Balkan (kolej wąskotorowa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia kolejowa
Balkan
Dane podstawowe
Długość 3,5 km
Rozstaw szyn 785 mm
Sieć trakcyjna 600V
Zdjęcie LK
Wagoniki kolejki wąskotorowej „Balkan”
Historia
Rok otwarcia 1914
Rok zawieszenia ruchu 1977
Portal Portal Transport szynowy

Balkan – potoczna nazwa pociągów osobowych kursujących na rozległej, prywatnej sieci kolei wąskotorowej o rozstawie 785 mm zarządzanej przez koncern Georg von Giesches Erben i mającej w Szopienicach bezpośrednie połączenie z siecią Górnośląskich Kolei Wąskotorowych. 6 stycznia 1914 r. Dyrekcja Okręgowa Kolei wydała zezwolenie na uruchomienie ruchu osobowego[1]. W 1920 roku przedłużono trasę do Szopienic do szybu Wojciech. Linia była zelektryfikowana napięciem 600V, pociągi były prowadzone lokomotywami elektrycznymi lub parowymi, a w końcowym okresie po likwidacji trakcji elektrycznej spalinowymi Lyd1.

Kolej służyła do przewozu pracowników kopalni Giesche z osiedla Giszowiec do Szybu Carmer (obecnie Pułaski). Przejazd był bezpłatny[2], korzystali z niego także powszechnie mieszkańcy z miejscowości znajdujących się na trasie kolejki (Szopienice, Janów, Nikiszowiec, Giszowiec – obecnie dzielnice Katowic). Nazwano ją żartobliwie Balkan, Balkan Ekspres lub Baukanka, prawdopodobnie nawiązując do nazwy uruchomionego w 1916 pociągu ekspresowego Balkanzug na trasie BerlinKonstantynopol. Ostatni kurs kolejki nastąpił 31 grudnia 1977 roku. W 2001 roku dwa odrestaurowane wagoniki zostały ustawione na dawnym torowisku przy ulicy Szopienickiej obok szybu Pułaskiego kopalni „Wieczorek”. W latach osiemdziesiątych XX w. część torów była eksploatowana jako wewnątrzzakładowa kolej kopalni „Wieczorek” do transportu materiałów m.in. pomiędzy szybami.

Długość trasy kolejki: ok. 3,5 km
Czas przejazdu: 18 minut
Liczba kursów: 28 dziennie
Zdolność przewozowa: 8 – 8,5 tys pasażerów na dobę

Przystanki:

  • Gieschewald (Giszowiec)
  • Carmer Schacht (Szyb Carmer/Pułaski)
  • Nikisch Schacht (Szyb Poniatowski)
  • Richthofen Schacht (Szyb Wilson I)
  • Albert Schacht (Szyb Wojciecha) – Wilhelmina Ansiedlung/Schoppinitz (Osiedle Wilhelmina k. Szopienic)[3]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Małgorzata Szejnert: Czarny ogród. Wyd. pierwsze. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 2007, s. 499. ISBN 978-83-240-0896-4. (pol.)
  2. Michał Bulsa, Barbara Szmatloch, Sekrety Katowic, Łódź: Księży Młyn Dom Wydawniczy, 2018, s. 42-45, ISBN 978-83-7729-386-7, OCLC 1066105156.
  3. Małgorzata Szejnert: Czarny ogród. Wyd. pierwsze. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 2007. ISBN 978-83-240-0896-4. (pol.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kwartalnik Giszo-wieści ISNN 1640-6190 nr 2/29/2006, s. 1.
  • Leszek Jabłoński: Na trasie Balkan Ekspresu – Giszowiec, Nikiszowiec, Szopienice. Przewodnik po dzielnicach Katowic. Katowice: CRUX, 2003. ISBN 83-918152-3-4.
  • Joanna Tofilska: Katowice Nikiszowiec. Miejsce, ludzie, historia. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, s. 12, 102, 103. ISBN 978-83-87727-68-0.