Łuk triumfalny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

W architekturze łuk triumfalnybudowla w kształcie monumentalnej, wolno stojącej bramy stawiana dla upamiętnienia ważnej osoby lub uczczenia ważnego wydarzenia, zwykle zwycięstwa militarnego. Przejście pod łukiem triumfalnym autora lub autorów zwycięstwa było punktem kulminacyjnym pochodu triumfalnego. Pierwsze łuki triumfalne powstawały w starożytnym Rzymie (prekursorem były ozdobne bramy budowane przez Etrusków[1]), później ten typ budowli był wznoszony w innych krajach i epokach historycznych.

Zwykle łuki triumfalne były budowane jako stałe konstrukcje i niektóre z nich przetrwały całe stulecia, część z nich natomiast była prowizorycznymi konstrukcjami stawianymi dla uczczenia ważnego wydarzenia. Pierwsze bramy stawiano na podwyższeniu z bloków o graniastym kształcie, nad nim kształtowano otwór przejazdowy. Triumfalne łuki wykonywane były z kamienia ciosowego w kształcie arkadowym jako konstrukcje jedno-, dwu- lub trójprzęsłowe. Filary zdobiono półkolumnami lub wtopionymi częściowo w filar kolumnami, stawianymi na piedestałach podkreślających wysokość budowli, w ozdobnym, często w korynckim stylu. Wyraźnie zaakcentowane łuki przejazdów opierano na ozdobnych impostach. Belkowanie wieńczyła attyka. Wolne pola wypełniano reliefami, napisami mówiącymi o przyczynach powstania tego łuku. Na szczycie umieszczano kwadrygę z posągiem osoby, na cześć której wzniesiono ten łuk.

Przykłady łuków triumfalnych[edytuj | edytuj kod]

Starożytne[edytuj | edytuj kod]

w Rzymie[edytuj | edytuj kod]

Łuk triumfalny Trajana w Ankonie

Na terenie imperium rzymskiego w[edytuj | edytuj kod]

Italii[edytuj | edytuj kod]
Galii[edytuj | edytuj kod]
Iberii[edytuj | edytuj kod]
  • Alceáantara – Łuk Trajana na moście z czasów Juliusza Cezara. Na nim tablice Karola V i Izabeli II
  • Bera koło Tar raco – Łuk Luciusa Licyniusza Sury (konsul i legat cesarski) – I wiek p.n.e.
Grecji[edytuj | edytuj kod]
  • Ateny – Łuk triumfalny Hadriana
  • Saloniki – Łuk triumfalny Galeriusza
Afryce Północnej[edytuj | edytuj kod]
Azji Mniejszej[edytuj | edytuj kod]
Lewancie[edytuj | edytuj kod]

Nowożytne[edytuj | edytuj kod]

Triumfalny wjazd Augusta III do Warszawy przez łuk triumfalny na Krakowskim przedmieściu w 1734. Po prawej widoczny Kościół św. Anny
Łuk Triumfalny w Paryżu stojący na placu Charles'a de Gaulle'a w Paryżu. Znajduje się w 8. dzielnicy, na zachodnim skraju Pól Elizejskich. Stanowi zakończenie perspektywy Pól Elizejskich
Arch 22 w Bandżulu

Ponadto, w formie łuków triumfalnych w XVI-XIX wieku wznoszono bramy miejskie (np. w Gdańsku, Zamościu, Weronie, Antwerpii, Paryżu – Porte Saint-Denis XVII wieku i Porte Saint-Martin)

Wikimedia Commons

Przypisy