Ryszard Szurkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ryszard Szurkowski
Ryszard Szurkowski 2.jpg
Data i miejsce urodzenia 12 stycznia 1946
Świebodów
Poseł IX kadencji Sejmu PRL
Okres od 13 października 1985
do 3 czerwca 1989
Przynależność polityczna poseł bezpartyjny
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Dorobek medalowy
Reprezentacja  Polska
Igrzyska olimpijskie
Srebro
Monachium 1972 kolarstwo
(Druż. na czas)
Srebro
Montreal 1976 kolarstwo
(Druż. na czas)
Mistrzostwa świata
Złoto
Barcelona 1973 Start wspólny (A)
Złoto
Barcelona 1973 Druż. na czas
Złoto
Yvoir 1975 Druż. na czas
Srebro
Montreal 1974 Start wspólny (A)

Ryszard Jan Szurkowski (ur. 12 stycznia 1946 w Świebodowie) – polski kolarz szosowy, dwukrotny wicemistrz olimpijski, czterokrotny medalista mistrzostw świata, najbardziej znany ze zdominowania przez kilka lat z rzędu Wyścigu Pokoju, kilkukrotny mistrz Polski i mistrz świata amatorów; poseł na Sejm PRL IX kadencji; w latach 2010–2011 prezes Polskiego Związku Kolarskiego.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Ukończył liceum ogólnokształcące (1975) oraz Akademię Wychowania Fizycznego we Wrocławiu (1984) i jest z wykształcenia nauczycielem wf oraz trenerem kolarstwa.

Samouk i naturalny talent kolarski. W zawodach kolarskich startował od 1963, początkowo jako niezrzeszony amator. Pierwszymi sukcesami było mistrzostwo Polski w kolarstwie przełajowym, wicemistrzostwo Polski w mistrzostwach górskich oraz 4. miejsce w indywidualnych mistrzostwach Polski w 1968. Od 1969 był członkiem kadry narodowej, kiedy to po raz pierwszy wystartował w Wyścigu Pokoju i od razu stanął na drugim miejscu podium. Kolejne lata to pasmo osiągnięć, dzięki którym Szurkowski zyskał miano najlepszego kolarza-amatora na świecie.

Czterokrotnie (w latach 1970, 1971, 1973 i 1975) wywalczył pierwsze miejsce w Wyścigu Pokoju. W sumie w tych zawodach przejechał 89 etapów (z czego 52 w koszulce lidera), wygrał 13 etapów, a po 9 razy był drugi i trzeci. Na igrzyskach olimpijskich w Monachium w 1972 i rozgrywanych cztery lata później igrzyskach w Montrealu zdobywał srebrne medale w drużynowej jeździe na czas, zajmując w nich następujące miejsca[1]:

Igrzyska olimpijskie 1972 1976
Start wspólny 31[2] 12
Drużynowo na czas Silver medal icon.svg Silver medal icon.svg

W 1973 zdobył na mistrzostwach świata w Barcelonie złoty medal w wyścigu ze startu wspólnego amatorów oraz drużynowej jeździe na czas (wspólnie z Tadeuszem Mytnikiem, Lucjanem Lisem i Stanisławem Szozdą). Na rozgrywanych rok później mistrzostwach świata w Montrealu zdobył srebro ze startu wspólnego, przegrywając tylko z Januszem Kowalskim. Ponadto na mistrzostwach świata w Yvoir w 1975 razem z Tadeuszem Mytnikiem, Stanisławem Szozdą i Mieczysławem Nowickim zdobył kolejny złoty medal w drużynowej jeździe na czas. Dziewięciokrotnie startował na mistrzostwach świata zajmując w nich następujące miejsca[3]:

Mistrzostwa świata 1969 1970 1971 1973 1974 1975 1977 1978 1979
Start wspólny amatorów 39 wycofał się[4] 4 Gold medal icon.svg Silver medal icon.svg 28 22 8
Drużynowo na czas 6 Gold medal icon.svg 7 Gold medal icon.svg (4)[5]

Pięciokrotnie został indywidualnym mistrzem Polski w latach 1969, 1974, 1975, 1978 i 1979 w wyścigu szosowym, raz mistrzem Polski w wyścigu górskim w 1974 oraz trzykrotnie mistrzem Polski w jeździe parami w latach 1972 oraz 1975 (ze Szczepanem Klimczakiem) i 1980 (z Jerzym Kuczko). Był również dwukrotnie mistrzem Polski w wyścigu drużynowym w latach 1975 i 1976 (wraz z kolegami Janem Brzeźnym, Janem Faltynem i Szczepanem Klimczakiem) będąc zawodnikiem klubu KS „Dolmel” Wrocław. Siedmiokrotnie zdobywał tytuł wicemistrza Polski: raz w wyścigu indywidualnym w 1973, trzykrotnie w wyścigu górskim w latach 1968, 1975 i 1976, dwukrotnie w jeździe parami w latach 1973 (wspólnie z Klimczakiem) i 1978 (wspólnie z Faltynem) oraz drużynowo z KS „Dolmel” Wrocław w 1973 (wspólnie z Klimczakiem, Jankowskim i Kierzkowskim). Do kolekcji medali mistrzostw Polski należy dodać również 8 medali brązowych. Choć nigdy nie udało mu się wygrać klasyfikacji generalnej Tour de Pologne, to do niego należy rekord wygranych etapów (15). Czterokrotnie w tym wyścigu triumfował w klasyfikacji punktowej – w latach 1971, 1973, 1974 i 1979 oraz dwukrotnie w klasyfikacji górskiej – w 1971 i 1974.

Zwyciężał także w zagranicznych wyścigach: Circuit de la Sarthe (1969), Wielka Nagroda Annaby (1971, 1979), Dookoła Bułgarii (1971), Dookoła Szkocji (1972), Tour du Limousin (1974), Dookoła Anglii (1974), Dookoła Dolnej Austrii (1977), Oster Radrennen (1978), Dookoła Egiptu (1979).

Startował również w wyścigach z kolarzami zawodowymi. W 1974 roku podczas pierwszej z nimi konfrontacji w Wyścigu Paryż-Nicea w końcowej klasyfikacji zajął 28 miejsce[6], raz przyjeżdżając na metę etapową na drugiej pozycji oraz dwukrotnie na trzeciej, będąc jednym z najaktywniejszych kolarzy tego wyścigu (trzeci w klasyfikacji za Rikiem Van Lindenem i Eddym Merckxem)[7]. Mimo składanych propozycji przedstawicieli grup zawodowych (m.in. belgijskiej Molteni), przy sprzeciwie Polskiego Związku Kolarskiego, nigdy nie został profesjonalistą, reprezentując do końca barwy narodowe[8].

W 1980 skończył karierę reprezentacyjną, a dwa lata później będąc zawodnikiem KS „Polonez” Warszawa zakończył karierę klubową. Po raz ostatni jako zawodnik wystąpił w 1984, w wyścigu Tour de Pologne, zajmując w klasyfikacji generalnej 59. miejsce[9], po którym zakończył ostatecznie swoją karierę. Dwukrotnie wygrał plebiscyt Przeglądu Sportowego na najlepszego sportowca Polski (w 1971 i 1973). W 1970 został laureatem nagrody Fair Play przyznawanej przez UNESCO, za dżentelmeńskie oddanie własnego roweru rezerwowego Zygmuntowi Hanusikowi podczas mistrzostw Polski[10]. Drugi w Plebiscycie na Najlepszego Sportowca Polski XX wieku (za Ireną Szewińską).

Był zawodnikiem klubów: KS „Czarni” z Radomia (1966, na czas odbywania służby wojskowej), LZS z Milicza (1966–1968), KS „Dolmel” z Wrocławia (1968–1978), FSO Warszawa (1979) i KS „Polonez” Warszawa (1979–1982).

W latach 1984–1988 był trenerem kadry narodowej kolarzy szosowych. Jego podopieczny, Lech Piasecki, zwyciężył w Wyścigu Pokoju oraz został mistrzem świata w wyścigu indywidualnym w 1985, zaś drużyna zdobyła srebrny medal na igrzyskach w Seulu. W 1997 był szefem wyszkolenia PZKol. W latach 1988–1989 prowadził pierwszą w Polsce zawodową grupę kolarską Exbud Kielce, potem założył Klub Sportowy „Szurkowski” w Warszawie (1991), był także dyrektorem polskiej części Wyścigu Pokoju. W latach 2007–2008 był prezesem zawodowej grupy kolarstwa górskiego MTB Halls Team. Obecnie prowadzi sklep z artykułami kolarskimi w Warszawie. W okresie od 31 marca 2010 do 5 marca 2011 był prezesem Polskiego Związku Kolarskiego[11].

W latach 1985–1989 był posłem na Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z listy krajowej (jako bezpartyjny). W 2005 kandydował do Sejmu RP, otwierając wrocławską listę Socjaldemokracji Polskiej, która nie osiągnęła progu wyborczego (także będąc bezpartyjnym)[12]. Był członkiem honorowego komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed wyborami prezydenckimi w 2015[13].

Bohater książki Marka Jóźwika Rowerem do Europy (1992) oraz Ryszard Szurkowski. Skasować tę ucieczkę! – 14. odcinka komiksu Słynni polscy olimpijczycy (kolekcja „Gazety Wyborczej”). Od 2011 jest jednym z felietonistów magazynu „Rowertour”, poświęconego turystyce rowerowej.

W 1972 Ryszard Szurkowski został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, w 1976 Krzyżem Oficerskim, w 1986 Krzyżem Komandorskim i w 1999 Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą[14]. Był również siedmiokrotnie odznaczany złotym medalem „Za Wybitne Osiągnięcia Sportowe”.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Ryszard Szurkowski przeżył osobistą tragedię w związku z zamachem 11 września 2001 na World Trade Center w Nowym Jorku. Na miejscu zginął jego syn, 31-letni wówczas Norbert, który pracował na 104. piętrze jednej z wież. Trzykrotnie żonaty (oprócz Norberta syn Wiktor).

Współautor książek[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ryszard Szurkowski (ang.). sports-reference.com. [dostęp 2015-07-16].
  2. Niektóre źródła podają, że Ryszard Szurkowski zajął w tym wyścigu 30. miejsce, ponieważ zdobywca 3. miejsca Jaime Huélamo z Hiszpanii został zdyskwalifikowany za pozytywny wynik testu antydopingowego, w związku z tym przesuwają następnych kolarzy o jedną pozycję w górę.
  3. Sylwetka na portalu the-sports.org (ang.). [dostęp 2015-07-16].
  4. Maciej Biega: Tęczowe koszulki. Warszawa: Sport i Turystyka, 1974, s. 4 (wycofał się kilkanaście kilometrów przed metą na skutek defektu opony roweru).
  5. Po przejechaniu trasy drużyna Polski została zdyskwalifikowana, ponieważ kontrola antydopingowa Ryszarda Szurkowskiego dała wynik pozytywny, (zobacz): Mytnik Tadeusz. Biografia. olimpijski.pl. [dostęp 2015-07-19].
  6. Paris – Nice 1974 (ang.). cyclingarchives.com. [dostęp 2015-07-30].
  7. Zbigniew Chmielewski, Ryszard Żochowski: Kalejdoskop sport 1974. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1975, s. 76–77.
  8. Andrzej Basiński: Ryszard Szurkowski: nie żałuję, że nie wystartowałem w Tour de France. dzieje.pl, 2014-07-01. [dostęp 2015-07-18].
  9. Tour de Pologne 1984 (ang.). cyclingarchives.com. [dostęp 2015-07-30].
  10. Praca zbiorowa: Iskier przewodnik sportowy. Warszawa: Iskry, 1976, s. 223.
  11. Ryszard Szurkowski Prezesem PZKol. pzkol.pl, 2010-03-31. [dostęp 2010-04-01].
  12. Serwis PKW – Wybory 2005. [dostęp 2015-08-18].
  13. Barbara Sowa: Kto wszedł do komitetu poparcia Komorowskiego, a kto z niego wypadł? Cała Lista. dziennik.pl, 2015-03-16. [dostęp 2015-03-21].
  14. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 grudnia 1998 r. o nadaniu orderów (M.P. z 1999 r. Nr 6, poz. 68).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]