Stymulanty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Stymulanty – grupa substancji psychoaktywnych działających pobudzająco. Zwykle powodują wiele efektów ubocznych, tym więcej im mocniejsze pobudzenie. Najsilniejsze stymulanty dostępne są jedynie za receptą lekarską lub jako nielegalne narkotyki.

Stymulanty zwiększają aktywność układu współczulnego lub ośrodkowego układu nerwowego. Niektóre stymulanty powodują pewien rodzaj euforii, szczególnie te, które oddziałują na ośrodkowy układ nerwowy. Niektóre stymulanty używane są w medycynie w celu: podtrzymywania czujności i przeciwdziałania zmęczeniu, szczególnie w sytuacjach gdy sen jest niemożliwy (na przykład podczas prowadzenia pojazdów), zapobiegania chorobowemu zmęczeniu i senności (jak w przypadku narkolepsji), odchudzania (fentermina, benzfetamina) czy podnoszenia zdolności koncentracji i skupienia (zwłaszcza w przypadku ADHD). Rzadziej (i tylko wybrane preparaty z grupy Inhibitorów MAO) stosuje się w leczeniu depresji. Stymulanty są często nadużywane przez ludzi chcących zwiększyć swoją sprawność psychiczną i produktywność, a także przez osoby chore na anoreksję. Są też popularne w użyciu rekreacyjnym, ze względu na euforię jaką powodują.

Kofeina zawarta w kawie i napojach bezalkoholowych, a także nikotyna w tytoniu są najbardziej popularnymi wśród ludzi stymulantami.

Przykładami dobrze znanych stymulantów są efedryna, amfetamina, kokaina, metylokatynon, metylfenidat oraz modafinil.

Stymulanty ze względu na swój potencjał uzależnienia i nadużywania są substancjami których obrót podlega ścisłej kontroli państwa. W niektórych krajach amfetamina i metamfetamina są dostępne na receptę. W Polsce jedynymi stymulantami używanymi w medycynie są efedryna, kofeina, metylfenidat i modafinil.

Neuroprzekaźnik/receptor Klasyfikacja Przykłady
Dopamina Inhibitory wychwytu zwrotnego dopaminy kokaina

nikotyna

Substancje powodujące uwalnianie dopaminy fenetylaminy
Agoniści receptorów dopaminowych lewoamfetamina
Monoaminooksydaza (MAO)
Inhibitory MAO fenelzyna
Adrenalina/Noradrenalina Inhibitory zwrotnego wychwytu adrenaliny/noradrenaliny fenetylaminy
Substancje pobudzające receptory adrenergiczne fenetylaminy
Agoniści receptorów adrenergicznych fenetylaminy
GABA
Antagoniści GABA modafinil
Adenozyna Metyloksantyny (antagoniści receptora adenozynowego) kofeina
Glicyna Antagoniści receptora glicynowego strychnina

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.