Szachty (Poznań)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krajobraz cegielniany w Rudniczem znad Szacht w 1993 - obecnie już nieistniejący
Nad Szachtami
Mapa południowo-zachodniej części Poznania przedstawiająca cegielnie poznańskie
Bezimienna glinianka przy ul. Wykopy/Ceglanej

Szachty (także Glinianki) – zbiorcza nazwa używana przez mieszkańców Poznania na zespół glinianek, zlokalizowanych w dolinie Strumienia Junikowskiego w południowej części miasta, w dawnych osadach związanych z cegielniami - Rudniczem i Świerczewie.

Historia[edytuj]

Obie jednostki topograficzne są dzielnicami z bardzo silnymi tradycjami cegielnianymi. Znajduje się tu np. kompleks domów wielorodzinnych dla pracowników cegielni z początku XX w. przy ul. Rudnicze. Na terenie tej części miasta istniała grupa kilkunastu cegielni, powiązanych między sobą i między gliniankami siecią kolei cegielnianych, a także bocznicami normalnotorowymi z obecną linią E20. Pozostałością po tym okresie są liczne stawy - dawne glinianki, które stanowią o lokalnym klimacie kulturowym. Najważniejsze z nich to, od zachodu: Stara Baba, Staw Baczkowski, Staw Kachlarski, Karpętaj i Głęboki Dół. Stawy te ciągną się dalej na wschód, już na terenie Górczyna i Świerczewa – np. Staw Rozlany. Łącznie powstało około 40 akwenów o zróżnicowanej powierzchni - od 0,2 do 12 ha. W latach 70. XX w. uznano te tereny za jedne z najcenniejszych przyrodniczo na terenie Poznania i objęto ochroną w ramach użytków ekologicznych. Od 2014 rozpoczął się proces przystosowywania terenu Szacht do celów spacerowych i turystycznych. W tym samym roku wybudowano pierwsze ścieżki spacerowe i ustawiono ławki oraz kosze na śmieci pomiędzy ulicą Roberta Kocha, a Strumieniem Junikowskim[1].

Powstanie cegielni[edytuj]

Wszystkie cegielnie powstały w czasie wielkiego boomu budowlanego, jaki miał miejsce w Poznaniu na przełomie XIX i XX w., a związany był ze zlikwidowaniem niektórych obwarowań Twierdzy Poznań. Potem produkowały materiały budowlane na potrzeby miasta do lat 90. XX w., kiedy to zlikwidowano ostatnie z zakładów.

Geneza nazwy[edytuj]

Nazwa Szachty wywodzi się z języka niemieckiego, gdzie słowo Schacht oznacza szyb (dół), a schachten - wykopać.

Nazwy ulic[edytuj]

Nazwy ulic zlokalizowanych na terenie Rudniczego mają toponimię związaną z cegielniami - np. Ceglana, Glinianki, Wykopy.

Przyroda[edytuj]

W latach 1974-1975 przeprowadzono w zbiornikach badania hydrobiologiczne. Już wtedy wykazały one znaczną (nadmierną) eutrofizację tutejszych wód. Żyły tu 474 gatunki glonów - głównie okrzemki, zielenice i sinice.

Na terenie Szacht występuje bogata fauna, w tym takie ryby jak: węgorz europejski, karp, leszcz, krąp, lin, karaś pospolity, płoć, wzdręga, sum i okoń. Oprócz ryb, w okolicach zbiorników spotykane są: karczownik ziemnowodny, gronostaj, żaba śmieszka[2], wodnik zwyczajny, mewa śmieszka, perkoz dwuczuby, czernica, remiz, traszka zwyczajna, czy ślimaki: zagrzebka pospolita, zatoczek lśniący, błotniarka jajowata i zatoczek białawy.

Komunikacja[edytuj]

Najlepszy dojazd nad Szachty zapewniają autobusy linii 616 i 80 - do przystanku Wykopy (na wschodzie kompleksu) lub tylko linii 80 - do przystanku Rudnicze (na zachodzie). Od strony Świerczewa można dojechać autobusem linii 75 - przystanki Koźmińska, Buczka oraz Okulickiego.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Anna Jarmuż, Szachty: warto wybrać się na spacer, w: Głos Wielkopolski, 22-23.11.2014, s.7
  2. praca zbiorowa, Przegląd wielkopolskich zabytków przyrody, PiWRL, Poznań, 1966, s.300

Bibliografia[edytuj]

  1. Andrzej Bereszyński, Ewa Homan, Występowanie bobra europejskiego (Castor fiber Linnaeus, 1758) w Poznaniu, w: Nauka Przyroda Technologie – dział Zootechnika, Tom 1 , zeszyt 2, 2007, Wydawnictwo Akademii Rolniczej w Poznaniu, ISSN 1897-7820 – dane przyrodnicze
  2. Kronika Miasta Poznania, nr 3/2002, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2002, ISSN 0137-3552 - dane przyrodnicze
  3. Poznań – plan miasta i okolic 1:20.000, Wydawnictwo Pietruska & Mierkiewicz, Poznań, 2004, ​ISBN 83-87157-01-5
  4. Maciej Zeidler, Fotoreportaż: Szachciańskie legendy, w: Gazeta Junikowska, nr 19/2008/2009, wyd. Urząd Miasta Poznania, s. 6
  5. http://www.szachty.pl/ - strona o Szachtach (dostęp 27.9.2010)