domhardtowie przekształcili je w powiernictwo rodowe. Około roku 1900 dobra w Dobrocinie należały do barona von Goltz-Domhardt i obejmowały łącznie 5681 ha, w tym 2266 ha ziemi uprawnej, 909 ha łąk i 92 ha pastwisk 2364 ha zajmowały klasy a 50 ha zbiorniki wodne, drogi i nieużytki.

W 1782 wieś bez folwarków liczyła 28 domów, w 1858 – 19 gospodarstw domowych z 275 mieszkańcami. W 1939 r. było tu 128 gospodarstw domowych z 508 mieszkańcami. 396 osób utrzymywało się z rolnictwa i leśnictwa, 40 z pracy w przemyśle lub rzemiośle, 20 z pracy w handlu. 10 gospodarstw rolnych miało powierzchnię w klasie wielkości 0,5-5 ha, cztery – 5-10 ha, trzy miały powierzchnie w przedziale 10-20 ha, 6 – powierzchnie 20-100 ha i trzy miały areał większy niż 100 ha.

Przed 1945 Dobrocin stanowił własność barona Otto von Goltz-Domhardt.

W roku 1973 jako osada i stacja PKP Dobrocin należał do powiatu morąskiego, gmina Małdyty, poczta Dobrocin.

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Pałac z pocz. XVIII, pierwotnie barokowy (zachowane elementy w części centralnej), w latach 1842-1847 przebudowany w stylu neorenesansowym, na planie nieregularnym, dodano wówczas dwie wieżyczki, oficyny oraz boczne neoklasycystyczne skrzydła, piętrowy[3]. Obok podłużny budynek czworaków z przełomu XVIII/XIX w[4].

Od 1946 w pałacu mieściło się technikum rolnicze, a obecnie Zespół Szkół Agro-Ekonomicznych.

Do 1976 znajdował się tu wiatrak typu holenderskiego z XIX w. przeniesiony następnie do Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku[5].

Folwarczny Stawek (niem. Fichtenwäldchenteich) – staw o powierzchni około 3 ha, położony między jeziorem Czarnym a majątkiem Dobrocin[6].

Szkoła w Dobrocinie[edytuj | edytuj kod]

Szkoła we wsi powstała około roku 1700. W wieku XIX wybudowano kolejny budynek, tym razem murowany. W 1929 r. poszerzono szkołę i przekształcono w dwuklasową z dwoma nauczycielami. Do szkoły uczęszczały dzieci ze wsi: Kozia Wólka, Naświty, Nowe Kiełkuty, Stare Kiełkuty (nie licząc Dobrocina).

Inne miejscowości o nazwie Dobrocin: Dobrocin, Dobrocinek

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • "Morąg – z dziejów miasta i powiatu", Pojezierze, Olsztyn 1973
  • Rzempołuch A., 1993. Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich. Agencja Wyd. "Remix", Olsztyn

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Marian Biskup Wojna pruska, str. 29: "Ukształtowanie terenowe Prus powodowało, że już w XV wieku dzielono je na tak zwane Prusy Górne (Oberland), sięgające od linii dolnej Wisły do Pasłęki, i Prusy Dolne (Niederland) obejmujące nizinne obszary na Wschód od Pregoły (...).
  2. "Morąg – z dziejów miasta i powiatu", Pojezierze, Olsztyn 1973,
  3. Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ​ISBN 83-902165-0-7​, s. 149
  4. Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 ​​​ISBN 83-7200-631-8​ s. 222
  5. Jan Bałdowski "Warmia i Mazury, mały przewodnik" Wydawnictwo Sport i Turystyka Warszawa 1977 s. 69
  6. Gustaw Leyding "Nazwy Fizjograficzne", W: "Morąg – z dziejów miasta i powiatu", Pojezierze, Olsztyn 1973