Léopold Sédar Senghor

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Léopold Sédar Senghor
Léopold Senghor, Pic, 5.jpg
Data i miejsce urodzenia 9 października 1906
Joal
Data i miejsce śmierci 20 grudnia 2001
Verson
1. prezydent Senegalu
Okres od 6 września 1960
do 31 grudnia 1980
Przynależność polityczna Senegalski Związek Postępowy (do 1976), Socjalistyczna Partia Senegalu (od 1976)
Następca Abdou Diouf
Senghorsig.jpg
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Narodowego Lwa (Senegal) Krzyż Wielki Orderu Zasługi (Senegal) Komandor Orderu Palm Akademickich (Senegal) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży Finlandii Krzyż Wielki Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wielki Orderu Narodowego Zasługi (Francja) Komandor Orderu Sztuki i Literatury (Francja) Komandor Orderu Palm Akademickich (Francja) Krzyż Kombatanta 1939-1945 (Francja) Łańcuch Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) Wielki Łańcuch Orderu św. Jakuba od Miecza (Portugalia) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielkim Łańcuchem (1951-2001) Medal 2500-lecia Imperium Perskiego

Léopold Sédar Senghor (ur. 9 października 1906 w Joal, zm. 20 grudnia 2001 w Verson)[1]senegalski polityk i poeta. Pierwszy prezydent Republiki Senegalu[2][3].

Życiorys[edytuj]

Urodził się w 1906 roku w miejscowości Joal-la-Portugaise[4]. Pochodził z kupiecko-plantatorskiej rodziny[4][4] z ludu Sererów[2]. W 1913 roku został wysłany przez rodziców do katolickiej szkoły z misyjnej internatem[3][2]. Planował zostać księdzem z czego zrezygnował w wieku 20 lat kiedy to porzucił szkołę katolicką i przeniósł się do liceum w Dakarze[2]. W 1928 roku korzystając ze stypendium wyjechał do Paryża gdzie kontynuował naukę w Lycée Louis-le-Grand i na Sorbonie[2]. W trakcie studiów zetknął się z wieloma czarnymi intelektualistami. Szczególnie znajomość z Aimé Césaire’m i Léonem Damasem miała istotny wpływ na powstanie i sformułowanie przez niego w przyszłości koncepcji „négritude[4].

Po ukończeniu studiów pracował jako nauczyciel literatury francuskojęzycznej w szkole średniej w Tours. Był pierwszym tak wysoko wykwalifikowanym czarnoskórym nauczycielem we Francji[3][2]. Od listopada 1933 roku uczestniczył w tworzeniu Towarzystwa Zachodnioafrykańskich Studentów (później został przewodniczącym organizacji). W 1934 roku rozpoczął wydawanie pisma L’Etudiant Noir” („Czarny Student”). W 1937 roku wydał zbiór wierszy „Pigments“[4]. W latach 30. zaangażował się ponadto w politykę. W 1936 roku zasilił listę członków Francuska Sekcja Międzynarodówki Robotniczej (SFIO)[4].

Wziął udział w II wojnie światowej jako żołnierz armii francuskiej. Dostał się do niewoli i dwa lata spędził w hitlerowskich obozach koncentracyjnych. Z okresu obozowego pochodzą liczne wiersze Senghora. Następnie uczestniczył w działaniach ruchu oporu[3][2]. W 1944 roku przez kilka tygodni ukrywał Żydówkę i jej syna[4]. Po wyzwoleniu kraju w 1944 roku zdobył zatrudnienie jako wykładowca w Narodowym Instytucie Zamorskich Terytoriów, w Katedrze Lingwistyki Afrykańskiej. Prowadził badania nad narodową poezją Sererów[4][2]. W karierze akademickiej udało mu się osiągnąć tytuł profesora[2]. W 1945 roku został wybrany do francuskiego Zgromadzenia Narodowego i Rady Wykonawczej Senegalu[3]. W 1948 roku odszedł z SFIO i utworzył Bloc Démocratique Sénégalais[4]. W 1951 roku ponownie wybrany do Zgromadzenia Narodowego a w 1956 na burmistrza Thiès[2]. W 1956 utworzył nową partię - Narodowy Blok Senegalski a w 1959 Senegalski Związek Postępowy reprezentujący nurt socjaldemokratyczny[3][5].

W grudniu 1959 roku wygłosił apel w którym domagał się od Francji przyznania niepodległości. W sierpniu 1960 roku rozpadła się krótkotrwała Federacja Mali a Senegal stał się niezależną republiką. Senghor odniósł jednoznaczne zwycięstwo w wyborach prezydenckich w 1961[3][2]. Jako prezydent próbował zmodernizować rolnictwo, zaszczepić poczucie społeczeństwa obywatelskiego i zacieśnić współpracę z sąsiadami (kontynuując przy tym współpracę gospodarczą i wojskową z Francuzami). Opowiadał się za socjalizmem opartym na realiach afrykańskich (tzw. afrykański socjalizm). Socjalistyczne idee Senghora były demokratyczne i humanistyczne, a on sam unikał radykalnych haseł[2]. Umiarkowanie Senghora doprowadziło do jego sporu z premierem Mamadou Dia. Premier opowiedział się za utworzeniem w Senegalu państwa socjalistycznego, typu autorytarnego oraz zerwaniem więzi z Francją. W nocy z 17 na 18 grudnia 1962 roku popierająca Dia część armii przeprowadziła zamach stanu. Pucz nie powiódł się a Dia został skazany na karę więzienia[4]. 3 marca 1962 roku po referendum zatwierdzono nową konstytucje, zgodnie z nią Senegal stał się republiką prezydencką (co obowiązywało od 1963 do 1970) a oficjalną opcją polityczną republiki ogłoszono „socjalizm afrykański”[4][5]. Rok później wprowadzono system rządów jednopartyjnych[5].

Uchodził za rzecznika Trzeciego Świata. Wielokrotnie protestował przeciwko nieuczciwym warunkom handlu, które działały na niekorzyść państw kontynentu[2]. Opowiadał się przeciwko sympatyzującymi z blokiem wschodnim ruchami afrykańskiej lewicy i krytykował politykę bloku wschodniego w Afryce (w tym obecność wojskową Kubańczyków w Angoli)[4]. Zrobił wiele dla ochrony praw i wykształcenia kobiet a w 1976 roku zezwolił na działalność partii opozycyjnych[5][4]. Od 1976 do 1981 funkcjonował system trójpartyjny. Władzę sprawowała Socjalistyczna Partia Senegalu (tak w 1976 przemianowano Senegalski Związek Postępowy) a rolę opozycji stanowiła liberalna Senegalska Partia Demokratyczna (PDS, założona 1974) i marksistowska Afrykańska Partia Niepodległości (zdelegalizowana w 1960). Od tamtego czasu znaczenie opozycji znacznie wzrosło[5]. Problemami kraju pod rządami Senghora były animozje plemienne i rosnące zadłużenie[4].

W grudniu 1980 roku dobrowolnie poddał się do dymisji[4]. W trakcie rządów jego następcy, Abdou Dioufa sprawował honorowy urząd przewodniczącego Socjalistycznej Partii Senegalu (tak przemianowano w 1976 roku Senegalski Związek Postępowy) oraz wiceprezydenta[4].

Przypisy