Wielka Rafa Koralowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wielka Rafa Koralowaa
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
GreatBarrierReef-EO.JPG
Wielka Rafa Koralowa
Kraj  Australia
Typ przyrodnicze
Spełniane kryterium VII, VIII, IX, X
Charakterystyka #154
Regionb Azja i Pacyfik
Historia wpisania na listę
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Położenie na mapie Australii
Mapa lokalizacyjna Australii
Wielka Rafa Koralowa
Wielka Rafa Koralowa
Ziemia 19°20′11,18″S 148°38′01,82″E/-19,336440 148,633840
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Wielka Rafa Koralowa albo Wielka Rafa Barierowa (ang. Great Barrier Reef) – największa na świecie rafa koralowa, położona u wybrzeży Australii, w Morzu Koralowym. Jest to największa na Ziemi pojedyncza struktura wytworzona przez organizmy żywe, widoczna nawet z kosmosu (jako biała smuga na tle błękitnego oceanu)[1].

Pochodzenie i główne cechy[edytuj | edytuj kod]

Rozwój Wielkiej Rafy Koralowej rozpoczął się ok. 18 mln lat temu. Wiek rafy ocenia się na ok. 20 mln lat, a niektórych jej części nawet na 45,5 mln lat. W obecnej fazie rozwoju, która trwa już od 8 tysięcy lat, budowane są nowe warstwy na "starych" fundamentach. Bariera leży w różnych odległościach od brzegów, wahających się od 15 do 200 km, i rozciąga się na powierzchni ponad 344 tysięcy km².[2] Wielka Rafa Koralowa obejmuje około 3000 pojedynczych raf i ponad 900 wysp, które otoczone są rafami tworzącymi przybrzeżne wyspy[3]. Szerokość rafy wynosi od 2 km do 150 km. Badania przeprowadzone na rafie wykazały, że grubość tworzącej ją warstwy koralowca przekracza 500 m.

W przeciwieństwie do środkowej części, w której rafy są rozproszone, rafy na północy i południu leżą blisko siebie. W północnej części, gdzie rosną lasy mangrowe, jest dużo bagien.

Między Wielką Rafą Koralową i wybrzeżem rozciągają się laguny. Ten obszar płycizn, który rzadko przekracza głębokość 100 m, pokrywa zamuloną warstwę chronioną przez przybrzeżne rafy. Od strony morza, zbocze rafy opada stromo na tysiące metrów w głąb morza. Rafa jest w tym miejscu narażona na działanie fal i wiatrów.

Wzrost koralowców jest tutaj najszybszy. Jednocześnie w miejscach, gdzie fale i temperatury są ekstremalne, rafy tracą największe ilości budulca. Duża część luźnego materiału zostaje ponownie związana i tworzy "nowe skały". Rafa poddana jest w ten sposób stałemu procesowi niszczenia i odbudowy.

Walory przyrodnicze[edytuj | edytuj kod]

Rozgwiazda Linckia laevigata na tle koralowca z rodzaju Acropora

Wielką Rafę Koralową zamieszkuje wiele gatunków ryb, mięczaków oraz roślin. Oprócz około 1500 gatunków ryb, na rafie żyje ponad 5000 gatunków mięczaków, oraz 400 gatunków koralowców i 500 gatunków wodorostów[4]. Większe wyspy pokryte są gęstą roślinnością tropikalną. Wielka Rafa Koralowa jest jedną z większych atrakcji turystycznych Australii.

Od 26 października 1981 roku, jako park morski (Great Barrier Reef Marine Park), objęta ochroną, wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO. Powierzchnia parku, chronionego przez UNESCO, wynosi 346 000 km². (Morze Koralowe, Wielka Rafa Koralowa oraz lasy tropikalne Queensland).

Fauna Rafy[edytuj | edytuj kod]

Większa część koralowca jest biała. Jest to substancja, z której zbudowany jest szkielet nieżyjących już polipów. Żyjące polipy natomiast mają bogatą kolorystykę. Różne gatunki koralowców – wachlarzowate i pierzaste oraz spokrewnione z nimi gąbki i inne stworzenia występują w wielu barwach: od czerwieni, żółci, poprzez kolor pomarańczowy, po fiolety, róże i zielenie. Niebieskie i żółte okonie oraz fosforyzujące fioletowe i żółte wargacze, rywalizują z żywo ubarwionymi, czerwono-białymi ślimakami morskimi, szmaragdowymi rozgwiazdami wężowatymi i niebieskimi rozgwiazdami morskimi. Rafy powstają najczęściej u wybrzeży w strefie szelfu kontynentalnego, ale bywają też samotne np. w kształcie atolu. Korale potrzebują ciepłej wody o temperaturze od 18 do 35 °C, dlatego nie spotyka się ich powyżej 30°-35° szerokości geograficznej północnej i południowej. Zasolenie wody od 27 do 40. Woda musi być dość ruchliwa, tak by do organizmów docierało pożywienie. Koralowce są też bardzo wrażliwe na zanieczyszczenie wody.

Symbioza ryb[edytuj | edytuj kod]

Ryby zamieszkujące rafę koralową zbierają się czasami i czekają wspólnie na pojawienie się określonych gatunków krewetek lub wargaczy. Stworzenia te uwalniają większe ryby od pasożytów i usuwają martwe tkanki. Z takiego układu korzystają obie strony – krewetki, które mają stałe źródło pożywienia oraz ryby pozostające dzięki nim przy życiu.

Kolejnym przykładem symbiozy jest współpraca ryb z rodziny Gobiidae[5], czyli babkowatych[6], i krewetek z rodziny Alpheidae[7]. Krewetka posiada asymetryczne, silne kleszcze (cecha rodziny Alpheidae). Wykopuje ona nimi tunel, który potem zamieszkuje wspólnie z rybami z rodziny Gobiidae. O każdym niebezpieczeństwie dobrze widzące ryby babkowate powiadamiają niemal ślepe krewetki, uderzając je ogonem po czułkach. Oba gatunki unikają w ten sposób zagrożenia, chroniąc się we współdzielonej jamie.

Odkrywcy Wielkiej Rafy Koralowej[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

Przypisy

  1. Sarah Belfield: Great Barrier Reef: no buried treasure. Geoscience Australia (Australian Government), 2002-02-08. [dostęp 2007-06-11].
  2. Department of the Environment and Heritage: Review of the Great Barrier Reef Marine Park Act 1975. [dostęp 2006-11-02].
  3. Fodor's: Great Barrier Reef Travel Guide. [dostęp 2006-08-08].
  4. CRC Reef Research Centre Ltd: REEF FACTS: Plants and Animals on the Great Barrier Reef. [dostęp 2006-07-14].
  5. Opis gatunku według Fishbase.org: http://fishbase.org/Summary/FamilySummary.cfm?ID=405 (ang.)
  6. Niektóre z tych ryb potocznie zwane są w języku angielskim "shrimp goby" (babki krewetkowe), zobacz np.: http://www.explorebiodiversity.com/Hawaii/Shrimp-goby/general/index.htm
  7. Baza krewetek z rodzaju Alpheus, http://biogeodb.stri.si.edu/bioinformatics/alpheus/HomeAlpheus.html (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]