T-26

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
T-26
Fińska modyfikacja - zdobyczny ChT-26 wyposażony we wczesny typ wieży czołgu BT-5 w muzeum Panssarimuseo
Fińska modyfikacja - zdobyczny ChT-26 wyposażony we wczesny typ wieży czołgu BT-5 w muzeum Panssarimuseo
Dane podstawowe
Państwo  ZSRR
Producent Zakłady "Bolszewik" w Leningradzie i
Stalingradzka Fabryka Traktorów w Stalingradzie
Typ pojazdu czołg lekki
Trakcja gąsienicowa
Załoga 4
Historia
Prototypy 1931
Produkcja 1931–1940
Wycofanie 1945
Egzemplarze ok. 12 000
Dane techniczne
Silnik silnik gaźnikowy, 4-cylindrowy GAZ T-26 o mocy 91 KM
Transmisja mechaniczna
Poj. zb. paliwa 292 l. benzyny
Pancerz grubość: 6 – 10/11/13/16/20 mm (zależnie od wersji)
Długość 4,62 m
Szerokość 2,44 m
Wysokość 2,33 – 2,41 m (w zależności od wersji)
Prześwit 0,37 – 0,38 m (w zależności od wersji)
Masa 8 200 (T-26 mod. 1931) – 10 290 kg (T-26-1)
Moc jedn. 7,5 – 10,2 KM/t
Nacisk jedn. 0,5 - 0,6 kg/cm²
Osiągi
Prędkość 30 km/h (po drodze)
18 km/h (w terenie)
Zasięg 120 km (późniejsze wersje 220 – 240 km) (po drodze)
70 – 80 km (późniejsze wersje 130 – 140 km) (w terenie)
Pokonywanie przeszkód
Brody (głęb.) 0,8 m
Rowy (szer.) 2,0 - 2,65 m
Ściany (wys.) 0,75 m
Kąt podjazdu 40°
Przechył boczny 22°
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 x armata wz. 1932 kal. 45 mm lub armata 20K wz. 1934 kal. 45 mm
1 - 3 karabiny maszynowe DT kal. 7,62 mm
Wyposażenie
71 TK-1 (od wersji model 1938)
Użytkownicy
ZSRR, Hiszpania, Finlandia, Niemcy, Chiny, Rumunia

T-26radziecki czołg lekki z okresu przed II wojną światową. Używany do wsparcia piechoty oraz zadań rozpoznawczych.

Konstrukcja czołgu T-26 była oparta na licencji brytyjskiego czołgu Vickers 6-Ton (Mk.E). W toku produkcji była ona rozwijana. Od 1931 do 1940 roku zbudowano około 12 000 czołgów w różnych wersjach.

Wersje produkcyjne[edytuj]

T-26 model 1933

W latach 1931-1941 zbudowano ponad sześćdziesiąt wersji czołgu T-26 oraz pojazdów na jego bazie, jednak stosunkowo niewiele z nich produkowanych było seryjnie. Wymienić można z nich:

  • T-26 model 1931 - wariant dwuwieżowy. Pancerz nitowany.
  • T-26 model 1932 - wariant dwuwieżowy ze zmodyfikowanym kadłubem i zbiornikami paliwa oraz oleju, a także przesuniętym silnikiem (model 1932 często opisywany jest jako uzbrojony w armatę 37 mm w prawej wieży i karabin maszynowy DT w lewej; ogółem armatę posiadała ok. 1/5 czołgów dwuwieżowych).
  • T-26 model 1933 - wariant jednowieżowy, uzbrojony w 45 mm armatę czołgową wz. 1932 i 1-3 km DT - najliczniejszy wariant czołgu.
  • T-26-4 - wersja jednowieżowa, z 76,2 mm armatą czołgową wz. 1927/32 lub PS-3. Zbudowano tylko 5 (6?) sztuk.
  • T-26 model 1938 - nowa wieża z pochyłymi ściankami, wyłącznie spawany kadłub, 45 mm armata czołgowa 20K wz. 1934 i 1-3 km DT.
  • T-26 model 1939 (T-26-1) - wieża oraz kadłub z pochyłymi ściankami, spawany kadłub, 45 mm armata czołgowa 20K wz. 1934 i 1-2 km DT.
  • ChT-26 (BChM-3) - czołg jednowieżowy z miotaczem ognia, na bazie czołgu dwuwieżowego.
  • ChT-130 - czołg z miotaczem ognia zamiast armaty, na bazie modelu 1933.
  • ChT-133 - czołg z miotaczem ognia zamiast armaty, na bazie modelu 1939.
  • ST-26 - czołg mostowy, 71 szt. (w tym dwa UST-26) zbudowanych w l. 1932-39.
  • TU-26 i TT-26 - czołgi odpowiednio zdalnego sterowania i zdalnie sterowane (teletanki), uzbrojone w miotacz ognia, budowane w latach 1936-37 na bazie T-26 mod. 1933 oraz ChT-130, łącznie 65 sztuk TT-26 i 66 TU-26.
  • SU-26 – samobieżne działo polowe uzbrojone w armatę kalibru 76 mm, budowane w latach 1941-1942 na podwoziu uszkodzonych czołgów T-26, łącznie 12 egzemplarzy.

Użycie bojowe[edytuj]

Po raz pierwszy zostały użyte przeciwko wojskom japońskim podczas incydentów granicznych w Mandżurii w 1934 i 1935, oraz na dużą skalę w 1938 i 1939 roku w walkach nad jeziorem Chasan i rzeką Chałchin-Goł.

Podczas wojny domowej w Hiszpanii republikanie otrzymali 347 z 362 wysłanych czołgów, wśród których najliczniej reprezentowane były T-26 model 1933, które jak się okazało górowały nad niemieckimi czołgami typu PzKpfw I, PzKpfw II oraz nad włoskimi tankietkami CV 33[1]. Były one jednak podatne na ogień dział przeciwpancernych nacjonalistów. Po wojnie domowej zdobyte przez nacjonalistów T-26 były eksploatowane aż do lat 50.

Około 88 tych czołgów trafiło do chińskich oddziałów Czang Kaj-szeka. Zostały dostarczone przez Sowietów na przełomie lat 1938/1939. Weszły one w skład 200. Dywizji Piechoty – ówcześnie jedynej zmotoryzowanej jednostki chińskiej.

We wrześniu 1939 roku Armia Czerwona zaatakowała Polskę posiadając 1675 czołgów tego typu (w składzie Frontu Białoruskiego – 878 i Ukraińskiego – 797). Podczas kampanii wrześniowej w bitwie pod Szackiem Sowieci stracili 12 pojazdów. Wojska Samodzielnej Grupy Operacyjnej Polesie, pod miejscowością Jabłoń, zniszczyły 4 wozy, a 1 zdobyły. W toku działań w Polsce, Armia Czerwona utraciła bezpowrotnie w walkach tylko 15 czołgów T-26. Jednak aż 302 utknęły z powodu różnych awarii i uszkodzeń.

W latach 1939-1940 czołgi T-26 zostały użyte w wojnie zimowej. Po jej zakończeniu Finlandia posiadała 34 sprawne, zdobyczne pojazdy. Ocalałe egzemplarze z posiadanych wcześniej Vickersów, przezbrojono w sowieckie działa kal. 45 mm. Otrzymały one oznaczenie T-26E. Wszystkie te wozy wcielono do Dywizji Lagus – pierwszej fińskiej dywizji pancernej. Zostały one użyte w wojnie kontynuacyjnej. Służyły w pierwszej linii do końca roku 1944. Ocalałe pojazdy używane były do szkolenia jeszcze w latach 60 XX w.

Egzemplarze wyprodukowane w latach 1939-41 przewyższały, pod względem technicznym, większość niemieckich czołgów w pierwszej fazie operacji Barbarossa. Wielka liczba maszyn T-26 została porzucona, lub zniszczona w walce do końca 1941. Od 1942 używane były już tylko w niewielkich ilościach, na pomocniczych kierunkach działań. Były stopniowo wymieniane na nowocześniejsze typy czołgów. Ostatnie ich użycie bojowe nastąpiło w sierpniu 1945 r. w trakcie walk z japońską Armią Kwantuńską w Mandżurii.

Przypisy

  1. Praca zbiorowa, Wojna narodowo rewolucyjna w Hiszpanii 1936-1939, s.60,

Bibliografia[edytuj]

  1. Encyklopedia II WŚ. Poznań: Amercom, 2006. ISBN 1-48:978-83-7425-265-2.
  • Praca zbiorowa: Wojna narodowo rewolucyjna w Hiszpanii 1936-1939. MON. ISBN 83-11-06305-2.

Linki zewnętrzne[edytuj]