Ełcka Kolej Wąskotorowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia kolejowa
Ełk – Turowo
Dane podstawowe
Zarządca Muzeum Historyczne w Ełku
Długość 37,98 km
Rozstaw szyn 750 mm
Zdjęcie LK
Historia
Lata budowy 1910-1918
Portal Portal Transport szynowy
Linia kolejowa
Laski Małe – Zawady-Tworki
Dane podstawowe
Zarządca Muzeum Historyczne w Ełku
Długość 9,68 km
Rozstaw szyn 750 (dawniej 1000) mm
Historia
Lata budowy 1910-1913
Portal Portal Transport szynowy

Ełcka Kolej Wąskotorowa (wcześniej Ełcka Kolej Dojazdowa, niem. Lycker Kleinbahnen) – jest jedną z nielicznych kolei tego typu na terenie Polski, funkcjonującą do dnia dzisiejszego. Jej głównym zadaniem był przewóz mieszkańców okolicznych wsi do Ełku, czasem transportowano również towary. Jej działalności nie przerwała II wojna światowa ani zmiana przynależności państwowej – aż do lat 90. XX wieku nadal służyła jako regionalne źródło transportu. W 1992 kolej ełcka została uznana za zabytek. Od 2002 roku prowadzi jedynie kursy turystyczne (składy zabytkowe oraz współczesne).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze lata[edytuj | edytuj kod]

Ełcka kolej wąskotorowa powstała na zlecenie starosty ełckiego Carla Suermondta w latach 1910-1918, wybudowana metodą kroczącą przez towarzystwo akcyjne Lycker Kleinbahn Aktiengesellschaft. Powstała linia jednotorowa, o szerokości torów 1000 mm (dzięki specjalnej technice możliwy jest przewóz wagonów normalnotorowych). Całkowita jej długość wynosi 47,66 km. Główna linia liczy sobie 37,98 km z Ełku do Turowa (wówczas położonego nad granicą z Rosją). W pobliżu miejscowości Laski Małe znajduje się odgałęzienie do Zawad-Tworków o długości 9,68 km. Pierwszy fragment EKW, o długości 24,76 km odcinek do miejscowości Borzymy wraz z 9,7 km odgałęzieniem do m. Zawady-Tworki, otwarto już 23 października 1913.

I wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Drugi odcinek po wyparciu Rosjan (trwała I wojna światowa) 1 grudnia 1915 – 13,22 km odcinek Borzymy – Turowo. Przewozy pasażerskie i towarowe wznowiono na EKW po ostatecznym usunięciu zniszczeń wojennych na tym terenie, co nastąpiło 5 października 1918[1]. W 1938 r. przewieziono 29 026 ton towarów i 54 837 pasażerów[2]. W 1939 roku tabor posiadał 5 parowozów, 9 wagonów pasażerskich, 2 wagony pocztowe i 37 wagonów towarowych[potrzebny przypis].

Muzeum Zabytków Kolejnictwa z 1913 roku

II wojna światowa i PRL[edytuj | edytuj kod]

Kolejnych zniszczeń dokonała ofensywa radziecka podczas II wojny światowej – szczęśliwie ocalały jednak wszystkie parowozy. Kolej została po wojnie włączona w struktury PKP jako Ełcka Kolej Dojazdowa. W 1951 r. przekuto tory na 750 mm. Aż do lat 60. na trasie kursowały lokomotywy parowe, a od 1968 doszły 2 lokomotywy spalinowe Lyd1 zastępując parowozy. Parowozy powróciły na Ełcką Kolej Dojazdową w latach 90. XX wieku do obsługi pociągów turystyczych. Mimo wielkiej popularności wśród mieszkańców oraz turystów, dochody EKD nie pokrywały wydatków – nowa sytuacja polityczno-gospodarcza sprawiła, że przed ełcką wąskotorówką stanęło, mimo wpisania na listę zabytków, widmo upadku.

Okres współczesny[edytuj | edytuj kod]

W 2001 PKP podjęła decyzję o likwidacji linii – rok później przejął ją Urząd Miasta w Ełku i przekazał Miejskiemu Ośrodkowi Sportu i Rekreacji jako Ełcką Kolej Wąskotorową. W historii EKW rozpoczął się nowy etap. Obecnie pociągi jeżdżą na trasie Ełk – Sypitki. Od 1 marca 2014 r. Ełcką Koleją Wąskotorową zarządza Muzeum Historyczne w Ełku.

W roku 2018 EKW przewiozła 21 tysięcy osób[3].

Stacja, muzeum[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Ełk (stacja kolejowa).

Na ulicy Wąski Tor 1 w Ełku znajduje się osobna stacja kolei wąskotorowej – Ełk Wąskotorowy, położona w pobliżu głównej stacji kolejowej. W budynku dworca od 10 września 2018 roku siedzibę ma Muzuem Historyczne w Ełku, poświęcone historii miasta i Mazur oraz osobna wystawa poświęcona kolejnictwu, a także Park Odkrywców Kolei. Oprócz tego funkcjonuje skansen pszczelarski, w którym rzeźbione są w pniach drzew ule, wyrabia się małe rzeźby z miodu i wosku pszczelego[4].

Kalendarium Kolei Wąskotorowej[edytuj | edytuj kod]

  • 1905 – opracowanie projektu budowy ełckiej kolei wąskotorowej
  • 1912 – rozpoczęcie budowy i powstanie Lycker Kleinbahn
  • 1913 – otwarcie linii Ełk – Borzymy i Laski Małe – Zawady
  • 1918 – otwarcie ruchu publicznego na wszystkich liniach
  • 1945 – przejęcie kolei DOKP w Olsztynie i powołanie Ełckiej Kolei Wąskotorowej
  • 1951 – przebudowa torów z 1000 na 750 mm
  • 1957 – powstanie Zarządu Kolei Dojazdowej przy DOKP w Olsztynie i powołanie Ełckiej Kolei Dojazdowej
  • 1975 – wprowadzenie trakcji spalinowej
  • 1991 – wpisanie całej ełckiej kolei do rejestru zabytków
  • 1992 – wprowadzenie do eksploatacji transporterów
  • 1993 – wprowadzenie pociągów turystycznych z trakcją parową
  • 2001 – wstrzymanie ruchu pociągów przez PKP
  • 2002 – przejęcie przez samorząd miejski w Ełku, rozpoczęcie działalności turystycznej
  • 2014 – przejęcie kolejki przez Muzeum Historyczne w Ełku od MOSiR Ełk
  • 2018 – przeniesienie siedziby Muzuem Historycznego w Ełku do budynku dworca, otwarcie Parku Odkrywców Kolei

Obecny tabor[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ogólnopolska Baza Kolejowa. [dostęp 20 stycznia 2009].
  2. Historia. Ełcka Kolej Wąskotorowa. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-12-21)].
  3. Udany sezon Ełckiej Kolejki Wąskotorowej. Ponad 20 tysięcy turystów skorzystało z tej atrakcji, ro.com.pl [dostęp 2018-10-05].
  4. Skansen pszczelarski. wartozwiedzic.pl.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]