Zamek w Bratianie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamek w Bratianie
Obiekt zabytkowy nr rej. 517/61 z 18 lipca 1961[1]
Ilustracja
Relikty zamku
Państwo  Polska
Miejscowość Bratian
Ukończenie budowy XIV wiek
Zniszczono XVIII/XIX wiek
Pierwszy właściciel Zakon krzyżacki
Położenie na mapie gminy wiejskiej Nowe Miasto Lubawskie
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Nowe Miasto Lubawskie
Zamek w Bratianie
Zamek w Bratianie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamek w Bratianie
Zamek w Bratianie
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Zamek w Bratianie
Zamek w Bratianie
Położenie na mapie powiatu nowomiejskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nowomiejskiego
Zamek w Bratianie
Zamek w Bratianie
Ziemia53°27′51″N 19°36′28″E/53,464167 19,607778
Znak dwudziestej szóstej chorągwi wojsk krzyżackich w czasie bitwy pod Grunwaldem (zamek w Bratianie i Nowe Miasto Lubawskie) według Banderia Prutenorum Jana Długosza

Zamek w Bratianie – ruiny średniowiecznego zamku krzyżackiego w Bratianie w powiecie nowomiejskim w województwie warmińsko-mazurskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zamek w Bratianie, zwany także zamkiem Bratian, został zbudowany na potrzeby zakonu krzyżackiego w połowie XIV wieku na niewielkim wzniesieniu w widłach Drwęcy i Welu; przeniesiono do niego siedzibę wójtów Nowego Miasta Lubawskiego. Pierwsza udokumentowana wzmianka o zamku pochodzi z 8 listopada 1343 – wówczas na zamku odbyło się spotkanie książąt mazowieckich Ziemowita II i Bolesława III z wielkim mistrzem Ludolfem Königem w sprawie wytyczenia granicy między Mazowszem a państwem zakonnym[potrzebny przypis]. W zamku przebywał po złożeniu urzędu aż do śmierci Wielkiego Mistrza Henryk Dusemer von Arfberg. Na zamku bratiańskim odbyła się ostatnia przed bitwą pod Grunwaldem narada najwyższych dostojników Zakonu. Nieopodal zamku na lewy brzeg Drwęcy przeprawiły się po 12 mostach siły krzyżackie podążające na spotkanie z wojskami polskimi. W czasie bitwy pod Grunwaldem zamek w Bratianie i Nowe Miasto Lubawskie wystawiły dwudziestą szóstą chorągiew wojsk krzyżackich; prowadził ją Johann von Redere (Jan de Redere), wójt bratiański. W 1410 zamku zajęły wojska polskie i stacjonowała w nim polska załoga pod dowództwem rycerza Jana z Kretkowa, po czym na mocy postanowień pierwszego pokoju toruńskiego w 1411 roku, warownia powróciła w ręce krzyżackie.

Po wojnie trzynastoletniej na mocy drugiego pokoju toruńskiego w 1466 roku zamek ponownie trafił w ręce polskie, i stał się siedzibą starostów królewskich[2]. W XVIII wieku warownia popadła w ruinę i w XIX wieku została ostatecznie rozebrana. W 2009 roku wstępne badania archeologiczne obaliły mit, jakoby budynek młyna posadowiono na fundamentach dawnego zamku. Główna część zamku znajdowała się na północny zachód od młyna.

Do dawnej pieczęci wójta zamku bratiańskiego, przedstawiającej konnego myśliwego dmącego w róg, nawiązuje obecny herb gminy Nowe Miasto Lubawskie[3]. Motyw rogów jelenich zaczerpnięty z krzyżackiej chorągwi zamku bratiańskiego spod Grunwaldu jest częścią herbu powiatu nowomiejskiego.

Plan zamku i stan zachowania[edytuj | edytuj kod]

Główna część zamku została zbudowana z cegły na planie czworoboku z narożnymi wieżami. Przylegał do niego otoczony murem zamek dolny mieszczący zabudowania gospodarcze. Obecnie na terenie zamku zachowały się skromne pozostałości murów i fundamentów.

Legendy[edytuj | edytuj kod]

Z zamkiem w Bratianie łączą się dwie legendy: o ogromnych zapasach wina i jadła zgromadzonych w nim przez krzyżaków przed bitwą pod Grunwaldem i o podziemnym tunelu biegnącym do pobliskiego zamku w Kurzętniku, wykopanym przez dwóch braci mieszkających w sąsiadujących ze sobą zamkach.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo warmińsko-mazurskie. 2018-09-30.
  2. Bohdan Guerquin, Zamki w Polsce Arkady Warszawa 1984, s.115.
  3. Informacje o herbie gminy Nowe Miasto Lubawskie na stronie gminy [1]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • K. Andrzejczak, Zamek w Bratianie, publikacja elektroniczna na stronach powiatu nowomiejskiego [2]
  • Informacje o zamku w Bratianie na stronie gminy Nowe Miasto Lubawskie [3]