Jadwiga Jędrzejowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jadwiga Jędrzejowska
Jadwiga Jędrzejowska
Jadwiga Jędrzejowska podczas Międzynarodowego Turnieju na kortach Chiswick w Londynie w 1938
Państwo  Polska
Data i miejsce urodzenia 15 października 1912
Kraków
Data i miejsce śmierci 28 lutego 1980
Katowice
Gra pojedyncza
Roland Garros F (1939)
Wimbledon F (1937)
US Open F (1937)
Gra podwójna
Roland Garros W (1939)
US Open F (1938)
Plebiscyt Przeglądu Sportowego
Gold medal with cup.svg 1. miejsce
1936
Gold medal with cup.svg 1. miejsce
1937
Bronze medal with cup.svg 3. miejsce
1931
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Złoty Krzyż Zasługi

Jadwiga Jędrzejowska, zamężna Galert (ur. 15 października 1912 w Krakowie, zm. 28 lutego 1980 w Katowicach) – polska tenisistka, finalistka Wimbledonu w grze pojedynczej z 1937 roku, finalistka mistrzostw USA w grze pojedynczej z 1937 roku, finalistka mistrzostw Francji w grze pojedynczej z 1939 roku, zwyciężczyni mistrzostw Francji w grze podwójnej z 1939 roku, wielokrotna mistrzyni Polski.

Kariera[edytuj]

Jadwiga Jędrzejowska (1933)

W czasie wieloletniej kariery broniła barw AZS Kraków, Legii Warszawa, Partyzanta Bydgoszcz, a po II wojnie światowej klubów katowickich – Pogoni i Baildonu Katowice. W latach 1927-1966 zdobyła 65 tytułów mistrzyni kraju (w singlu, deblu i mikście), ponadto 28 razy triumfowała w międzynarodowych mistrzostwach Polski. Jej przewaga nad krajowymi rywalkami była tak duża, że w 1938 związek tenisowy przyznał jej tytuł mistrzyni Polski bez gry.

Sławę zdobyła jednak przede wszystkim na kortach światowych. W 1931 debiutowała na Wimbledonie, ale odpadła już w I rundzie z dawną mistrzynią tego turnieju, Brytyjką Kathleen McKane Godfree. Na tym samym turnieju osiągnęła w 1937 finał, co było największym sukcesem w historii polskiego tenisa aż do 2012 roku, kiedy to Agnieszka Radwańska również zakwalifikowała się do finału. W półfinale Jędrzejowska pokonała Alice Marble[1] (mistrzynię Wimbledonu dwa lata później), w finale prowadziła z Brytyjką Dorothy Round 4:1 i 30:15 w decydującym secie, by ostatecznie przegrać 2:6, 6:2, 5:7. Polka była również w finale mistrzostw USA we wrześniu 1937, w którym uległa Anicie Lizanie z Chile 4:6, 2:6. Trzeci finał wielkoszlemowy w singlu osiągnęła w 1939 na kortach im. Rolanda Garrosa, przegrywając z Francuzką Simone Mathieu 3:6, 6:8.

Jedyny tytuł wielkoszlemowy zdobyła w 1939 na mistrzostwach Francji. Wygrała debla w parze z Mathieu, tą samą, której uległa w finale gry pojedynczej; para polsko-francuska okazała się w decydującym meczu lepsza od duetu Alice Florian i Hella Kovac 7:5, 7:5. Na tym samym turnieju w 1936 Jędrzejowska osiągnęła finał debla w parze z Susan Noel, przegrywając z Mathieu i Billie Yorke w trzech setach (6:2, 4:6, 4:6). Jedyny raz w okresie powojennym Jadwiga Jędrzejowska była w finale turnieju wielkoszlemowego w 1947 – również na mistrzostwach Francji, ale tym razem w grze mieszanej; w parze z Rumunem Cristeą Caralulisem uległa jednak aż 0:6, 0:6 duetowi Eric Sturgess i Sheila Piercey Summers.

Poza turniejami wielkoszlemowymi odnosiła sukcesy także w imprezach nieco niższej rangi. W grze pojedynczej wygrywała m.in. mistrzostwa Londynu, międzynarodowe mistrzostwa Węgier, Austrii, Irlandii Północnej, Walii. Wygrała również prestiżowe międzynarodowe mistrzostwa Włoch w Rzymie w grze mieszanej, występując w parze ze słynnym australijskim tenisistą i trenerem Harry Hopmanem. W 1937 nie przyjęła propozycji przejścia na status zawodowy (do tzw. cyrku Tildena). W rankingu światowym była klasyfikowana w 1936 na 6. miejscu, w latach 1937-1939 na 5. miejscu. Jej kariera międzynarodowa została przerwana przez wojnę światową; okres okupacji spędziła w Polsce, nie grając w tenisa. Jak sama wspominała, odrzuciła propozycję gry w Niemczech, stwierdzając, że zakończyła już karierę sportową. W rzeczywistości kontynuowała jednak występy po 1945, sukcesy odnosząc jednak już głównie na kortach krajowych. Zdobywając kolejne tytuły mistrzyni Polski w latach 60. stała się przykładem wyjątkowej długowieczności sportowej.

Grała sprzętem firmy Slazenger. Nazywana popularnie za granicą "Jed" lub "Ja-Ja" (jej nazwisko było za trudne do wymówienia), udzielała się tenisowo także w życiu towarzyskim. Była m.in. partnerką mikstową króla Szwecji Gustawa V; w czasie wojny król upominał się u władz niemieckich o umożliwienie jej wyjazdu z okupowanej Polski, z czego nie skorzystała. Dysponowała silnym forhendem, z czasem wypracowała także dobre uderzenie bekhendowe. Wśród swoich dobrych uderzeń wymieniała także plasowany serwis, smecz (z zastrzeżeniem, że nie grała zbyt chętnie przy siatce) i przede wszystkim skrót z bekhendu. Na kortach wyróżniała się także uśmiechem; w prasie amerykańskiej napisano "Musiała dopiero przyjechać mała Polka, żeby pokazać naszym tenisistkom, iż można przegrywać z uśmiechem"[2].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj]

W 1936 i 1937 Jadwiga Jędrzejowska triumfowała w Plebiscycie "Przeglądu Sportowego". Laureatka Wielkiej Honorowej Nagrody Sportowej (1937)[3]. 14 lutego 1938 otrzymała Państwową Nagrodę Sportową za rok 1937[4]. Została odznaczona m.in. dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, pierwszym w PRL tytułem "Zasłużonej Mistrzyni Sportu". W 1977 została trzecią po Stanisławie Marusarzu i Waldemarze Baszanowskim laureatką Nagrody im. Janusza Kusocińskiego, przyznawanej za postawę sportową i obywatelską. W 1955 ukazały się jej wspomnienia Urodziłam się na korcie (w opracowaniu Kazimierza Gryżewskiego).

Osiągnięcia w turniejach wielkoszlemowych[edytuj]

Gra pojedyncza
Turniej Rok Osiągnięcie Przeciwniczka Wynik
Wimbledon 1937 finał Dorothy Round 2:6, 6:2, 5:7
mistrzostwa USA 1937 finał Anita Lizana 4:6, 2:6
mistrzostwa Francji 1939 finał Simone Mathieu 3:6, 6:8
Gra podwójna
Turniej Rok Osiągnięcie Partnerka Przeciwniczki Wynik
mistrzostwa Francji 1936 finał Susan Noel Simone Mathieu i Billie Yorke 2:6, 6:4, 6:4
mistrzostwa USA 1938 finał Simone Mathieu Alice Marble i Sarah Palfrey Cooke 6:8, 6:4, 6:3
mistrzostwa Francji 1939 wygrana Simone Mathieu Alice Florian i Hella Kovac 7:5, 7:5
Gra mieszana
Turniej Rok Osiągnięcie Partner Przeciwnicy Wynik
mistrzostwa Francji 1947 finał Cristea Caralulis Eric Sturgess i Sheila Summers 0:6, 0:6

Występy w turniejach wielkoszlemowych[edytuj]

Turniej 1931 1932 1933 1934 1935 1936 1937 1938 1939 1940 1941-44 1945 1946 1947 1948 Kariera (SR)
Australia Australia A A A A A A A A A A A A A 0 / 0
Francja Francja 2R A 1R 3R A 3R SF A F R A 3R 3R 1R 0 / 9
Wielka Brytania Wimbledon 1R 3R 3R 4R QF SF F QF QF A 2R A 0 / 10
Stany Zjednoczone USA A A A A A A F QF A A A A A A A 0 / 2
SR 0 / 2 0 / 1 0 / 2 0 / 2 0 / 1 0 / 2 0 / 3 0 / 2 0 / 2 0 / 0 0 / 0 0 / 0 0 / 1 0 / 2 0 / 1 0 / 21
Legenda
1R 2R 3R 4R = 1, 2, 3, 4 runda
QF = ćwierćfinał
SF = półfinał
F = finał
W = zwycięstwo
A = nie uczestniczyła w turnieju
= turniej nie odbywał się
R = turniej ograniczony do francuskich graczy i przeprowadzony pod okupacją niemiecką
SR = stosunek liczby zwycięstw w turniejach Wielkiego Szlema do liczby rozegranych turniejów

Przypisy

  1. Jędrzejowska w finale Wimbledonu. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 145 z 2 lipca 1937. 
  2. Polska Agencja Prasowa: Radwańska drugą Polką w finale Wielkiego Szlema (pol.). W: Tenis [on-line]. sportowefakty.pl. [dostęp 2012-07-05].
  3. Mała encyklopedia sport. T. 2. Warszawa: Sport i Turystyka, 1987, s. 604. ISBN 83-217-2564-3.
  4. Jędrzejowska otrzymała Państw. Nagrodę Sportową. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 36 z 16 lutego 1938. 

Bibliografia[edytuj]

  • Zbigniew Dutkowski, T – jak tenis, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1979
  • Jadwiga Jędrzejowska, Kazimierz Gryżewski, Urodziłam się na korcie, Wydannictwo "Sport i Turystyka", Warszawa 1971
  • Mała encyklopedia sportu, tom I: A-K, Wydawnictwo "Sport i Turystyka", Warszawa 1984
  • Dżadża, Marcin Bojanowski, Polityka 3/2007
  • Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice − Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 62. ISBN 83-85831-35-5.

Linki zewnętrzne[edytuj]