Otto Hahn
| Otto Hahn | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 8 marca 1879 Frankfurt nad Menem, Niemcy |
| Data i miejsce śmierci | 28 lipca 1968 Getynga, Niemcy |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Otto Hahn (ur. 8 marca 1879 we Frankfurcie nad Menem, zm. 28 lipca 1968 w Getyndze) – niemiecki fizykochemik. Laureat Nagrody Nobla (chemia, 1944) za prace nad rozszczepieniem jądra atomu[1]. Czasem uważany za "ojca" współczesnej technologii jądrowej.
[edytuj] Życie i kariera
Dorastał w Monachium, studiował chemię i mineralogię na Uniwersytecie w Marburgu oraz na Uniwersytecie Ludwiga Maximiliana w Monachium. Otrzymał doktorat na Uniwersytecie Marburskim w 1901 roku. Od roku 1904 pracował w University College London (z Sir Wiliamem Ramsayem). W 1905 roku przeniósł się na McGill University w Montrealu gdzie pracował z Sir Ernestem Rutherfordem. W 1906 roku powrócił do Niemiec, gdzie pracował na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie z Emilem Fischerem.
W czerwcu 1911, podczas konferencji w Szczecinie, Otto poznał Edith Junghans (1887-1968), studentkę sztuki. Pobrali się 22 marca 1913 w Szczecinie (rodzinnym mieście Edith). Ich jedyne dziecko, Hanno Hahn (1922-1960), był znanym historykiem sztuki i badaczem architektury do momentu tragicznej śmierci (razem z swoją żoną) w wypadku samochodowym. Zostawili 14-letniego syna Dietricha Hahna.
W 1910 roku został mianowany profesorem, a od 1912 kierował Departamentem Jądrowym w nowo utworzonym Kaiser-Wilhelm-Institut. W roku 1924 Hahn został pełnym członkiem Pruskiej Akademii Nauk (jego kandydatura została zaproponowana przez Einsteina, Plancka, Fritza Habera, Wilhelma Schlenka, i von Lauego). Od roku 1928 Otto Hahn został dyrektorem Kaiser-Wilhelm-Institut w Berlinie.
W 1913 roku jego współpracownicą została 35-letnia Austriaczka Lise Meitner, również fizyk, która wyjaśniła teoretycznie, na czym polega zjawisko rozpadu promieniotwórczego, i z którą Hahn badał zjawisko rozszczepienia jąder atomowych. Po zajęciu Austrii przez nazistowskie Niemcy, Meitner musiała w 1938 roku wyemigrować do Danii, z powodu swego żydowskiego pochodzenia. Na jej miejsce nowym współpracownikiem Otto Hahna został mianowany 36-letni chemik (uczeń Hahna) Fritz Strassmann.
Po drugiej wojnie światowej (1945), Hahn był podejrzany (jak się okazało niesłusznie) o pracę nad konstrukcją niemieckiego reaktora jądrowego albo bomby atomowej. Hahn (wraz z 9 innymi uczonymi, takimi jak Max von Laue, Werner Heisenberg oraz Carl Friedrich von Weizsäcker) został internowany w Farm Hall koło Cambridge. Przyznanie Hahnowi nagrody Nobla za 1944 rok zostało ogłoszone 15 listopada 1945, w czasie jego pobytu w Farm Hall. Hahn odebrał tę nagrodę 10 grudnia 1946.
W latach 1946-60 był przewodniczącym Max-Planck-Gesellschaft a od 1960 prezydentem honorowym tej organizacji.
Otto Hahn był członkiem Akademii Nauk w: Berlinie, Getyndze, Monachium, Halle, Sztokholmie, Wiedniu, Bostonie, Madrycie, Helsinkach, Lizbonie, Moguncji, Rzymie (Watykanie), Allahabadzie, Kopenhadze oraz Indyjskiej Akademii Nauk.[2]
[edytuj] Osiągnięcia naukowe i spuścizna
W roku 1905 Hahn odkrył mezotor 1 (MsThI lub MsTh1[3], 228Ra; naturalny izotop promieniotwórczy radu, produkt przemiany promieniotwórczej toru w szeregu torowym, T1/2=6,7 a) oraz mezotor 2 (MsThII lub MsTh2, 228Ac; naturalny izotop promieniotwórczy aktynu; produkt przemiany promieniotwórczej mezotoru 1 w szeregu torowym T1/2=6,13 h) oraz radiotor 228Th (RdTh, 228Th; naturalny izotop promieniotwórczy toru; produkt przemiany promieniotwórczej mezotoru II w szeregu torowym, T1/2=1,910 a). Za odkrycie mezotoru 1, Hahn był nominowany do Nagrody Nobla (przez Adolfa von Baeyera).
W roku 1917 odkrył pierwiastek protaktyn (niezależnie od Fredericka Soddy'ego).
W 1921 roku wykrył zjawisko izomerii jądrowej. Za to odkrycie Hahn był powtórnie nominatem do Nagrody Nobla (m. in. przez Maxa Plancka).
W 1938 roku wspólnie z Fritzem Strassmannem przeprowadził pierwszą reakcję rozszczepienia jądra atomu[4]. Za to okrycie Hahn otrzymał nagrodę Nobla datowaną za rok 1944.
Następnie (10 lutego 1939) Hahn i Strassmann przewidzieli wyzwolenie dodatkowych neutronów w czasie rozpadu atomowego (reakcja łańcuchowa została udowodniona przez Frédérica Joliot i jego współpracowników w marcu 1939 roku).
Podczas II wojny światowej Otto Hahn (i jego asystenci: Hans-Joachim Born, Siegfried Flügge, Hans Götte, Walter Seelmann-Eggebert oraz Strassmann) pracowali nad reakcjami rozczepienia jądra uranu. Do końca 1945 roku skompilowali listę 25 pierwiastków i około 100 udowodnionych przez nich izotopów.
W roku 1955, Hahn był współtwórcą tzw. Deklaracji Mainau, a w 1957 Manifestu z Göttingen. Od 1957 roku był wielokrotnie nominowany do Pokojowej Nagrody Nobla (np. przez francuski związek zawodowy Confederation Generale du Travail). Linus Pauling pisał o Otto Hahnie jako "swojej inspiracji".
W roku 1971 amerykańscy chemicy nazwali pierwiastek numer 105 hahnium na cześć Otto Hahna. Po latach wojen o nazwy szeregu pierwiastków, IUPAC ostatecznie nazwała ten pierwiastek dubnium w roku 1997.
W 1999 roku niemiecki magazyn "Focus" opublikował wyniki sondy wśród 500 czołowych naukowców w dziedzinie nauk przyrodniczych, inżynierów i fizyków na temat największych naukowców 20 wieku[5]. Hahn zajął 3 miejsce (za Albertem Einsteinem i Maxem Planckiem) i był pierwszym wśród uczonych-empiryków (nie teoretyków).
Przypisy
- ↑ Cytacja na oficjalnej stronie Fundacji Nobla
- ↑ Biografia Otto Hahna na stronie Komitetu Noblowskiego
- ↑ Nazwy i symbole zwyczajowe izotopów wg Włodzimierz Trzebiatowski Chemia nieorganiczna, wyd. VIII, s. 402, 614–615, PWN
- ↑ O. Hahn, F. Strassmann Über den Nachweis und das Verhalten der bei der Bestrahlung des Urans mittels Neutronen entstehenden Erdalkalimetalle, Naturwissenschaften 27, 1, 11-15 (1939). Otrzymany do publikacji 22 grudnia 1938.
- ↑ FOCUS, No. 52, 1999, strony. 103-108
