Enzymy trawienne układu pokarmowego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Enzymy trawienne układu pokarmowego – grupa enzymów trawiennych, należących w większości do hydrolaz (enzymów hydrolitycznych), które katalizują rozkład związków bardziej złożonych do prostszych (z udziałem wody). U wszystkich heterotrofów (organizmów cudzożywnych) procesy trawienia przebiegają podobnie. Uczestniczą w nich takie same lub bardzo podobne grupy enzymów, które wytwarzane są przez wyspecjalizowane gruczoły trawienne.

Podział enzymów trawiennych układu pokarmowego[edytuj | edytuj kod]

Rodzaje enzymów trawiennych[edytuj | edytuj kod]

Miejsce działania Wydzielina Optymalne pH Gruczoł wytwarzający Nazwa enzymu
(rodzaj enzymu)
Działanie
Jama ustna ślina 7 gruczoły ślinowe (ślinianki) amylaza ślinowa Zapoczątkowuje wstępne trawienie węglowodanów, rozcina długołańcuchowe polisacharydy (skrobię i glikogen) na dekstryny (oligosacharydy) i maltozę.
lizozym Nie uczestniczy w trawieniu pokarmu, ma działanie bakteriobójcze.
Żołądek sok żołądkowy 1–2 gruczoły żołądkowe pepsyna (endoproteaza) Zapoczątkowuje rozkład białek (polipeptydów na krótsze łańcuchy polipeptydowe i oligopeptydy. Jest również aktywatorem dla następnych cząsteczek pepsynogenu (zjawisko autokatalizy).
podpuszczka

(rennina)

Ścina kazeinę (białko mleka) na parakazeinian wapnia.
lipaza żołądkowa Zapoczątkowuje rozkład zemulgowanych tłuszczów (np. mleko, śmietana) na diacyloglicerole, monoacyloglicerole, glicerol i kwasy tłuszczowe.
Dwunastnica sok trzustkowy 7,1–8,4 trzustka amylaza trzustkowa Kontynuuje rozkład polisacharydów na dekstryny (oligosacharydy) i maltozę.
maltaza (disacharydaza) Rozkład maltozy (disacharydu) na 2 cząsteczki glukozy.
trypsyna Dalszy rozkład polipeptydów na peptydy i oligopeptydy. Trypsyna jest również aktywatorem następnych cząsteczek trypsynogenu (zjawisko autokatalizy) i chymotrypsynogenu.
chymotrypsyna
elastaza Rozcinanie długich łańcuchów polipeptydowych na mniejsze fragmenty.
lipaza trzustkowa Rozkład zemulgowanych tłuszczów na diacyloglicerole, monoacyloglicerole, glicerol i kwasy tłuszczowe. Żółć pomaga w emulgacji tłuszczów.
nukleazy trzustkowe Rozkładają kwasy nukleinowe na nukleotydy.
Jelito cienkie sok jelitowy > 7 amylaza jelitowa Rozkłada polisacharydy na disacharydy (np. maltozę).
laktaza (disacharydaza) Rozkłada disacharyd laktozę do glukozy i galaktozy.
sacharaza (disacharydaza) Rozkłada disacharyd sacharozę do glukozy i fruktozy.
aminopeptydazy Rozkład skrajnych wiązań peptydowych, odłączając pojedyncze aminokwasy od N-końca (końca aminowego).
karboksypeptydazy Rozkład skrajnych wiązań peptydowych, odłączając pojedyncze aminokwasy od C-końca (końca karboksylowego).
lipaza jelitowa Rozkład zemulgowanych tłuszczów na monoacyloglicerole, glicerol i kwasy tłuszczowe.
nukleazy jelitowe Rozkładają kwasy nukleinowe na nukleotydy, zasady azotowe, rybozę lub deoksyrybozę i kwas fosforowy.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Barbara Bukała: BIOLOGIA - Fizjologia zwierząt z elementami fizjologii człowieka. Kraków: Wydawnictwo Szkolne OMEGA, 2005, s. 161-164. ISBN 83-7267-192-3.
  • BIOLOGIA, Vademecum maturalne 2011. Monika Balcerowicz (red.). Gdynia: Operon, 2010, s. 233. ISBN 978-83-7680-166-7.