Metamfetamina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Metamfetamina
(S)-(+)-metamfetamina
(S)-(+)-metamfetamina
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C10H15N
Masa molowa 149,23 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 537-46-2 (wolna zasada)
51-57-0 (chlorowodorek)
PubChem 10836[2]
DrugBank DB01577[3]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC N06 BA03
Legalność w Polsce substancja psychotropowa grupy II-P
Stosowanie w ciąży kategoria C

Metamfetamina (N-metyloamfetamina, (rac)-N-metylo-1-fenylopropylo-2-amina) – organiczny związek chemiczny, N-metylowa pochodna amfetaminy, stymulant oparty na szkielecie β-fenyloetyloaminy. Jest optycznie czynna, przy czym enancjomer dekstro ma silniejsze działanie psychoaktywne.

W Polsce występuje rzadko, jednak jest to popularna substancja w Czechach i na Słowacji (pervitin). W USA jest równie popularna jak w Polsce zwykła amfetamina, jest tam również dostępna jako lek w celu leczenia ADHD i otyłości pod nazwą handlową Desoxyn[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Metamfetamina została po raz pierwszy zsyntetyzowana w 1893 r. z efedryny przez japońskiego chemika Nagayoshi Nagai. W roku 1919, krystaliczna metamfetamina została zsyntetyzowana przez Akira Ogatę. Pokrewny związek chemiczny, amfetamina została zsyntetyzowana w Niemczech w roku 1887 przez Lazara Edeleanu.

Pierwsze zastosowanie metamfetaminy na szerszą skalę miało miejsce w czasie II wojny światowej, kiedy była stosowana jako środek pobudzający dla żołnierzy, od których wymagano aktywności bojowej przez długi czas (lotnicy, czołgiści).

W latach 50. XX wieku metamfetamina była stosowana jako lek, między innymi w leczeniu otyłości. W latach 60. rozpoczęło się stosowanie jej jako narkotyku. Znaczny wzrost stosowania metamfetaminy w USA miał miejsce od lat 80.

Właściwości fizykochemiczne[edytuj | edytuj kod]

Kryształy metamfetaminy

Metamfetamina podobnie jak amfetamina jest higroskopijną cieczą tworzącą azeotrop z wodą o odczynie zasadowym. Ciemnieje na powietrzu pochłaniając dwutlenek węgla. Posiada charakterystyczny, dość intensywny zapach.

Z powodu tych właściwości, dla celów komercyjnych przeprowadza się ją w chlorowodorek (rac)-metamfetaminy. W laboratoriach stosuje się właściwie tylko chlorowodorek, gdyż taka forma przechowywania amin gwarantuje ich niską reaktywność a przez to względną stabilność.

Bezwodny chlorowodorek mieszaniny obu enancjomerów tak jak i (+)metamfetaminy jest białym proszkiem o gorzkim smaku. Chlorowodorek (+)metamfetaminy łatwo krystalizuje poprzez wytrącanie chlorowodorem w bezwodnym eterze dietylowym z wolnej zasady (+)metamfetaminy tworząc kryształy.

Uliczna metamfetamina może być bezbarwna, żółta, pomarańczowa lub brązowa. Często jest też lepka, o konsystencji miodu (ze względu na swoją higroskopijność i trudność w krystalizacji) i przypomina brudny, mokry śnieg, skąd pochodzi jej uliczna nazwa.

Właściwości psychotropowe[edytuj | edytuj kod]

Działanie psychotropowe jest ogólnie zbliżone do amfetaminy. Działa jednak dłużej i stan po spożyciu jest dużo intensywniejszy. Jest też jednak bardziej toksyczna – duże dawki powodują skrócenie drzewa neuronowego w ośrodkowym układzie nerwowym.

Sole (+)-metamfetaminy (o konfiguracji absolutnej S) powodują bardzo silne pobudzenie seksualne. Osoby, którym podano znaczną ilość tego enancjomeru metamfetaminy tracą zazwyczaj wszelką kontrolę nad swoimi odruchami seksualnymi. (-)-Metamfetamina nie ma tak silnych właściwości stymulujących popęd płciowy i ma mniejsze działanie euforyzujące. (+)-Metamfetamina działa dwa razy silniej euforyzująco od racematu (równomolowej mieszaniny obu enancjomerów) metamfetaminy. Z kolei racemat (rac)-metamfetamina działa ok. 1,5 razy silniej od racematu (rac)-amfetaminy.

Dawkowanie: medyczne zastosowania 10–40 mg/dobę, uliczne dawki zaczynają się od 100 mg.

Metyloamfetaminę można przyjmować na wiele sposobów: iniekcyjnie (domięśniowo i dożylnie), poprzez palenie (odmiana ice), donosowo, doustnie, doodbytniczo itp.

Działanie (rac)metamfetaminy jak i (+)metamfetaminy utrzymuje się ok. 6-24 godzin. W przypadku czystej (+)amfetaminy są to 2 godziny a dla kokainy tylko 30 minut.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Department of Chemistry, The University of Akron: Methamphetamine (ang.). [dostęp 2012-01-23].
  2. Metamfetamina – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  3. Metamfetamina – karta leku (DB01577) (ang.). DrugBank.
  4. Metamfetamina (ang. • pol.) w katalogu produktów Sigma-Aldrich.
  5. Desoxyn (Methamphetamine hydrochloride) Drug Information: User Reviews, Side Effects (ang.). [dostęp 2012-01-23].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.