Jerzy Pawłowski (szermierz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jerzy Władysław Pawłowski
Jerzy Pawłowski 1968.jpg
Jerzy Pawłowski w 1968
Data i miejsce urodzenia 25 października 1932
Warszawa
Data i miejsce śmierci 11 stycznia 2005
Warszawa
Dyscypliny szermierka
Dorobek medalowy
Reprezentacja  Polska
Igrzyska olimpijskie
Złoto
Meksyk 1968 szermierka
(szabla indywidualnie)
Srebro
Melbourne 1956 szermierka
(szabla indywidualnie)
Srebro
Melbourne 1956 szermierka
(szabla drużynowo)
Srebro
Rzym 1960 szermierka
(szabla drużynowo)
Brąz
Tokio 1964 szermierka
(szabla drużynowo)
Mistrzostwa świata
Złoto
Paryż 1957 szabla indywidualnie
Złoto
Budapeszt 1959 szabla drużynowo
Złoto
Turyn 1961 szabla drużynowo
Złoto
Buenos Aires 1962 szabla drużynowo
Złoto
Gdańsk 1963 szabla drużynowo
Złoto
Paryż 1965 szabla indywidualnie
Złoto
Moskwa 1966 szabla indywidualnie
Srebro
Luksemburg 1954 szabla drużynowo
Srebro
Buenos Aires 1962 szabla indywidualnie
Srebro
Gdańsk 1963 szabla indywidualnie
Srebro
Montreal 1967 szabla indywidualnie
Srebro
Hawana 1969 szabla drużynowo
Srebro
Wiedeń 1971 szabla indywidualnie
Brąz
Bruksela 1953 szabla drużynowo
Brąz
Paryż 1957 szabla drużynowo
Brąz
Filadelfia 1958 szabla drużynowo
Brąz
Budapeszt 1959 szabla indywidualnie
Brąz
Ankara 1970 szabla drużynowo
Plebiscyt Przeglądu Sportowego
Gold medal with cup.svg 1. miejsce
1957
Gold medal with cup.svg 1. miejsce
1968
Bronze medal with cup.svg 3. miejsce
1956
Bronze medal with cup.svg 3. miejsce
1962
Bronze medal with cup.svg 3. miejsce
1966
Bronze medal with cup.svg 3. miejsce
1967
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Jerzy Władysław Pawłowski (ur. 25 października 1932 w Warszawie, zm. 11 stycznia 2005 tamże) – polski szermierz, pięciokrotny medalista igrzysk olimpijskich, malarz.

Kariera sportowa[edytuj | edytuj kod]

Urodzony w rodzinie o tradycjach patriotycznych, ojciec był żołnierzem AK[1]. W 1949 rozpoczął trening szermierki. W 1952 został powołany do wojska i zaczął trenować w wojskowym klubie sportowym „Legia”. Tam trafił w ręce węgierskiego trenera Janosa Kevey’a. W tym samym roku zdobył mistrzostwo Polski we florecie i wystartował w Igrzyskach Olimpijskich w Helsinkach. W 1956 na Olimpiadzie w Melbourne zdobył dwa srebrne medale w turnieju szablistów – indywidualnie i drużynowo (wraz z Marianem Kuszewskim, Zygmuntem Pawlasem, Andrzejem Piątkowskim, Wojciechem Zabłockim i Ryszardem Zubem). W 1957 został pierwszym polskim indywidualnym mistrzem świata w szermierce. W 1959 na mistrzostwach świata w Budapeszcie walnie przyczynił się do zdobycia przez Polskę pierwszego tytułu drużynowych mistrzów świata dzięki swemu pamiętnemu zwycięstwu nad Węgrem Rudolfem Karpatim. W 1960 na Olimpiadzie w Rzymie zdobył wraz z drużyną srebrny medal w szabli (skład: Pawłowski, Piątkowski, Zub, Zabłocki, Emil Ochyra). W 1964 na Olimpiadzie w Tokio zdobył drużynowo brązowy medal. Rok 1968 to największy jego sukces – złoty medal w szermierce indywidualnie w Igrzyskach Olimpijskich w Meksyku.

Poza Igrzyskami Olimpijskimi zdobył także 19 razy medale mistrzostw świata, w tym siedmiokrotnie złoty (1957, 1965, 1966 – indywidualnie oraz 1959, 1961, 1962, 1963 – drużynowo). Był także 14-krotnym mistrzem Polski w szabli i florecie. W 1967 Międzynarodowa Federacja Szermiercza uznała go za szablistę wszech czasów. W latach 1970-1974 pełnił funkcję prezesa Polskiego Związku Szermierczego. W tym okresie ukończył też studia prawnicze na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego.

Na początku 1952 otrzymał tytuł mistrza sportu[2]. Dwukrotnie (1957 i 1968) w Plebiscycie Przeglądu Sportowego został uznany najlepszym sportowcem roku w Polsce.

Działalność pozasportowa[edytuj | edytuj kod]

Od 1964 współpracował z amerykańskim wywiadem CIA (pod pseudonimem „Paweł”). Zwerbowany podczas pobytu w USA, przekazywał Amerykanom głównie informacje personalne i towarzyskie o osobach z kręgów polityczno-wojskowych. W 1975 został w Polsce aresztowany pod zarzutem szpiegostwa na rzecz USA (według niego sam zgłosił fakt współpracy do polskich organów ścigania). 8 kwietnia 1976 został za to skazany na karę 25 lat więzienia, utratę praw publicznych na 10 lat i zdegradowanie do stopnia szeregowca (z majora). Po odbyciu 10 lat kary został zwolniony w drodze ułaskawienia, w ramach wymiany aresztowanych szpiegów pomiędzy CIA a KGB na moście Glienicke pomiędzy Poczdamem a Berlinem w 1985. Miał być wówczas „wymieniony” m.in. za Mariana Zacharskiego. Pawłowski zdecydował się jednak pozostać w Polsce.

Po zwolnieniu powrócił do amatorskiego uprawiania szermierki – zawodowego uprawiania zabroniły mu władze sportowe. Pod koniec życia zajął się malarstwem – głównie pejzażowym, a także bioenergoterapią.

Był Kawalerem i Oficerem Orderu Odrodzenia Polski[3].

Napisał książki: Trud olimpijskiego złota (Warszawa 1973) i Najdłuższy pojedynek. Spowiedź szablisty wszech czasów – agenta CIA.

W 2007 powstał spektakl Teatru Telewizji pt. Kryptonim Gracz (scen. i reż. Agnieszka Lipiec-Wróblewska), dotyczący życia (głównie pozasportowego) Jerzego Pawłowskiego. Jego premiera odbyła się 28 stycznia 2008. W rolę głównego bohatera wcielił się Zbigniew Zamachowski.

2 lipca 2017 r. został uhonorowany gwiazdą w Alei Gwiazd Sportu we Władysławowie[4].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Był dwukrotnie żonaty. Z aktorką Teresą Szmigielówną miał syna Piotra, a z drugą żoną – Iwoną, syna Michała. Jego wnukami są aktorzy Stefan i Józef Pawłowscy[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tadeusz M. Płużański: Bestie 2. Warszawa: 2 Kolory, 2013, s. 250. ISBN 978-83-936533-0-0.
  2. Nowi mistrzowie sportu. „Nowiny Rzeszowskie-Nowiny Sportowe”, s. 1, Nr 2 z 7 stycznia 1952. 
  3. Ireneusz Pawlik: Jerzy Pawłowski, szpieg w masce. 1993, s. 47.
  4. Kolejni sportowcy uhonorowani w Alei Gwiazd we Władysławowie. dzieje.pl, 2017-07-02. [dostęp 2017-07-04].
  5. Zrozumieć szpiega. Aktorzy filmu „Jack Strong” o swoim dziadku (pol.). polskieradio.pl. [dostęp 2014-09-19].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]