Sompolińska Kolej Dojazdowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sompolińska Kolej Dojazdowa
kolej wąskotorowa
Ilustracja
Torowisko na linii Złotków – Biskupie Konińskie w 2012 roku
Państwo  Polska
Lokalizacja Sompolno
Liczba linii 7
Lata funkcjonowania 1991–2001
Infrastruktura
Długość sieci ok. 110 km
Rozstaw szyn 750 mm
Liczba stacji 35
Portal Portal Transport

Sompolińska Kolej Dojazdowawąskotorowa kolej dojazdowa z siedzibą w Sompolnie, powstała w 1991 roku po podzieleniu Kujawskich Kolei Dojazdowych. Przewozy planowe zawieszono w 2001 roku w związku z likwidacją przez Polskie Koleje Państwowe sekcji Kolei Dojazdowych. Torowiska Sompolińskiej KD zostały przejęte przez sąsiednie kolejki – Gnieźnieńską i Krośniewicką. Tabor natomiast został zezłomowany lub przekazany ocalałym kolejom wąskotorowym.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze torowiska późniejszej Sompolińskiej Kolei Dojazdowej powstały na przełomie 1911 i 1912 roku. Połączyły one Anastazewo z Gosławicami oraz Wilczynem. Zostały one wybudowane za sprawą włodarzy cukrowni w Gosławicach, a ich zadaniem było umożliwienie transportu buraków cukrowych[1].

W czasie I wojny światowej wojsko niemieckie rozbudowało kolejkę, przedłużając ją m.in do Konina czy łącząc Sompolno z Kołem. Po zakończeniu działań wojennych kontynuowano budowę, łącząc Sompolno z Anastazewem[2]. W czasie II wojny światowej kolejka wykorzystywana była przez Niemców do transportu zaopatrzenia. Po wojnie przekuto wszystkie tory na szerokość 750 mm i sieć kolejki wąskotorowej z obszaru Kujaw i Wielkopolski scalono w jeden organ – Kujawskie Koleje Dojazdowe[3].

Na przełomie 1991/1992 roku z Kujawskich Kolei Dojazdowych wyodrębniono trzy samodzielne KD: Gnieźnieńską, Krośniewicką i Sompolińską[4].

W 1999 roku Dyrekcja Kolei Dojazdowych w Warszawie przydzieliła Sompolińską KD do Poznańskiego Wydziału Kolei Dojazdowych. Na początku 2000 roku, po zmianie prezesa Dyrekcji Kolei Dojazdowych, rozpoczęto przygotowania do likwidacji wszystkich sekcji KD. W okresie do kwietnia do grudnia 2001 roku zwolniono większość pracowników kolei. Proces ten nie ominął także Sompolińskiej KD, która z końcem 2001 roku zawiesiła wszelkie pociągi planowe[5].

Linie kolejowe[edytuj | edytuj kod]

W 1991 roku pod zarząd Sompolińskiej Kolei Dojazdowej oddano 7 linii kolejowych o prześwicie 750 mm i łącznej długości ok. 110 kilometrów. Po jej zamknięciu w 2001 roku, linie: Anastazewo – Złotków, Złotków – Biskupie Konińskie, Biskupie Konińskie – Sompolno, Sompolno – Przystronie oraz Sławoszewek – Wilczyn przejęła Gnieźnieńska KD, a odcinki Przystronie – Boniewo, Przystronie – Koło Miasto i Koło Miasto – Koło WąskotoroweKrośniewicka KD[4]. W związku ze spadkiem przewozów, linie te od 2001 roku są sukcesywnie demontowane.

Linia Długość Lata budowy Liczba stacji/przystanków Lata likwidacji Stan obecny Źródło
Anastazewo – Konin Wąskotorowy 38 km 1912: AnastazewoGosławice Wąskotorowe
1915: Gosławice Wąsk. – Konin Czarków
1921: Konin Czarków – Konin Wąskotorowy
16 (5/11) 1966: Jabłonka Słupecka – Konin Wąskotorowy
1989/1990: Złotków – Jabłonka Słupecka
2005: Nieborzyn – Złotków
po 2007: Anastazewo – Nieborzyn
przejęta przez Gnieźnieńską KD
zlikwidowana
[6]
Cegielnia – Sompolno 24 km 1912: CegielniaBiskupie Konińskie
1920: Biskupie Konińskie – Sompolno
7 (3/4) ok. 1988: Cegielnia – Biskupie Konińskie
2012: Biskupie Konińskie – Sompolno
przejęta przez Gnieźnieńską KD
zlikwidowana
[7]
Koło Miasto – Koło Wąskotorowe 1 km ok. 1917 2 (2/0) 2013: Koło Miasto – Koło Wąskotorowe przejęta przez Krośniewicką KD
zlikwidowana
[8]
Jabłonka Słupecka – Wilczyn 21 km 1912 11 (3/8) 1989/1990: Jabłonka SłupeckaSławoszewek
2012: Sławoszewek – Wilczyn
przejęta przez Gnieźnieńską KD
zlikwidowana
[9]
Przystronie – Boniewo 26 km 1915 8 (3/5) 2007: Mchowo – Przystronie
2014: Smólsk – Jerzmanowo
przejęta przez Krośniewicką KD
częściowo rozebrana, nieprzejezdna
[10]
Sompolno – Dąbie Kujawskie (nad Nerem) 45 km 1914 18 (4/14) 1986: Koło MiastoDąbie Kujawskie
2007: Sompolno – Przystronie
2013: Przystronie – Koło Wąskotorowe
przejęta przez Gnieźnieńską i Krośniewicką KD
zlikwidowana
[11]
Złotków – Biskupie Konińskie 10 km 1985 3 (1/2) 2013: Złotków – Biskupie Konińskie przejęta przez Gnieźnieńską KD
zlikwidowana
[12]

Tabor[edytuj | edytuj kod]

Parowozy, lokomotywy spalinowe i wagony osobowe użytkowane na liniach Sompolińskiej Kolei Dojazdowej od 1991 roku. Trzonem floty były lokomotywy Lxd2 napędzane silnikami Diesla[13].

Lokomotywy spalinowe
Oznaczenie Rok produkcji Lata stacjonowania Stan/obecny właściciel
Lxd2-246 1985 1991-2002 zezłomowana
Lxd2-252 1983 1991-1992 Krośniewicka Kolej Dojazdowa
Lxd2-254 1983 1991-2001 zezłomowana
Lxd2-259 1983 1991-2005 zezłomowana
Lxd2-261 1982 1991-2001 zezłomowana
Lxd2-262 1982 1991-1992 Krośniewicka Kolej Dojazdowa
Lxd2-305 1973 1991-1992 zezłomowana
Lxd2-318 1976 1991-1999 Krośniewicka Kolej Dojazdowa
Lxd2-327 1978 1991-2002 zezłomowana
Lxd2-329 1978 1991-2005 zezłomowana
Lxd2-330 1980 1991-2003 zezłomowana
Lxd2-331 1980 1991-1995 sprzedana do Czech
Lxd2-342 1982 1991-2005 Sochaczewska Kolej Muzealna
Lxd2-343 1982 1991-2002 Gnieźnieńska Kolej Wąskotorowa
Lxd2-344 1982 1991-2003 Gnieźnieńska Kolej Wąskotorowa
Lokomotywy parowe
Oznaczenie Rok produkcji Lata stacjonowania Stan/obecny właściciel
Px48-1907[14] 1955 1991-2002 Krośnicka Kolejka Parkowa
Wagony osobowe
Oznaczenie Rok produkcji Lata stacjonowania Stan/obecny właściciel
Bxhpi (A208P) 111-4 1986 1991-2001; 2001-2002 Gnieźnieńska Kolej Wąskotorowa
Bxhpi 114-8 1986 1991-2000 Żuławska Kolej Dojazdowa
Bxhpi 120-5 1986 1991-2001; 2001-2002 Gnieźnieńska Kolej Wąskotorowa

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Maciej Grzeszczak. Wacław Władysław Lutostański (1865-1935). „Gazeta Kleczewska”. 2/173, s. 24, luty 2010. Kleczew: Urząd Gminy Kleczew. ISSN 1425-669X. 
  2. Zbigniew Zasada: Powstanie kolejki wąskotorowej na terenach powiatu radziejowskiego (pol.). radziejow.pl. [dostęp 2014-10-12].
  3. Paweł Korcz: Atlas Wąskotorówek. Wyd. I. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2006, s. 72-73. ISBN 83-920757-3-0.
  4. a b Marek Malczewski. Koleje wąskotorowe w 2005 roku. „Świat Kolei”. 12/2005, s. 29-30, grudzień 2005. Łódź: EMI-PRESS. ISSN 1234-5962. 
  5. Marek Malczewski. Koleje wąskotorowe przełomu wieków. „Świat Kolei”. 11/2005, s. 20-25, listopad 2005. Łódź: EMI-PRESS. ISSN 1234-5962. 
  6. Jarosław Woźny, Marek Potocki (red.): Linia Anastazewo - Konin Wąskotorowy (pol.). bazakolejowa.pl. [dostęp 2013-01-20].
  7. Jarosław Woźny, Marek Potocki (red.): Linia Cegielnia - Sompolno (pol.). bazakolejowa.pl. [dostęp 2013-01-20].
  8. Jarosław Woźny, Marek Potocki (red.): Linia Koło Miasto - Koło Wąskotorowe (pol.). bazakolejowa.pl. [dostęp 2013-01-20].
  9. Jarosław Woźny, Marek Potocki (red.): Linia Jabłonka Słupecka - Wilczyn (pol.). bazakolejowa.pl. [dostęp 2013-01-20].
  10. Jarosław Woźny, Marek Potocki (red.): Linia Smólsk - Przystronie (pol.). bazakolejowa.pl. [dostęp 2013-01-20].
  11. Jarosław Woźny, Marek Potocki (red.): Linia Sompolno - Dąbie nad Nerem (pol.). bazakolejowa.pl. [dostęp 2013-01-20].
  12. Jarosław Woźny, Marek Potocki (red.): Linia Złotków - Biskupie Konińskie (pol.). bazakolejowa.pl. [dostęp 2013-01-20].
  13. Paweł Cieślar: Zestawienie egzemplarzy z kolei Sompolińska Kolej Dojazdowa (pol.). wask.pl. [dostęp 2013-01-21].
  14. Tomisław Czarnecki: Px48-1907 (pol.). www.polskieparowozy.pl. [dostęp 2013-01-21].