Junikowski Strumień

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Junikowski Strumień
Ilustracja
Strumień Junikowski przy ul. Miśnieńskiej
Kontynent Europa
Państwo  Polska
Potok
Długość 11,7 km
Powierzchnia zlewni 48,4 km²
Źródło
Miejsce Ławica
Ujście
Recypient Warta
Miejsce w Luboniu
Strumień Junikowski w początkowym biegu – kładka w ciągu ul. Głowickiej na Wydmach
Dolina Strumienia na Junikowie zimą (na północ od ul. Grunwaldzkiej)
Stary most na Strumieniu Junikowskim w Rudniczem (istniał do 22 grudnia 2011)

Junikowski Strumień (pot. Potok Junikowski[1], Struga Junikowska) – potok[2] leżący na terenie Poznania i Lubonia, biorący swą nazwę od jednej z dzielnic Poznania – Junikowa. Lewobrzeżny dopływ Warty, mający swoje źródło w okolicy Lotniska Ławica i poznańskiego toru wyścigowego.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Z terenu lotniska strumień wyprowadzony jest długim na 1400 m rurociągiem do rowu w okolicy ulic Bukowskiej i Sławińskiej. W swoim biegu mija następujące części Poznania: Ławica, Junikowo, Rudnicze, Górczyn, Świerczewo, a w Luboniu Żabikowo. Przepływa w bezpośrednim sąsiedztwie cmentarza junikowskiego – największej poznańskiej nekropolii, następnie przechodzi pod linią kolejową E20 łączącą Warszawę, Poznań i Berlin i poprzez teren dawnych glinianek oraz południowych części Poznania (droga krajowa nr 5 i linia kolejowa E 59) wpływa do Lubonia. Ujście znajduje się niedaleko zakładów ziemniaczanych. Szerokość strumienia nie przekracza 1,2 m.

Dopływy i glinianki[edytuj | edytuj kod]

Do Strumienia Junikowskiego uchodzą następujące cieki: Ławica, Skórzyna, Plewianka, Ceglanka, Żabinka i Kotówka. W rejonie Rudniczego znajduje się 20 glinianek (tzw. Szachty), będących pozostałościami po intensywnym wydobyciu gliny w tym rejonie (łączna ich powierzchnia to około 150 hektarów)[3].

Geologia i przyroda[edytuj | edytuj kod]

Zlewnia strumienia ukształtowana została głównie w schyłkowym plejstocenie oraz w holocenie. Duża część tego terenu to równina sandrowa powstała w okresie stacjonowania lądolodu na linii moren czołowych stadiału poznańskiego. Dorzecze jest asymetryczne – jego część zachodnia jest znacznie bardziej rozwinięta (32,8 km² przy 15,6 km² dla części wschodniej)[3].

W dolnym i środkowym odcinku potoku trwały przez ponad 100 lat prace wydobywcze związane z przemysłem ceglarskim – wydobywano iły warwowe i gliny zwałowe (Rudnicze i Świerczewo). W związku z tym powstało tutaj około 40 różnej wielkości (od 0,2 do 12 ha) zbiorników wodnych – glinianek. W latach 70. XX w. uznano te tereny za jedne z najcenniejszych przyrodniczo na terenie Poznania i objęto ochroną w ramach użytków ekologicznych: Strumień Junikowski (94 ha), Kopanina I (58 ha), Kopanina II (68 ha). Użytek Strumień Junikowski chroni przede wszystkim siedliska rzadkich w skali Europy gatunków pająków torfowiskowych i innej fauny siedlisk wilgotnych i podmokłych. Na terenach glinianek wykryto ponad 200 gatunków pająków (połowę występujących w Poznaniu), w tym bardzo rzadkie, 34 gatunki mięczaków, 8 gatunków płazów i 140 gatunków ptaków. Ponadto w dolinie Strumienia Junikowskiego stwierdzono dwa czynne stanowiska bobra (2006).

Z ciekawszych zwierząt występujących w dolinie Strumienia wymienić można takie jak: zagrzebka pospolita (Bithynia tentaculata), zatoczek lśniący (Segmentina nitida), błotniarka jajowata (Radix peregra), grzebiuszka ziemna (Pelobates fuscus), ropucha szara (Bufo bufo), żaba trawna (Rana temporaria), traszka zwyczajna (Lissotriton vulgaris), kumak nizinny (Bombina bombina), gronostaj (Mustela erminea), karczownik ziemnowodny (Arvicola amphibius), perkoz dwuczuby (Podiceps cristatus), kaczka czernica (Aythya fuligula), remiz zwyczajny (Remiz pendulinus), myszołów (Buteo buteo), błotniak stawowy (Circus aeruginosus) i bardzo wiele innych. W latach 50. XX w. w rejonie Dębca obserwowano kulona (Burhinus oedicnemus), obecnie uważanego za wymarłego w Wielkopolsce. W dolinie potoku po raz pierwszy w Polsce (w 1985) zaobserwowano rzadki gatunek pająka – korsarza: Pirata tenuitarsis[4].

Między Ławicą a Junikowem (w sąsiedztwie starych rowów melioracyjnych) znajduje się unikatowy zespół łąk trzęślicowych (Selino carvifoliae-Molinietum), którym zagraża wyginięcie.

Badania naukowe[edytuj | edytuj kod]

Badania hydrochemiczne strumienia prowadzono w latach 1969, 1988 i 1989 w ramach prac magisterskich Zakładu Hydrologii i Gospodarki Wodnej Instytutu Geografii Fizycznej UAM. Pierwsze opracowanie dotyczące zlewni wykonano w 1970 pod kierunkiem M. Żurawskiego[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Arkusz N-33-130-D. W: Zakład Hydrografii i Morfologii Koryt Rzecznych IMGW: Rastrowa Mapa Podziału Hydrograficznego Polski. Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej, 2007-10. [dostęp 2013-06-27].
  2. Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych: Hydronimy. Izabella Krauze-Tomczyk, Jerzy Ostrowski (oprac. red). T. 1. Cz. 1: Wody płynące, źródła, wodospady. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006. ISBN 83-239-9607-5.
  3. a b c Alfred Kaniecki, Renata Graf, Bogdan Jackowiak, Iwona Ludwiczak, Jerzy Ptaszyk, Zbigniew Ziętkowiak, Problem zagospodarowania doliny Strumienia Junikowskiego, w: Kronika Miasta Poznania, nr 3-4/1993, s.437-440, ISSN 0137-3552
  4. Jerzy Ptaszyk, Andrzej Dziabaszewski, Albin Pawłowski, Dolina Strumienia Junikowskiego, w: Kronika Miasta Poznania, nr 3/2002, Wydawnictwo Miejskie, Poznań 2002, s. 282, ISSN 0137-3552.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Andrzej Bereszyński, Ewa Homan, Występowanie bobra europejskiego (Castor fiber Linnaeus, 1758) w Poznaniu, w: Nauka Przyroda Technologie – dział Zootechnika, Tom 1, zeszyt 2, 2007, Wydawnictwo Akademii Rolniczej w Poznaniu, ISSN 1897-7820 – źródło danych przyrodniczych.
  2. Kronika Miasta Poznania, nr 3/2002, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2002, ISSN 0137-3552 – dane przyrodnicze.
  3. Poznań – plan miasta i okolic 1:20.000, Wydawnictwo Pietruska & Mierkiewicz, Poznań, 2004, ​ISBN 83-87157-01-5​.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]