Eduard Buchner

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Eduard Buchner
Eduard Buchner
Eduard Buchner
Data i miejsce urodzenia 20 maja 1860
Monachium, Bawaria
Data i miejsce śmierci 13 sierpnia 1917
Fokszany, Rumunia
Przyczyna śmierci rana w bitwie I wojny światowej
Zawód chemik
Narodowość niemiecka
Tytuł profesor
Odznaczenia
Nagroda Nobla w 1907 r.
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Eduard Buchner (ur. 20 maja 1860 w Monachium, Niemcy, zm. 13 sierpnia 1917 w Fokszanach, Rumunia) – niemiecki profesor chemii na uniwersytetach w Kolonii, Tybindze, Berlinie, Wrocławiu i Würzburgu, prowadzący badania dotyczące związków cyklicznych, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii w roku 1907 za badania w zakresie biochemii, w tym przede wszystkim za odkrycie fermentacji zachodzącej bez udziału sił witalnych[1][2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Ojcem Eduarda Buchnera był lekarz, profesor medycyny sądowej, Ernst Buchner (zm. 1872), a matką Friederike Martin. Miał brata, starszego o 19 lat (Hans Buchner, 1850–1902, w przyszłości bakteriolog) Ojciec przewidywał, że Eduard zajmie się handlem. Po wczesnej śmierci ojca brat umożliwił mu ukończenie szkoły średniej (Maximilian Gymnasium w Monachium). Po krótkich studiach na Politechnice w Monachium, w laboratorium chemicznym Emila Erlenmayera, pracował w fabryce konserw (rodzina miała trudną sytuację materialną)[3]. W tym okresie przeniósł się do Mombach koło Moguncji[1]. W roku 1884 zamieszkał w Monachium i skoncentrował na naukach podstawowych, głównie chemii pod kierownictwem Adolfa von Baeyera (Nagroda Nobla z 1905) i botaniki (fizjologia roślin) pod kierownictwem Karla Nägeliego[1][3][a].

Z pomocą brata – później znanego bakteriologa – przygotował swoją pierwszą publikację na temat wpływu tlenu na fermentację (Der Einfluss des Sauerstoffs auf Gärungen, 1885). W czasie badań w zakresie chemii organicznej otrzymywał pomoc i zachęty od Theodora Curtiusa i Hansa von Pechmanna, wówczas asystentów Adolfa von Baeyera w Uniwersytecie Monachijskim. Kontynuowanie studiów umożliwiło mu uzyskanie trzyletniego stypendium naukowego[1]. Po krótkim pobycie w laboratorium Otto Fischera w Erlangen[b] (T. Curtius kierował tam wówczas wydziałem analitycznym) Buchner wrócił Monachium[1][2].

Okres 1888–1917[edytuj | edytuj kod]

W Uniwersytecie Monachijskim w roku 1888 otrzymał stopień doktora. W następnych latach został zatrudniony w laboratorium chemii organicznej na stanowisku zastępcy asystenta A. von Baeyera, a wkrótce zastępcy wykładowcy i wykładowcy (1891)[1][2].

E. Buchner w czasie wykładu w Würzburgu (1911–1912)
E. Buchner w czasie I wojny światowej (1914, CambraiFrancja)

W latach 1893–1909 zajmował stanowisko wykładowcy chemii w[2]:

a w latach 1909–1917 był profesorem chemii na uniwersytetach:

Po wybuchu I wojny światowej zgłosił się ochotniczo do służby w armii niemieckiej. Walczył w stopniu majora. Zmarł w Rumunii (Fokszany) wskutek ran od odłamków szrapnela, odniesionych w bitwie[2][3].

Zakres badań naukowych[edytuj | edytuj kod]

Prowadził badawcze w dziedzinie chemii związków cyklicznych (odkrycie pirazolu) oraz na pograniczu chemii i biologii (fermentacja, drożdże, fermentacja alkoholowa). Był uznawany za wnikliwego obserwatora i krytycznego interpretatora wyników oświadczeń. Podważył opinie, że fermentacja może być zachodzić tylko z udziałem żywych komórek drożdży (zob. Ludwik Pasteur). W rezultacie stosunkowo prostych doświadczeń z chemicznie zniszczonymi komórkami drożdży wykazał, że komórki żywe nie są niezbędne do fermentacji, natomiast niezbędne jest wytwarzane przez te komórki białko, enzym (zob. etymologia nazwy i historia odkrycia) nazwany zymazą[7]. Odkrycie to jest uważane za kamień węgielny pod nowoczesną enzymologię[1][2][8][c]. W czasie uroczystości wręczania Nagród Nobla wygłosił wykład

Cell-Free Fermentation

— Sztokholm, 11 grudnia 1907
(fermentacja bez komórek).

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Opublikował m.in. prace[10]:

  • Synthesen von Pyrazol-, Pyrazolin- und Trimethylenderivaten mittels Diazoessigäther : ein Beitrag zur Kenntniss der ringförmigen Atombindun (wyd. F. Straub, Monachium 1891),
  • Fortschritte in der Chemie der Gärung, przemówienie inauguracyjne w Hochschule zu Tübingen, 4 lutego 1897 (wyd. F. Pietzcker, Tübingen 1897)
  • Die zymasegärung untersuchungen über den inhalt der hfezellen und die biologische seite des gärungsproblems. Aus dem Hygienischen institut der Kgl. universität München und dem Chem. laboratorium der Kgl. landwirtsch. hochschule zu Berlin, von Eduard Buchner, współautorzy: Rudolf Rapp, Ludwig Geret, Martin Hahn, Hans Buchner (wyd. R. Oldenbourg, Monachium i Berlin, 1903)[7].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii w roku 1907. W latach 1904–1905 był prezesem Gesellschaft Deutscher Chemiker (Niemieckiego Towarzystwa Chemicznego)[2].

Życie rodzinne[edytuj | edytuj kod]

Eduard Buchner ożenił się w roku 1900 z Lotte Stahl (1876–1963). Mieli dwie córki: Friedel (1901–1983, nauczycielka) i Luise (1903–1904) oraz dwóch synów: Hans (1905–1981, fizyk) i Rudolf Buchner (1908–1985, historyk)[2][d].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Karl Wilhelm von Nägeli (1817–1891) – szwajcarski botanik, znany z prac dotyczących komórek roślinnych, twórca pojęcia merystem, prekursor badań idioplazmy[4][5]..
  2. Otto Fischer zajmował się w tym czasie m.in. problemami barwników, decydujących o fluorescencji (zob. np. Ueber eine neue Klasse von fluorescirenden Farbstoffen der Chinoxalinreihe II, 1891, publikacja dotycząca chinoksaliny)[6].
  3. Eduard Buchner nie jest wynalazcą lejka Büchnera, ani kolby Büchnera (kolba ssawkowa). Wprowadził je inny niemiecki chemik, Ernst Büchner[9].
  4. Według innych źródeł Lotte i Eduard Buchner mieli troje dzieci[3].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Eduard Buchner (ang.). W: The Nobel Prize in Chemistry 1907 [on-line]. Nobel Media AB. [dostęp 2014-05-20].; Biographical. i Cell-Free Fermentation. W: Nobel Lecture [on-line]. 11 grudnia 1907.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Eduard Buchner (ang.). W: Notable Names Database (NNDB) [on-line]. [dostęp 2014-05-20].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Eduard Buchner (ang.). W: How Stuff Works > Science [on-line]. science.howstuffworks.com. [dostęp 2014-06-03].
  4. Karl Wilhelm von Nägeli (1817-1891) (ang.). W: Encyclopædia Britannica [on-line]. www.britannica.com. [dostęp 2014-06-03].
  5. Karl Wilhelm Nageli (ang.). W: How Stuff Works [on-line]. science.howstuffworks.com. [dostęp 2014-06-03].
  6. Otto Fischer, Max Busch: Ueber eine neue Klasse von fluorescirenden Farbstoffen der Chinoxalinreihe II (niem.). W: Berichte der deutschen chemischen Gesellschaft Volume 24, Issue 1 , [on-line]. Januar–Juni 1891. [dostęp 2014-06-04]. s. 1870–1874.
  7. 7,0 7,1 Eduard Buchner, Hans Ernst August Buchner, Hans Buchner, Martin Hahn, Ludwig Geret, Rudolf Rapp: Die Zymasegärung Untersuchungen über den Inhalt der Hfezellen und die Biologische Seite des Gärungsproblems (niem.). W: kopia w Internet Archive [on-line]. R. Oldenbourg, Monachium i Berlin, 1903, 1903. [dostęp 2014-06-04].
  8. Eduard Buchner (ang.). W: Strona internetowa Universität Würzburg [on-line]. www.uni-wuerzburg.de. [dostęp 2014-06-04].
  9. William B. Jensen. The Origins of the Hirsch and Büchner Vacuum Filtration Funnels. „J. Chem. Educ.”. 83, s. 1283, 2006. doi:10.1021/ed083p1283 (ang.). 
  10. 3 Search: Buchner, Eduard, 1860-1917. W: Tathi Trust Digital Library [on-line]. catalog.hathitrust.org. [dostęp 2014-06-04].