Koper ogrodowy
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Koper ogrodowy | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad astrowych |
| Rząd | selerowce |
| Rodzina | selerowate |
| Rodzaj | koper |
| Gatunek | koper ogrodowy |
| Nazwa systematyczna | |
| Anethum graveolens L. Sp. pl. 1:263. 1753 |
|
| Synonimy | |
|
Anethum sowa Roxb. ex Fleming, Peucedanum graveolens (L.) Benth. & Hook. f.[2] |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Koper ogrodowy (Anethum graveolens L.) – gatunek rośliny należący do rodziny selerowatych. Pochodzi prawdopodobnie z południowo-zachodniej Azji. Obecnie nie występuje już w stanie dzikim, jedynie w uprawie[2].
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Pokrój
- Roślina roczna, sinawozielona, silnie aromatyczna, wysokość do 1,2 m.
- Łodyga
- Kreskowana, dęta, naga, gałęzista.
- Liście
- 3-4-krotnie pierzaste o nitkowatych odcinkach.
- Kwiaty
- Żółte w wieloszypułkowych baldachach, bez pokryw i pokrywek.
[edytuj] Zastosowanie
- Roślina przyprawowa powszechnie uprawiana w Europie i Ameryce Pn. W Europie uprawiany był już w starożytności.
- Roślina lecznicza:
- Surowiec zielarski: cała roślina ze szczególnym uwzględnieniem liści i nasion. Wszystkie części rośliny zawierają olejek eteryczny, m.in. karwon, felandren, limonen. Roślina posiada również flawonoidy i kumaryny. Koper jest bardzo zasobny w sole mineralne (wapń, żelazo, fosfor, prowitaminę A, witaminę D, E, K, B1, B2, B6, B12, H, bardzo duże ilości witaminy C.
- Działanie: napar z liści lub nasion działa lekko uspokajająco, wpływa korzystnie na proces trawienia i delikatnie obniża ciśnienie krwi. Jest stosowany jako lek przeciw kolce, trudnościom z trawieniem i spowodowaną tym bezsennością, wzdęciom, nieprzyjemnemu zapachowi z ust, brakowi pokarmu u matek karmiących piersią.
- Zbiór i suszenie: liście zbiera się wiosną lub latem przed kwitnieniem, a nasiona latem, gdy już dojrzeją. Liści nie należy suszyć, gdyż tracą wtedy aromat, pokrojone można natomiast zamrozić.
- Sztuka kulinarna: świeże liście dodaje się do sałatek, ziemniaków, jaj, zup i ryb. Pędy wraz z baldachami stanowią istotny składnik podczas kiszenia ogórków i papryki.
[edytuj] Uprawa
Wymaga słonecznych i osłoniętych od wiatrów stanowisk, gleby wilgotnej – nie znosi jednak stałego zawilgocenia. Nasiona wysiewamy wiosną wprost do gruntu i w miarę potrzeb możemy je dosiewać przez całe lato. Niektóre odmiany: 'Bouquet', 'Fernleaf', 'Mammoth', 'Vierling'.
[edytuj] Ciekawostki
- Używali go Babilończycy i Syryjczycy. Rzymianie uważali go za skuteczny środek pobudzający dla gladiatorów. W Grecji był oznaką zamożności. W starożytnym Egipcie ceniony był za przynoszenie ulgi po ciężkiej pracy, natomiast Biblia wspomina o zastosowaniu kopru jako środka, którym płacono podatki.
- Cieszył się wielkim powodzeniem już u starożytnych Egipcjan i to nie tylko jako przyprawa, ale także jako lek. W Polsce jego wielkim entuzjastą był Mikołaj Rej, który zalecał dodawanie kopru nawet do ćwikły.
- Koper był używany także jako antidotum na czary.
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-01].
- ↑ 2,0 2,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-05].
[edytuj] Bibliografia
- Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
- Teresa Wielgosz: Wielka księga ziół polskich. Poznań: Publicat S.A., 2008. ISBN 978-83-245-9538-9.
