Wzgórza we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Wzgórza we Wrocławiu obejmują wzniesienia znajdujące się w obszarze administracyjnym miasta Wrocław. Są to usypiska i pagórki o stosunkowo niewielkiej wyniosłości. Brak jest we Wrocławiu, który położony jest w obszarze Niziny Śląskiej (w szczególności Pradoliny Wrocławskiej (318.52) i mniejszym stopniu Równiny Wrocławskiej (318.532) i Równy Oleśnickiej (318.56); najwyżej położonym, naturalnym punktem Wrocławia jest Kota 148 m n.p.m. leżąca już na Wysoczyźnie Średzkiej (318.531)[nota 1]), znaczących wzniesień czy wzgórz. Istnieją niewysokie wydmy pochodzenia eolicznego: w Lesie Osobowickim (127 m n.p.m.), w Lesie Rędzińskim – forma wałowa i owalna (112 m n.p.m., wybitność 2–3 m ponad teren).

Większość wrocławskich wzniesień to nasypy powstałe podczas odgruzowywania miasta po zniszczeniach wojennych[nota 2] lub wysypiska odpadów komunalnych bądź przemysłowych. Wśród wzniesień znajdują się także kopce poświęcone pamięci bądź stanowiące miejsce pochówku i uhonorowania określonych osób lub upamiętnienia określonych wydarzeń. Ich wybitność nie przekracza zwykle 15–20 m ponad otaczający teren, najwyższym takim wzniesieniem jest zrekultywowane składowisko odpadów komunalnych na Maślicach[nota 3]wysokość względna 44 m.

Oprócz wyżej wspomnianych wzniesień występuje także wiele wyniosłości terenu stanowiących nasypy budowlane linii kolejowych, wałów przeciwpowodziowych i grobli[nota 4] oraz niewielkich górek parkowych i osiedlowych, czy też położonych na wydzielonych terenach przedszkoli i żłobków[1][2][3].

Część z wrocławskich wzgórz oceniana jest jako cenna przyrodniczo i ekologicznie. Stanowią one siedliska rzadkich roślin i zwierząt. Stawiane są postulaty ochrony tych siedlisk, np. poprzez tworzenie w oparciu o dane wzgórze użytku ekologicznego (np. Wzgórze Gajowe)[2][3]. Natomiast nie udało się jak dotąd zrealizować żadnego z planów dotyczących zagospodarowania wybranych wzgórz dla potrzeb budowy stoków narciarskich oraz ośrodków sportów zimowych. Takie plany wysuwane były oraz stworzono odpowiednie koncepcje między innymi wobec Wzgórza Gajowego[4] i Wzgórza Kilimandżaro[5].

Wzgórza we Wrocławiu
nazwa rodzaj[t 1] osiedle wysokość bezwzględna wybitność uwagi fotografia
Wzgórze Andersa[t 2][1][6] wysypisko Huby 142 m n.p.m. 17 m
Wzgórze Bendera[7] nasyp BorekPark Południowy 131 m n.p.m. 7 m pawilon von Wallenberga Wzg Bendera.jpg
Cmentarz Żołnierzy Polskich[1][8] nekropolia Grabiszyn 137 m n.p.m 15 m pomnik Gorka zolnierza.JPG
Wzgórze Gajowe[9] wysypisko Gaj 156 m n.p.m. 30 m Wysyp wsch.jpg
Wzgórze Gajowickie[t 3][10] wysypisko Gajowice 138 m n.p.m. 18 tor saneczkowy Wzg Gajowickie.jpg
Góra Sienicka naturalna wyniosłość Strachocin 122 m n.p.m. 2,6 m Góra Sienicka.jpg
Wzgórze Kapliczne[3] nasyp OsobowiceLas Osobowicki 120 m n.p.m. 7 m kaplica, grodzisko Kaplica MB Osobowickiej.jpg
Wzgórze Kilimandżaro[t 4][11] nasyp Zalesie 134 m n.p.m. 17 m tor motocrossowy, rowerowy
Kota 148 m n.p.m. naturalna wyniosłość MokraLas Mokrzański 148 m n.p.m. las
Mała Sobótka[t 5][1][12] nasyp Grabiszynek 135 m n.p.m. 12 m tor saneczkowy Mal Sobotka zach.JPG
Wzgórze Mikołajskie[1][13] wysypisko SzczepinPopowice około 20 m zlikwidowane w latach 2003–2007 Wzgórze Mikołajskie.jpg
Wzgórze Partyzantów[t 6][1][14] budowla Stare Miasto 132 m n.p.m. 13 m kluby, restauracje Wzgórze Partyzantów nocą.jpg
Wzgórze Polskie[t 7][1][15] budowla Stare Miasto 127 m n.p.m. 18 m ruiny Wzgórze Polskie zimą.jpg
Skórnik[t 8][16] nasyp Partynice 129 m n.p.m. 6 m Skórnik-Wrocław.jpg
Szaniec Pandurów nasyp Nowa Karczma 114 m n.p.m. SzaniecPandurow.JPG
Szaniec Szwedzki[17] nasyp[t 9][1][3] OsobowiceLas Osobowicki 126 m n.p.m. 13 m las, tor saneczkowy, grodzisko Wrocław, Las Osobowicki, Szaniec Szwedzki 01.jpg
Wzgórze Słowiańskie[1][18] nasyp NadodrzeOłbin 125 m n.p.m. 8 m
Wzgórze przy ulicy Ziębickiej[19] wysypisko Tarnogaj 133 m n.p.m. 8 m Wzgórze Ziębicka.jpg
Wzgórze Maślickie wysypisko Maślice Wielkie 156 m n.p.m. 44 m zamknięte
Wzgórze przy ulicy Wilczej[3][20] Wilczy Kąt 142 m n.p.m. 22 m
Górka Szczepińska Szczepin 124 m n.p.m. 9 m plac zabaw, boiska
Wzgórze przy ulicy Ceglanej[t 10][1][3][21] wysypisko Swojczyce 134 m n.p.m. 18 m zamknięte Wzgórze Ceglana.jpg
Wzgórze przy ulicy Jaracza[1] nasyp Ołbin 122 m n.p.m 5 m
Józefinka Opatowice 122 m n.p.m. 2 m Józefinka Wrocław.JPG
Sośnik[22] wydma RędzinLas Rędziński 118 m n.p.m. 6 m las
Górka Wiatraczna[23] wzniesienie morenowe Grabiszyn 127 m n.p.m. 3 m bloki mieszkalne

Przypisy rzeczowe do tablicy[edytuj]

  1. Rodzaj:
    nasyp – sztuczne usypisko z gruntu, którego niweleta znajduje się powyżej powierzchni terenu
    wysypisko – sztuczne usypisko z gruzu lub odpadów komunalnych ewentualnie poprzemysłowych
    naturalna wyniosłość – naturalna, istniejąca w terenie, nie utworzona w wyniku działalności człowieka
    budowla – nasyp oraz określona budowla inżynierska stanowiące całość techniczno–użytkową
  2. Wzgórze Andersa – wcześniejsza nazwa: Wzgórze Władysława Gomułki
  3. Wzgórze Gajowickie – mieszkańcy Wrocławia stosują też potoczną nazwę: Górka Pafawag; wcześniejsza nazwa: Hardenberghügel
  4. Wzgórze Kilimandżaro – wcześniejsza nazwa: Leerbeutelberg
  5. Mała Sobótka – mieszkańcy Wrocławia stosują też potoczne nazwy: Górka Miłości, Górka Skarbowców; poprzednia nazwa: Kinder Zobten
  6. Wzgórze Partyzantów – inne nazwy: Taschenbastion, Liebichs Höhe (wzgórze Liebicha), Wzgórze Miłości
  7. Bastion Ceglarski – inne nazwy: Holtei Höhe (Wzgórze Holteia), Wzgórze Polskie
  8. Skórnik – wcześniejsza nazwa: Riemannhöhe; inna nazwa: Górka Partynicka
  9. Szaniec Szwedzki to nasyp wykonany na istniejącym, naturalnym wzniesieniu terenu – wydmie pochodzenia eolicznego o kulminacji 127,57 m n.p.m.
  10. Składowisko odpadów Swojczyce – zajmuje obszar 9,3 ha; eksploatowane było w latach 1977–1996

Przypisy rzeczowe[edytuj]

  1. w nawiasach podano numerację mezoregionów według J. Kondrackiego, 2001 r.
  2. zabudowa śródmiejska została, podczas oblężenia Festung Breslau w 1945 roku przez Armię Czerwoną, w zależności od rejonu, zniszczona w od 60 do 100%, cały Wrocław w około 70%, znaczna część cegieł z rozbiórki zniszczonych budynków została wywieziona na odbudowę stolicyWarszawy; część pozostałego gruzu została zużyta na zasypanie piwnic zrujnowanych domów, część składowano na wysypiskach, które dziś stanowią wzgórza; zobacz też: Historia Wrocławia
  3. składowisko zajmujące około 14 ha zostało zamknięte i poddane rekultywacji po powodzi tysiąclecia
  4. wzdłuż biegu wrocławskich rzek w większości istnieją obwałowania, występują także groble rozdzielające ramiona i kanały oraz otaczające tereny zalewowe

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k zespół pod kierunkiem mgr Jerzego Goldsztejna: BAZA DANYCH GEOLOGICZNO-INŻYNIERSKICH WRAZ Z OPRACOWANIEM ATLASU GEOLOGICZNO-INŻYNIERSKIEGO AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ (pol.). W: PRZEDSIĘBIORSTWO GEOLOGICZNE we WROCŁAWIU PROXIMA Spółka Akcyjna, PAŃSTWOWY INSTYTUT GEOLOGICZNY [on-line]. Ministerstwo Środowiska, maj 2009. [dostęp 2010-03-26]. s. 92.
  2. a b Adam Guziak: Raport 2002 – Środowisko, Biosfera (pol.). W: Biosfera [on-line]. www.eko.org.pl. [dostęp 2010-03-26].
  3. a b c d e f POWIATOWY PROGRAM ZWIĘKSZENIA LESISTOŚCI MIASTA WROCŁAWIA (pol.). W: Załacznik do uchwały Nr LII/3183/06 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 8 czerwca 2006 roku [on-line]. wrosystem.um.wroc.pl, 2006-06-08. [dostęp 2010-03-26]. s. 107.
  4. Narciarska trasa zjazdowa – Gaj. [dostęp 2014-05-16].
  5. 3. Analiza rozwoju Gminy Wrocław (pol.). energoekspert sp. z o.o.. [dostęp 2010-04-14]. s. 50.
  6. Wzgórze Władysława Andersa (pol.). Wratislaviae Amici. [dostęp 2010-03-26].
  7. Wzgórze Bendera (pol.). Wratislaviae Amici. [dostęp 2010-03-26].
  8. Cmentarz żołnierzy Polskich (pol.). Wratislaviae Amici. [dostęp 2010-03-26].
  9. Profil wysokościowy
  10. Górka "Pafawag" (pol.). Wratislaviae Amici. [dostęp 2010-03-26].
  11. Wzgórze "Kilimandżaro" (pol.). Wratislaviae Amici. [dostęp 2010-03-26].
  12. Górka Skarbowców (pol.). Wratislaviae Amici. [dostęp 2010-03-26].
  13. Wzgórze Mikołajskie (pol.). Wratislaviae Amici. [dostęp 2010-03-26].
  14. Wzgórze Partyzantów (pol.). Wratislaviae Amici. [dostęp 2010-03-26].
  15. Wzgórze Polskie/Bastion Ceglarski (pol.). Wratislaviae Amici. [dostęp 2010-03-26].
  16. Górka Partynicka (pol.). Wratislaviae Amici. [dostęp 2010-03-26].
  17. Etablisement Schwedenschanze (Szwedzki Szaniec) (dawne) Etablisement Schwedenschanze (pol.). Wratislaviae Amici. [dostęp 2010-03-26].
  18. Wzgórze Słowiańskie (pol.). Wratislaviae Amici. [dostęp 2010-03-26].
  19. Wzgórze Tarnogajskie (pol.). Wratislaviae Amici. [dostęp 2010-03-26].
  20. Wzgórze przy Wilczej (pol.). Wratislaviae Amici. [dostęp 2010-03-29].
  21. Stare Wysypisko (pol.). Wratislaviae Amici. [dostęp 2010-03-29].
  22. Encyklopedia Wrocławia, Sośnik, s. 819
  23. Encyklopedia Wrocławia, Górka Wiatraczna (Mühlberg), s. 245

Bibliografia[edytuj]