Polscy absolwenci francuskich wyższych szkół wojskowych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Polscy absolwenci francuskich wyższych szkół wojskowychoficerowie Wojska Polskiego, którzy w latach 1921-1939 ukończyli studia we francuskich wyższych szkołach wojskowych, w tym w Wyższej Szkole Wojennej (franc. École Supérieure de Guerre) i Morskiej Szkole Wojennej (franc. École de Guerre Navale) w Paryżu.

19 lutego 1921 roku w Paryżu podpisany został polsko-francuski układ polityczny i konwencja wojskowa. Artykuł VII pkt b stanowił, że Polska „przydzielać będzie do szkół i oddziałów wojskowych armii francuskiej w celu odbycia cyklu wyszkolenia pewną ilość oficerów, według ustalenia między Sztabami Generalnymi”.

W latach 1920-1939 École Supérieure de Guerre ukończyło 53 oficerów WP. Kolejnych 10 oficerów MW ukończyło studia w École de Guerre Navale. W tym samym czasie, Wyższą Szkołę Wojenną w Warszawie opuściło 937 absolwentów. Ogółem 1000 oficerów WP uzyskało tytuły naukowe oficerów dyplomowanych (do 1928 – „oficerów Sztabu Generalnego”). Z powyższego zestawienia wynika, że słuchacze ÉSdeG i ÉdeGN stanowili tylko 6,3% wszystkich oficerów dyplomowanych.

Według stanu z 1 maja 1939 roku w Wojsku Polskim było 18.668 oficerów, z czego – 903 dyplomowanych (4,84%).

Absolwenci ÉSdeG w latach 1919-1939[edytuj | edytuj kod]

  1. płk Józef Zając (1919-1920)
  2. ppłk Franciszek Wład (1919–1921, generał brygady)
  3. ppłk Tadeusz Kasprzycki (1919–1921, generał dywizji)
  4. mjr Jan Jagmin-Sadowski (1919–1921, generał brygady)
  5. ppłk Władysław Bortnowski (1920-1922, generał dywizji)
  6. ppłk Juliusz Kleeberg (1920-1922, generał brygady)
  7. mjr Józef Jaklicz (1920-1922, generał brygady)
  8. mjr Eugeniusz Pieczonka (1920-1922)
  9. kpt. Tadeusz Kobylański (1920-1922), podpułkownik
  10. kpt. Stefan Uziembło (1920-1922)
  11. kpt. Roman Michałowski (1920-1922)
  12. kpt. Janusz Iliński (1920-1922)[1]
  13. ppłk Władysław Anders (1921-1923, generał broni)
  14. ppłk Jerzy Ferek-Błeszyński (1921-1923, tytularny generał brygady)
  15. ppłk Wacław Stachiewicz (1921-1923, generał dywizji)
  16. ppłk Michał Żymierski (1921-1923, marszałek Polski)
  17. ppłk Wacław Piekarski (XI 1922 – II 1924, generał brygady)
  18. ppłk art. Fryderyk Douglas (1922-1924)
  19. ppłk Tadeusz Zieleniewski (1923–1924)
  20. mjr Zbigniew Prażmowski (1923–1924)
  21. rtm. Julian Moszyński z 3 Pułku Ułanów Śląskich (? – 1924)[2]
  22. płk Wacław Wieczorkiewicz (1923-1925, generał brygady)
  23. ppłk Jan Władysław Rozwadowski (1923-1925)
  24. mjr Marian Korewo (VI 1923 – XI 1925, generał brygady)
  25. płk Edmund Knoll-Kownacki z 1 Pułku Artylerii Polowej Legionów (1924-1925, generał brygady)
  26. płk Franciszek Kleeberg, dowódca 14 DP (1924-1925, pośmiertnie generał dywizji)
  27. ppłk Stanisław Markus z 1 Pułku Artylerii Polowej Legionów (–1924-)
  28. ppłk Otton Matuszek z 63 Pułku Piechoty (kurs normalny 1924-1926[3])
  29. mjr Ludwik Szwejcer[4] z Kadry Oficerów Kawalerii (1924-1926, płk dypl., dowódca 4 puł. i 26 puł.)
  30. mjr Czesław Leon Kunert z Kadry Oficerów Artylerii (1924-1926)
  31. mjr pd SG[5] Jan Kowalewski z 74 Górnośląskiego Pułku Piechoty[6] (1925-1927, płk dypl., kryptolog, oficer Oddziału II SG WP)
  32. mjr Jerzy Piotr Levittoux z Oficerskiej Szkoły Inżynieryjnej[7] (1925-1927)
  33. mjr Zygmunt Wołowski z 3 Pułku Ułanów Śląskich (1925-1927)
  34. mjr sap. Mieczysław Józef Wilczewski (1926-1928[8])
  35. rtm. Eugeniusz Chrzanowski (1926-1928)
  36. kpt. art. Stanisław I Królikiewicz (1926-1928)
  37. mjr lek. Franciszek Waga 1 XII 1926 po ukończeniu rocznego kursu dla lekarzy został przydzielony do Departamentu VIII MSWojsk[9]
  38. mjr kaw. Stanisław I Chmielowski (1927-1929)[10]
  39. mjr art. inż. Stanisław Kopański (1927-1929, generał dywizji)
  40. rtm. Stefan Mossor słuchacz I roku W.S.Woj. (25 X 1928[11]-1930, generał dywizji)
  41. kpt. Gustaw Łowczowski słuchacz I roku W.S.Woj. (25 X 1928 – 1930, generał brygady)
  42. ppłk dypl. Stanisław Tatar (1930-1932[12], generał brygady)
  43. mjr piech. Ludwik Strugała (1929-1931, podpułkownik, †4 VIII 1935)
  44. kpt. piech. dr Stanisław Wrona (1929-1931[13], z dniem 30 VI 1934 przeniesiony do rezerwy[14])
  45. mjr dypl. Bronisław Antoni Marian Noël (1930-1932, generał brygady)
  46. rtm. dypl. Zygmunt Mieszczankowski (1931-1933[15])
  47. kpt. dypl. Jan Bronisław Idzi Jerzy Axentowicz (1931-1933[16])
  48. kpt. piech. Marian Stanisław Józef Zimnal (1932-1934[17])
  49. rtm. Józef Makowiecki (1932-1934)
  50. kpt. art. Ignacy Bukowski (1933-1935)[18]
  51. kpt. art. Leon Fudakowski (1933-1935)
  52. por. Witold Sokolnicki[19]
  53. rtm. Stanisław Maleszewski (1935-1937)

Słuchacze kursu wojennego w ÉSdeG w 1940 roku[edytuj | edytuj kod]

W połowie marca 1940 na wojenny kurs w ÉSdeG powołani zostali niżej wymienieni oficerowie:

  1. mjr dypl. kaw. Zbigniew Dudziński ze Sztabu NW
  2. kpt. dypl. piech. Wincenty Ściegienny z M.S.Wojsk.
  3. kpt. dypl. art. Stanisław Koszutski z Komendy Obozu Coëtquidan
  4. kpt. dypl. art. Marian Utnik ze Sztabu 1 Dywizji Grenadierów
  5. kpt. dypl. art. Tadeusz Kolasiński z Biura gen. Sosnkowskiego (Komenda Główna ZWZ)
  6. kpt. piech. Józef Władyka
  7. por. kaw. Zbigniew Kiedacz
  8. por. sap. Adam Stanisław Szczepański

Trzej ostatni byli słuchaczami I rocznika W.S.Woj. (kurs normalny 1939–1940, promocja XIX). Opiekunem grupy był ppłk dypl. Andrzej Marecki. Według Mariana Utnika był to trzymiesięczny kurs dla oficerów francuskich, szkolonych na pomocników sztabowych w dowództwach dywizji i korpusów. Słuchacze brali udział we wszystkich ćwiczeniach razem z oficerami francuskimi, lecz ich prace były oceniane oddzielnie przez wykładowców francuskich i ppłk. dypl. Mareckiego. Kurs został przerwany w dniu 15 maja tego roku. W ciągu dwóch miesięcy słuchacze zapoznali się z oficjalną doktryną francuską wojny pozycyjnej i tzw. colmatage, co zostało przetłumaczone przez polskich oficerów, jako „zatykanie dziur”.

Absolwenci ÉdeGN[edytuj | edytuj kod]

  1. kmdr por. Eugeniusz Solski
  2. kmdr por. Stefan Frankowski ze Sztabu Kierownictwa Marynarki Wojennej (X 1923 – IX 1925, kontradmirał[20])
  3. kmdr ppor. / kmdr por.[21] Adam Mohuczy, komendant Oficerskiej Szkoły MW (15 XI 1924 – 28 VIII 1926, kontradmirał)
  4. kpt. mar. Rafał Czeczot (1925-1927)
  5. kpt. mar. Jerzy Kłossowski ze Sztabu Kierownictwa Marynarki Wojennej (1925-1927)
  6. kpt. mar. Roman Stankiewicz (1926-1928)
  7. kpt. mar. Tadeusz Stoklasa (1926-1928)
  8. kmdr ppor. Marian Jerzy Majewski (1931-1932[22])
  9. kpt. mar. Romuald Dziewałtowski-Gintowt (1931-1932)
  10. kpt. mar. Stanisław Dzienisiewicz (1931-1932)

W wyniku niezrozumiałej polityki personalnej prowadzonej przez szefa Kierownictwa MW, kontradmirała Jerzego Świrskiego ze służby czynnej zwolniono trzech absolwentów ÉdeGN:

  • Adam Mohuczy 24 października 1929 przeniesiony w stan nieczynny, 20 września 1930 przeniesiony do rezerwy i ostatecznie z dniem 28 lutego 1931 przeniesiony został w stan spoczynku.
  • Rafał Czeczot z dniem 28 lutego 1933 przeniesiony został w stan spoczynku.
  • kmdr ppor. dypl. Jerzy Kłossowski z dniem 31 lipca 1934 przeniesiony został do rezerwy[23].

Absolwenci pozostałych szkół[edytuj | edytuj kod]

Ponadto oficerowie WP kierowani byli na studia do innych francuskich uczelni wojskowych:

École Supérieure de Genie w Wersalu

École Supérieure de Ľintendance w Paryżu

  1. mjr Jerzy Muszyński (1 XI 1924[25] – 1926)
  2. mjr inż. Karol Kania (1 XI 1924 – 1926)
  3. mjr Zenon Bosak-Pakowski (1 XI 1924 – 1926)
  4. ppłk int. Antoni Ogonowski (1925-1927)
  5. ppłk int. Kazimierz Diduch (1925-1927)
  6. mjr int. Augustyn Gruszka (1925-1927)[26]

École Supérieure des Postes et Telegraphes w Paryżu (kurs dwuletni)

  1. mjr inż. Kazimierz Jan Gaberle (20 XI 1926[27] –1928)

École Supérieure ďAeronautique et Construction Mecanique w Paryżu

  1. mjr inż. Jan Józef Jeziorski
  2. mjr Franciszek Rudnicki
  3. mjr Tomasz Turbiak
  4. kpt. Bronisław Wojtarowicz
  5. kpt. Tadeusz Dymsza
  6. kpt. Franciszek Peter
  7. kpt. Jan Szczerski

École Supérieure ďElectricitié w Paryżu

  • kpt. inż. Antoni Krzyczkowski (od 13 XI 1926 r. na ośmiomiesięczny kurs i dwumiesięczny staż)

Ecole du Commissariat w Brest

  • por. Ignacy Wilhelm Durkalc (od 30 IX 1926 na kursie dwuletnim)

Lektorem języka francuskiego w École Supérieure de Guerre był mjr n.o. Andrzej Teslar.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Przyznanie pełnych kwalifikacji do pełnienia służby na stanowiskach Sztabu Generalnego po pomyślnym ukończeniu ESdeG w Paryżu przez absolwentów studiujących w latach 1919–1922, ogłoszone w Dzienniku Personalnym Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 26 stycznia 1923 roku, s. 69.
  2. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 125 z 28.11.1924 r., s. 705.
  3. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 2 z 22.01.1927 r., s. 12.
  4. W różnych dokumentach i opracowaniach występuje jako Szwejcer, Szweicer lub Schweizer ewentualnie Schweitzer.
  5. Oficer przydzielony do Sztabu Generalnego.
  6. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 115 z 30.10.1925 r., s. 622.
  7. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 115 z 30.10.1925 r., s. 620.
  8. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 3 z 29.01.1929 r.
  9. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 3 z 29 stycznia 1927 roku, s. 21.
  10. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 1 z 21.01.1930 r. Stanisław I Chmielowski w dniu 3 września 1939 r., w stopniu majora dyplomowanego, został przydzielony do składu Misji Wojskowej gen. dyw. Stanisława Burhardt-Bukackiego udającej się do Paryża.
  11. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 14 z 05.11.1928 r., s. 370.
  12. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 5 z 11.04.1933 r., s. 83, 84, 99.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 234.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 247, 287.
  15. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 11 z 28.09.1933 r.
  16. Rotmistrz Zygmunt Mieszczankowski i kapitan Jan Axentowicz otrzymali tytułu oficerów dyplomowanych z dniem 1 sierpnia 1933 r. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 2 z 26.01.1934 r.
  17. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 14 z 22.12.1934 r., s. 288. Kapitan Zimnal i rotmistrz Makowiecki tytuły naukowe oficerów dyplomowanych otrzymali z dniem 1 sierpnia 1934 r.
  18. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 11 z 31.08.1935 r., s. 118. Kapitanowie Bukowski i Fudakowski tytuły naukowe oficerów dyplomowanych otrzymali z dniem 1 sierpnia 1935 r.
  19. W latach 1934-1936 razem z Józefem Kuropieską był słuchaczem W.S.Woj. We wrześniu 1939 r. był kwatermistrzem Krakowskiej Brygady Kawalerii w stopniu rotmistrza.
  20. Strzałkowski 1990 ↓, s. 766-777.
  21. W trakcie studiów awansowany na komandora porucznika.
  22. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 10 z 16.08.1932 r., s. 363.
  23. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 252.
  24. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 101 z 07.10.1925 r.
  25. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 122 z 18.11.1924 r.
  26. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 76 z 22 lipca 1925 roku, s. 409.
  27. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 54 z 23.12.1926 r.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]