Henri de Saint-Simon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Henri de Saint-Simon
Henri de Saint-Simon
Lata życia 1760-1825
Narodowość francuska
Kierunek socjalizm utopijny

Henri de Saint-Simon (Claude Henri de Rouvroy, comte de Saint-Simon; ur. 17 października 1760 w Paryżu, zm. 19 maja 1825) – francuski historyk, filozof, ekonomista i wolnomularz. Industrialista i socjalista utopijny.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Pobierał nauki u d’Alemberta. W wieku szesnastu lat wziął udział w rewolucji amerykańskiej. Podczas rewolucji francuskiej zrzekł się tytułów arystokratycznych i został obywatelem o nazwisku Bonhome, co oznacza dobry człowiek[1]. Dorobił się majątku na spekulacji ziemią zagarniętą duchowieństwu podczas rewolucji francuskiej. Umożliwiło mu to otworzenie salonu intelektualnego. Wkrótce został aresztowany przez jakobinów i skazany na śmierć. Wypuszczony po przejęciu władzy przez termidorian. Do jego pomysłów należą takie przedsięwzięcia jak przekopanie kanału łączącego Ocean Atlantycki z Pacyfikiem oraz przekopanie kanału łączącego Madryt z morzem. Jego uczniem i sekretarzem był historyk Jacques Augustin Thierry.

Poglądy[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Saintsimonizm.

Twierdził, że należy dążyć do stworzenia nowego społeczeństwa rządzonego przez ludzi pracy, bankierów i techników. Władza dyktatorska miała spoczywać w rękach fachowców. Tępieniu podlegać miało próżniactwo, dzięki czemu rozwijać mogłoby się tzw. bogactwo ogólne, czyli poprawa sytuacji konkretnych ludzi (np. nie byłoby biedaków). Żądał zniesienia dziedziczenia dóbr.

Społeczeństwo w wizji Saint-Simona było bezkonfliktowe. Dzieliło się na 3 klasy:

  • naukowców (odpowiedzialnych za rozwój nauki, pracowali na rzecz pozostałych klas)
  • posiadających (mieli się zajmować finansowaniem naukowców, pełnili też rolę regulacyjną w społeczeństwie)
  • pozostałych (ich zadaniem była praca, mieli też respektować władzę)

Kolejnym klasom odpowiadały różne rodzaje władzy:

  • władza duchowa znajdowała się w rękach uczonych przyrodników, fizyków czy filologów oraz artystów tworzących akademię; odrzucał natomiast jako nieprzydatnych w tej dziedzinie prawników i filozofów
  • władza świecka – w rękach posiadaczy (przemysłowców), którzy są „z natury rzeczy kierownikami i przedstawicielami większości”
  • władza wybierania (mianowania) – w rękach wszystkich ludzi

Uznawał podobieństwo zjawisk społecznych do fizjologicznych. Co za tym idzie, utożsamiał nauki społeczne z naukami fizjologicznymi.

Zdaniem Saint-Simona świat dzieli się na Europę i resztę (w tym podziale odwołuje się do Biblii – do Abla i Kaina). Właściwie dla autora światem jest tylko Europa, która dzieli się jeszcze na światy o różnym stopniu doskonałości – świat angielski, włoski, francuski i niemiecki. Opowiadał się za utworzeniem Parlamentu Europejskiego jako warunku federacji państw kontynentu europejskiego. Tym samym uznawany jest za jednego z prekursorów idei wspólnotowych w Europie.

Zdaniem Saint-Simona powinna zostać stworzona Rada Newtona, w której skład wchodziliby naukowcy. Ich zadaniem miałaby być władza zwierzchnia nad światem. Owi naukowcy mieliby być otoczeni kultem niemal boskim – na ich cześć w każdym mieście świata powinny być budowane świątynie-mauzolea.

Według Saint-Simona, wszyscy ludzie powinni dążyć do rozwoju. Na tych, którzy działają na niekorzyść postępu, powinny być nakładane kary.

U Saint-Simona pojawiają się także postulaty równych praw dla wszystkich, a także praw wyborczych dla kobiet.

Przypisy

  1. Stefan Bratkowski: Pereirowie. Wiedza i Życie, 1996-10.