Difenoksylat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Difenoksylat
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C30H32N2O2
Masa molowa 452,59 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 915-30-0
3810-80-8 (chlorowodorek)
PubChem 13505[1]
DrugBank APRD00366[2]
Podobne związki
Podobne związki loperamid, difenoksyn
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC A07 DA01
Legalność w Polsce środek odurzający grup I-N i III-N

Difenoksylat (łac. Diphenoxylatum) – organiczny związek chemiczny z grupy opioidów, syntetyczna pochodna morfiny stosowana w objawowym leczeniu biegunki, pozbawiona działania przeciwbólowego. W wątrobie ulega za pośrednictwem izoenzymów cytochromu P450 metabolizmowi do kwasu difenoksylowego, głównego metabolitu powstałego na drodze hydrolizy, który także wykazuje silne działanie przeciwbiegunkowe.

Wykazuje silne działanie osłabiające perystaltykę jelita cienkiego i okrężnicy (pod tym względem znacznie wyraźniejsze niż morfina) oraz wydłuża czas pasażu treści pokarmowej poprzez pobudzenie receptorów opioidowych w zwojach śródściennych jelit[4]. Lek częściowo wchłania się z przewodu pokarmowego po podaniu doustnym i może działać także ośrodkowo, jeśli zostaną przekroczone dobowe dawki zalecane w objawowym leczeniu biegunek (5–20 mg/24 h). Działanie ośrodkowe jest, w przeciwieństwie do loperamidu, ułatwione przez to, że lek nie wchodzi do krążenia wątrobowo-jelitowego. Do dostępnego w Polsce preparatu Reasec zawierającego difenoksylat dodaje się niewielkie ilości atropiny (w postaci siarczanu, 0,025 mg na tabletkę)[5]. Ma to na celu odstraszenie potencjalnych amatorów rekreacyjnego użycia tego opioidu[6], będącego analogiem petydyny, poprzez pojawienie się objawów atropinowych (zamglone widzenie, suchość w jamie ustnej itp.). Atropina może ponadto działać synergetycznie, zmniejszając perystaltykę i wydzielanie soku jelitowego.

Wskazania do stosowania[edytuj | edytuj kod]

  • objawowe leczenie ostrej i przewlekłej biegunki różnego pochodzenia
  • w celu zmniejszenia ilości płynu kałowego po ileostomii i kolostomii

W każdym przypadku, o ile jest to możliwe, należy dążyć do zastosowania leczenia przyczynowego. Difenoksylat należy podawać wyłącznie w celu objawowego leczenia biegunki.

Przeciwwskazania[edytuj | edytuj kod]

Środki ostrożności[edytuj | edytuj kod]

  • U pacjentów z ostrą biegunką, u których złagodzenie objawów nie nastąpi w ciągu 48 h od rozpoczęcia terapii, podawanie preparatu należy przerwać.
  • W przypadku utraty przez pacjenta płynów i elektrolitów (zwłaszcza u dzieci), należy rozważyć konieczność ich uzupełnienia.
  • Małe dzieci mogą wykazywać szczególną wrażliwość na difenoksylat (zahamowanie czynności oddechowej).
  • Ostrożnie u osób uzależnionych od leków, pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby.
  • Jedyny zarejestrowany preparat w Polsce[5] zawiera sacharozę i laktozę – pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy i galaktozy, nietolerancją laktazy typu Lappa, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy oraz niedoborem sacharazy-izomaltazy nie powinni przyjmować tego produktu leczniczego.
  • Preparat zawiera również atropinę, którą dodano aby zapobiec przypadkom nadużywania leku.

Interakcje[edytuj | edytuj kod]

Difenoksylat nasila działanie leków i środków działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy – np. barbituranów, alkoholu.

Przyjmowanie leku może powodować wydłużenie okresu półtrwania leków, których eliminacja zależy od aktywności enzymów układu mikrosomalnego wątroby.

Działania niepożądane[edytuj | edytuj kod]

Dawkowanie[edytuj | edytuj kod]

Biegunka ostra:
Dorośli: 2,5–5 mg trzy razy na dobę, w wyjątkowych przypadkach maksymalnie 5 mg cztery razy na dobę. W przypadku łagodnej biegunki 2,5 mg dwa razy na dobę, rano i wieczorem, przed posiłkiem.
Dzieci do 5 lat: 1,25–2,5 mg trzy razy na dobę.

Biegunka przewlekła:
Dorośli: 2,5 mg dwa razy na dobę.
Dzieci do 5 lat: 1,25–2,5 mg na dobę.

Przedawkowanie[edytuj | edytuj kod]

Przypadkowe przedawkowanie leku może wywołać objawy przypominające ostre toksyczne działanie środków narkotycznych, np. zwężenie źrenic, zahamowanie czynności oddechowej, senność lub pobudzenie.

W przypadku zahamowania czynności oddechowej należy podać nalokson jako swoiste antidotum:
Dorośli: 0,4mg naloksonu we wstrzyknięciu dożylnym.
Dzieci: 0,01mg/kg m.c. naloksonu we wstrzyknięciu dożylnym.

W razie konieczności, podawanie antidotum można powtarzać co 2–3 minuty, aż do przywrócenia czynności oddechowej.

Objawy przedawkowania mogą wystąpić dużo później, nawet od 12 do 30 godzin po przedawkowaniu. Jeśli pacjent nie znajduje się w stanie śpiączki, można wykonać płukanie żołądka i podać węgiel aktywny.

Preparaty[edytuj | edytuj kod]

Dostępne w Polsce preparaty złożone[5]:

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

Lek wywiera znaczny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi urządzeń mechanicznych w ruchu. Pacjenci przyjmujący lek mogą odczuwać senność, zawroty głowy. Kierowcom zazwyczaj zaleca się przyjmowanie połowy dawki dla osób dorosłych.

Synteza chemiczna[edytuj | edytuj kod]

Diphenoxylate synthesis.svg

Difenoksylat otrzymywany jest w reakcji alkilacji estru etylowego kwasu 4-fenylopiperydyno-4-karboksylowego z 4-bromo-2,2-difenylobutyronitrylem w obecności węglanu sodu[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Difenoksylat (CID: 13505) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  2. a b Difenoksylat (APRD00366) – informacje o substancji aktywnej (ang.). DrugBank.
  3. a b Difenoksylat (ang.) w bazie ChemIDplus, United States National Library of Medicine. [dostęp 2011-11-04].
  4. a b A. Zejc, M. Gorczyca: Chemia leków. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2004, s. 799. ISBN 83-200-2971-6.
  5. a b c Obwieszczenie Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia 12 kwietnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia Urzędowego Wykazu Produktów Leczniczych Dopuszczonych do Obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. „Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia”. Poz. 15, s. 1054, 2013-04-12. [dostęp 2014-11-02]. 
  6. Farmakologia: podstawy farmakoterapii. Podręcznik dla studentów medycyny i lekarzy pod redakcją Wojciecha Kostowskiego i Zbigniewa S. Hermana. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2008, s. 213–214. ISBN 978-83-200-3725-8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Farmakologia: podstawy farmakoterapii. Podręcznik dla studentów medycyny i lekarzy pod redakcją Wojciecha Kostowskiego i Zbigniewa S. Hermana. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2008, s. 213–214. ISBN 978-83-200-3725-8.
  • Karta charakterystyki produktu leczniczego Reasec (do pobrania ze strony producenta: Produkty. Gedeon Richter. [dostęp 2014-11-02].)
  • Jan Kazimierz Podlewski, Alicja Chwalibogowska-Podlewska, Robert Adamowicz: Leki współczesnej terapii. Warszawa: Split Trading, 2005, s. 218. ISBN 83-85632-82-4.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.