Zygmunt Augustyński

Zygmunt Augustyński (ur. 4 października 1890 w Odporyszowie, zm. 26 sierpnia 1959 w Warszawie) - polski prawnik, dziennikarz, polityk i działacz Polskiego Państwa Podziemnego. Jako 17-latek pisał do "Przyjaciela Ludu". Studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim, a następnie z Wojciechem Korfantym w Berlinie. Pracował między innymi w "Gazecie Powszechnej", "Głosie Narodu" i "Ilustrowanym Kurierze Codziennym". Był twórcą pierwszej stołecznej gazety ukazującej się w poniedziałek oraz redaktorem naczelnym "Ekspresu Porannego". Współtworzył agencję informacyjną "Press" i pracował w "Kurierze Polskim". Zakładał Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich. W czasie okupacji działał konspiracyjnie w Departamencie Informacji i Propagandy przy Delegaturze Rządu na Kraj. Z działalności warszawskiej Rady Głównej Opiekuńczej w czasie Powstania i po nim opracował sprawozdanie, z którym przyjechał do Krakowa do abp. Adama Sapiechy. W powstaniu warszawskim stracił syna - Jędrzeja, który 13 sierpnia 1944 r. zginął jako podporucznik kompanii harcerskiej batalionu "Gustaw" od wybuchu niemieckiego czołgu - pułapki na Starym Mieście. W 1945 r. władze PSL powierzyły mu zorganizowanie Gazety Ludowej". W składzie redakcji znalazł się m. in. Władysław Bartoszewski. Bezpieka aresztowała go jesienią 16 października 1946 r. Po pokazowym procesie skazano go na 15 lat więzienia i 5 lat pozbawienia praw publicznych, obywatelskich i honorowych oraz konfiskatę mienia. Karę wiezienia odbywał na Mokotowie, a następnie we Wronkach. W dniu 10 lutego 1955 r. otrzymał roczną przerwę w odsiadywaniu kary "ze względu na zły stan zdrowia". Do więzienia już nie powrócił, gdyż w dniu 4 lutego 1956 r. Rada Państwa darowała mu 5 lat kary oraz pozostawiła resztę w zawieszeniu. Po zwolnieniu z więzienia pracował w Wydawnictwie Oświatowym "Wspólna Sprawa", początkowo jako korektor, a później jako redaktor wydawnictw językowych "Mozaika". Był także redaktorem prowadzącym Antologii Polskiej Poezji Podziemnej. Został zrehabilitowany w Stowarzyszeniu Dziennikarzy Polskich i przyjęty z powrotem w poczet jego członków. Zmarł 26 sierpnia 1959 r. w Warszawie. Pochowano go na cmentarzu na Bródnie. w 1991 r. odbył się proces rehabilitacyjny, który całkowicie go uniewinnił. Jego niedokończone wspomnienia ukazały się drukiem w książce pt. "Zawiłe koleje przeznaczenia", a następnie w książce "Dziennikarstwo i Polityka", która ukazała się w 50. rocznicę jego śmierci.

Odznaczenia

• Krzyż Walecznych
• Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie)
• Order św. Sawy

Źródła

• Z. Augustyński, W. Bartoszewski, Dziennikarstwo i Polityka, Kraków 2009, ISBN: 978-83-928122-1-0
• W. Bartoszewski, Życie trudne, lecz nie nudne. Ze wspomnień Polaka w XX wieku, Kraków 2010, s. 266-268, ISBN: 978-83-240-0942-8
• R. Buczek, Na przełomie dziejów. Polskie Stronnictwo Ludowe w latach 1945 - 1947, Wrocław 1989.
• IPN - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zaświadczenie nr 384/02
• IPN - AR/443/6496/99
• Gazeta Ludowa, nr 211, 213 - 215
• Dziennik Ludowy, nr 238 - 257
• Gazeta Wyborcza, nr 201.6114 z dnia 28.08.2009