Żnińska Kolej Powiatowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żnińska Kolej Powiatowa
Gąsawa - Żnin Wąskotorowy
Mapa przebiegu linii kolejowej
Dane podstawowe
Zarządca Żnińska Kolej Powiatowa Sp. z o.o.
Długość 12 km
Rozstaw szyn 600 mm
Zdjęcie LK
Stacja Żnin Wąskotorowy
Historia
Rok otwarcia 1972
Portal Portal Transport szynowy
Na trasie kolei w sierpniu 1991
Skład kolei na trasie z Wenecji do Biskupina

Żnińska Kolej Powiatowalinia wąskotorowa o rozstawie toru 600 mm w województwie kujawsko-pomorskim łącząca Żnin przez Wenecję i Biskupin z Gąsawą z sezonowym ruchem turystycznym, a dawniej sieć linii kolejowych w obecnym powiecie żnińskim.

Historia[edytuj]

Powstanie i rozbudowa sieci[edytuj]

Zbudowana w 1894, pierwotnie wiodła ze Żnina w 3 kierunkach, do miejscowości:

Zaletą stosowania toru o szerokości 600 mm były niskie koszty budowy i eksploatacji oraz łatwość budowy w trudnych warunkach terenowych, takich jakie stwarza pagórkowaty teren Pałuk. W 1930 linię do Obiecanowa wydłużono o 2 km odcinek, łączący tę miejscowość i pobliskie Żużoły[3]. W 1938 zawieszono kursowanie pociągów pasażerskich na trasie Rydlewo-Ostrówce. Po kilku latach przewozy pasażerskie wznowiono (1943)[2].

Likwidacja linii i współczesność[edytuj]

W czasach PRL, jak większość linii kolei wąskotorowych, tak i ta powoli była zamykana przez PKP. W 1962 kursy osobowe kolejki całkowicie zlikwidowano.[4] Dziesięć lat później (1972) rozebrano 2 odcinki Kolei Żnińskiej: 5,7 km Sarbinowo-Ośno[1] i 2 km Obiecanowo-Żużoły[3]. W 1978 całkowicie zdemontowano 9 km odcinek łączący Rydlewo i Ostrówce[2]. W 2014 roku przywrócono do eksploatacji około 1 kilometra linii Żnin-Obiecanowo na odcinku Żnin Wąsk-Park Miejski. W 2015 roku na tym odcinku odbyła się Żnińska Parada Parowozów[5].

Otwarcie w 1972 Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji skłoniło jednak PKP do uruchomienia linii turystycznej na trasie Żnin-Wenecja-Biskupin-Gąsawa (na odcinku Żnin Wąskotorowy - Biskupin Odcinek linii kolejowej Żnin Wąskotorowy - Ośno Wąskotorowe i odcinku Biskupin Odcinek - Gąsawa linii kolejowej Biskupin Odcinek - Grochowiska Szlacheckie), która nosiła wówczas nazwę Żnińska Kolej Dojazdowa. W 2002 władze powiatu wspólnie z gminą Gąsawa przejęły linię wąskotorową. Jej nazwa została zmieniona na Żnińska Kolej Powiatowa i pod taką nazwą kolejka funkcjonuje nadal, na tej samej trasie.

Od 12 czerwca 2009 większościowym udziałowcem Żnińskiej Kolei Dojazdowej Sp. z o.o. jest NFI Magna Polonia. Fundusz objął 62,07% udziałów firmy. Jest to pierwsza sprywatyzowana kolej wąskotorowa w Polsce.

W roku 2016 odbywał się ruch sezonowy (30 kwietnia do 31 sierpnia oraz we wrześniu podczas Festynu Archeologicznego w Biskupinie). Istnieje również możliwość wykupienia przewozu od września do kwietnia[6].

Ponieważ dotychczasowa forma organizacyjno-prawna działania spółki okazała się nieefektywna (pojawiło się niebezpieczeństwo likwidacji przewozów), 24 stycznia 2014 w Żninie podpisano porozumienie na rzecz zapewnienia dalszego funkcjonowania ŻKP, którego sygnatariuszami zostały Urząd Marszałkowski oraz pozostałe samorządy będące współudziałowcami spółki. W myśl tego dokumentu działalność Żnińskiej Kolei Powiatowej odbywać się ma w ramach funkcjonowania Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji (oddziału Muzeum Ziemi Pałuckiej w Żninie[7]), któremu spółka wydzierżawi tabor oraz elementy infrastruktury kolejowej. W kolejnej fazie planowane jest zbycie części majątku spółki na rzecz muzeum. Jednocześnie Urząd Marszałkowski oraz pozostałe samorządy będą wspierać finansowo gminę Żnin jako organ prowadzący muzeum, w ramach którego Żnińska Kolej Powiatowa będzie funkcjonować[8].

Linie kolejowe[edytuj]

Linia kolejowa Długość całkowita (km) Długość obecna (km)
Żnin Wąskotorowy - Ośno Wąskotorowe 31,8 7,6
Biskupin Odcinek - Grochowiska Szlacheckie ~13 4,3
Rydlewo - Ostrówce ~9 0
Żnin Wąskotorowy - Żużoły ~18 ok. 1
Uścikowo - Wola ~6 0

Kolejka jako atrakcja turystyczna[edytuj]

W posiadaniu Żnińskiej Kolei Powiatowej jest jedyny na świecie czynny egzemplarz parowozu Px38, nazywany "Leon". Lokomotywa ta jest wykorzystywana na trasie kolejki podczas Festiwalu Archeologicznego w Biskupinie lub może też zostać wynajęta za dopłatą, do kursu na zamówienie.

Kolejka stanowi ważny element na pałuckim odcinku Szlaku Piastowskiego. Obecnie w sezonie turystycznym kursuje 6 pociągów pasażerskich w ciągu dnia, stanowiąc dużą atrakcję turystyczną w skali kraju.[potrzebny przypis]

Przy stacji Wenecja Muzeum znajduje się Muzeum Kolei Wąskotorowej; przy stacji w Biskupin Wykopaliska znajduje się stanowisko archeologiczne.

Przypisy

  1. a b c d Ogólnopolska Baza Kolejowa: Historia linii Żnin-Ośno. [dostęp 10 marca 2010].
  2. a b c Ogólnopolska Baza Kolejowa: Historia linii Rydlewo-Ostrówce. [dostęp 10 marca 2010].
  3. a b c Ogólnopolska Baza Kolejowa: Historia linii Żnin-Obiecanowo. [dostęp 10 marca 2010].
  4. http://www.webcitation.org/j [dostęp: 2010-11-30]
  5. Nostalgia Za Parą: Zlot Miłośników Kolei Wąskotorowych w Żninie i Parada Parowozów w Wolsztynie - majówka 2015. 2015-05-19. [dostęp 2015-09-08].
  6. Żnińska Kolej Powiatowa, rozkład jazdy. [dostęp 2016-09-01].
  7. Muzeum Ziemi Pałuckiej w Żninie. [dostęp 2016-09-01].
  8. Samorządy przejmują Żnińską Kolej Powiatową

Linki zewnętrzne[edytuj]