Teologia wyzwolenia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Teologia wyzwolenia – ruch teologiczny w Kościele katolickim powstały po II soborze watykańskim. Szczególnie rozpowszechniona jest w Ameryce Łacińskiej oraz wśród jezuitów.

Idea[edytuj | edytuj kod]

Teologia wyzwolenia opiera się na związku między teologią chrześcijańską (głównie katolicką) i aktywizmem politycznym lewicy chrześcijańskiej, szczególnie w kwestiach sprawiedliwości społecznej i praw człowieka. Ze względu na kontrowersyjną naturę tych zagadnień, ich miejsce w nauce Kościoła, oraz to, w jakim stopniu hierarchowie kościelni powinni się w nie angażować, zawsze była przedmiotem dyskusji.

Teologia wyzwolenia wykorzystuje osobę Jezusa, przedstawianego przez jej zwolenników jako „rewolucjonistę i wyzwoliciela”. Nacisk kładzie na te fragmenty Biblii, gdzie misja Jezusa jest opisana w rozumieniu wyzwolenia i gdzie jest przedstawiony jako przywracający sprawiedliwość. Popularnym wizerunkiem był „Chrystus z karabinem na ramieniu”, który „w szczytnych celach używa przemocy”[1].

Część ze zwolenników tej teologii dodawała do niej elementy marksizmu oraz wspierała sandinistów. Główną kontrowersją jest doktryna o odwiecznej walce klas. Watykańska Kongregacja Doktryny Wiary nakazała teologom katolickim zaprzestania takich publikacji.

Znaczenie współczesne[edytuj | edytuj kod]

Papież Jan Paweł II położył kres oficjalnemu poparciu dla „teologii wyzwolenia” wśród hierarchii Kościoła katolickiego oświadczeniem wygłoszonym w styczniu 1979 r., podczas pierwszej zagranicznej pielgrzymki w trakcie pontyfikatu, w Meksyku:

Ta koncepcja Chrystusa jako polityka, rewolucjonisty, jako wywrotowca z Nazaretu, nie zgadza się z nauczaniem Kościoła[2].

Jednak teologia ta w dalszym ciągu cieszy się pewnym poparciem, zwłaszcza wśród laikatu i poszczególnych księży.

Krytyka[edytuj | edytuj kod]

Według m.in. Iona Mihai Pacepy i Johna Koehlera „teologia wyzwolenia” była ruchem religijnym stworzonym przez KGB, który przez manipulacje religią miał podburzyć ludność Ameryki Łacińskiej do stosowania przemocy, aby ten sposób zdestabilizować kraje Ameryki Łacińskiej, a w dalszym planie wywołać rewolucję i w efekcie zaprowadzić komunizm w Ameryce Łacińskiej[3][4]. Oprócz założeń, nazwa „teologia wyzwolenia” została również stworzona przez KGB[5].

Według informacji Pacepy w 1968 roku KGB nakłoniło grupę biskupów do zwołania konferencji w Medellin w Kolumbii. Na prośbę KGB, DIE - Zarząd Wywiadu Zewnętrznego komunistycznej Rumunii (Departamentul de Informaţii Externe), którego szefem był Pacepa, zapewnił organizatorom konferencji wsparcie logistyczne. Oficjalnie konferencja była poświęcona „problemom eliminacji biedy w Ameryce Łacińskiej”, lecz jej prawdziwym celem było uprawomocnienie stworzonego przez KGB ruchu religijnego nazwanego „teologia wyzwolenia”, który miał podburzyć południowoamerykańskie społeczeństwa do buntu przeciwko „zinstytucjonalizowanemu przymusowi biedy generowanemu przez USA”[6][7]. Na konferencji w Medellin w 1968 roku uznano zasadność „teologii wyzwolenia”, a delegaci przedłożyli ją Światowej Radzie Kościołów - organizacji z siedzibą w Genewie kontrolowanej przez sowieckie służby wywiadowcze[8], która reprezentowała Rosyjski Kościół Prawosławny i inne mniejsze grupy wyznaniowe z ponad 120 państw. Światowa Rada Kościołów uczyniła „teologię wyzwolenia” jednym ze swoich priorytetów i w marcu 1970 roku oraz lipcu 1971 roku w Bogocie odbyły się pierwsze kongresy południowoamerykańskich katolików poświęcone „teologii wyzwolenia”. W 1979 roku Papież Jan Paweł II potępił „teologię wyzwolenia” na konferencji biskupów rzymskokatolickich w Ameryce Południowej w Pueblo w Meksyku: „Ta koncepcja Chrystusa jako polityka, rewolucjonisty, jako wywrotowca z Nazaretu nie zgadza się z nauczaniem Kościoła”. W ciągu czterech godzin wśród uczestników konferencji rozprowadzona została dwudziestostronnicowa polemika z przemówieniem papieża. Kardynał López Trujillo, organizator konferencji, wyjaśnił, że polemika ta „była dziełem osiemdziesięciu zwolenników marksizmu i nowej teologii spoza konferencji biskupów”. Rumuński DIE otrzymał wcześniej gratulacje od KGB za wsparcie logistyczne dla tych działaczy[9].

W związku z tymi informacjami „teologia wyzwolenia” jest postrzegana jako jeden z przykładów dezinformacji (w formie dywersji religijnej) prowadzonej przez ZSRR[10].

Teologowie wyzwolenia i wspierający teologię wyzwolenia[edytuj | edytuj kod]

Polskojęzyczna bibliografia przedstawicieli teologii wyzwolenia[edytuj | edytuj kod]

Polskojęzyczna literatura o teologii wyzwolenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ryszard Kapuściński: Fragmenty książki „Chrystus z karabinem na ramieniu”.
  2. Szymon Babuchowski: Wiara po latynosku. gosc.pl, 2013-03-21.
  3. Ion Mihai Pacepa, Ronald J. Rychlak: Dezinformacja: Były Szef Wywiadu Ujawnia Metody Dławienia Wolności, Zwalczania Religii i Wspierania Terroryzmu. Gliwice: Helion Editio, 2015, s. 112. ISBN 978-83-283-1072-8.
  4. John Koehler: Spies in the Vatican: The Soviet Union's Cold War Against the Catholic Church. New York: Pegasus, 2009, s. 26. ISBN 978-1-60598-050-8.
  5. Former Soviet spy: We created Liberation Theology, CNA, 1 maja 2015
  6. Ion Mihai Pacepa, Ronald J. Rychlak: Dezinformacja: Były Szef Wywiadu Ujawnia Metody Dławienia Wolności, Zwalczania Religii i Wspierania Terroryzmu. Gliwice: Helion Editio, 2015, s. 112. ISBN 978-83-283-1072-8.
  7. John Koehler: Spies in the Vatican: The Soviet Union's Cold War Against the Catholic Church. New York: Pegasus, 2009, s. 26. ISBN 978-1-60598-050-8.
  8. Keith Armes: Chekists in Cassocks: The Orthodox Church and the KGB (ang.). 1993.
  9. Ion Michai Pacepa, Ronald J. Rychlak: Teologia wyzwolenia wielkim sukcesem KGB. [dostęp 2015-11-03].
  10. Ion Mihai Pacepa, Ronald J. Rychlak: Dezinformacja: Były Szef Wywiadu Ujawnia Metody Dławienia Wolności, Zwalczania Religii i Wspierania Terroryzmu. Gliwice: Helion Editio, 2015, s. 112-115. ISBN 978-83-283-1072-8.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]