Jorgos Papandreu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Jeorios Andreas Papandreu)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jorgos Andreas Papandreu
Γεώργιος Παπανδρέου (νεότερος)
Γεώργιος Παπανδρέου.jpg
Data i miejsce urodzenia 16 czerwca 1952
Saint Paul
Premier Grecji
Okres od 6 października 2009
do 11 listopada 2011
Przynależność polityczna PASOK
Poprzednik Kostas Karamanlis
Następca Lukas Papadimos
Minister spraw zagranicznych Grecji
Okres od 7 października 2009
do 7 września 2010
Przynależność polityczna PASOK
Poprzednik Dora Bakojani
Następca Dimitris Drutsas
Przewodniczący Panhelleńskiego Ruchu Socjalistycznego
Okres od 8 lutego 2004
do 18 marca 2012
Przynależność polityczna PASOK
Poprzednik Kostas Simitis
Następca Ewangelos Wenizelos
Minister spraw zagranicznych Grecji
Okres od 18 lutego 1999
do 13 lutego 2004
Przynależność polityczna PASOK
Poprzednik Teodoros Pangalos
Następca Tasos Janitsis
Odznaczenia
Krzyż Wielki I Klasy Odznaki Honorowej za Zasługi Wielki Krzyż Orderu Korony (Belgia) Order Gwiazdy Białej I Klasy (Estonia) Krzyż Wielki Orderu Lwa Finlandii Krzyż Wielki Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) Krzyż Wielki Orderu Zasług Cywilnych (Hiszpania) Krzyż Wielki Orderu Słońca Peru Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP Krzyż Wielki Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Zasługi RFN Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Gwiazdy Polarnej (od 1975) Order Księcia Jarosława Mądrego III klasy Krzyż Wielki Orderu Piusa IX Krzyż Komandorski z Gwiazdą Węgierskiego Orderu Zasługi (cywilny) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy
Jorgos Papandreu jako minister spraw zagranicznych z zastępcą sekretarza obrony USA Paulem Wolfowitzem (23 maja 2001)
Premier Jorgos Papandreu w dniu zaprzysiężenia (6 października 2009)
Jorgos Papandreu i Mu’ammar al-Kaddafi (9 czerwca 2010)

Jorgos Andreas Papandreu, gr. Γιώργος Ανδρέας Παπανδρέου (wym. [ˈʝorɣos papanˈðreu]; ur. 16 czerwca 1952 w Saint Paul) – grecki polityk. Syn i wnuk dwóch greckich premierów. Długoletni poseł do Parlamentu Hellenów, przewodniczący Panhelleńskiego Ruchu Socjalistycznego (PASOK) w latach 2004–2012, przewodniczący Międzynarodówki Socjalistycznej. Minister edukacji i spraw religijnych w latach 1988–1989 oraz 1994–1996, minister spraw zagranicznych w latach 1999–2004 i 2009–2010. Od 6 października 2009 do 11 listopada 2011 premier Grecji.

Życiorys[edytuj]

Rodzina i edukacja[edytuj]

Urodził się 16 czerwca 1952 w Saint Paul w Minnesocie w USA, gdzie jego ojciec Andreas Papandreu zajmował stanowisko profesorskie. Pochodzi z rodziny o tradycjach politycznych. Jego dziadek, Jeorios Papandreu, był trzykrotnie premierem Grecji, a ojciec dwukrotnie. Jednym z jego przodków był pochodzący z okolic Białegostoku powstaniec styczniowy i inżynier Zygmunt Mineyko[1].

Dzieciństwo spędził w USA i Kanadzie. W 1961 jego rodzina powróciła do Grecji. W 1967 jego ojciec został aresztowany przez rządzącą w tym czasie w kraju dyktaturę wojskową. Po 8 miesiącach aresztu i licznych międzynarodowych apelach został wypuszczony i wyjechał wraz z rodziną do Szwecji, gdzie uzyskał azyl polityczny[2][3].

W 1970 ukończył szkołę średnią King City Secondary School w Toronto w Kanadzie. W latach 1970–1975 studiował socjologię na Amherst College w Massachusetts (w 2002 otrzymał doktorat honoris causa tej uczelni), a w latach 1972–1973 na Uniwersytecie w Sztokholmie. Po zakończeniu nauki powrócił do Grecji odbyć obowiązkową służbę wojskową. W 1977 uzyskał magisterium na wydziale socjologii i rozwoju London School of Economics w Wielkiej Brytanii[2][3]. W latach 1992–1993 był stypendystą w Center for International Affairs (CFIA) na Uniwersytecie Harvarda[2].

Działalność polityczna[edytuj]

Działalność do 2004[edytuj]

Zaangażował się w działalność polityczną pod koniec lat 70. W 1974, po ustanowieniu w Grecji rządów demokratycznych, do kraju powrócił jego ojciec, który założył wówczas Panhelleński Ruch Socjalistyczny (PASOK) i został liderem opozycji.

W 1981 Jorgos Papandreu został po raz pierwszy członkiem parlamentu z okręgu Achaja z ramienia PASOK-u. Z powodzeniem ubiegał się o poselską reelekcję w kolejnych wyborach w 1985, czerwcu 1989, listopadzie 1989, 1990, 1993, 1996 i 2000. W ostatnich dwóch przypadkach reprezentował okręg Ateny B[4]. W latach 1982–1985 stał na czele parlamentarnej komisji edukacji, a od 1989 do 1993 kierował parlamentarną komisją kultury i edukacji. W 1984 wszedł w skład komitetu centralnego PASOK-u, a w 1996 został członkiem jego biura politycznego[2].

Od lipca 1985 do lutego 1987 pełnił funkcję podsekretarza stanu do spraw kulturalnych. Zajmował się sprawami greckiej diaspory oraz edukacji osób dorosłych. Od 22 czerwca 1988 do 2 lipca 1989 zajmował stanowisko ministra edukacji i spraw religijnych w gabinecie swego ojca. Po powrocie PASOK-u do władzy od października 1993 do lipca 1994 pełnił funkcję wiceministra spraw zagranicznych w kolejnym gabinecie Andreasa Papandreu. Był odpowiedzialny w tym czasie za stosunki grecko-amerykańskie oraz uczestniczył w negocjacjach w sprawie przyjęcia do Unii Europejskiej Szwecji, Finlandii, Austrii i Norwegii w trakcie greckiej prezydencji[2].

Od 8 lipca 1994 do 25 września 1996 zajmował po raz drugi stanowisko ministra edukacji i spraw religijnych. W latach 1996–1997 był koordynatorem rządu ds. organizacji w Atenach Letnich Igrzysk Olimpijskich w 2004[2]. 18 lutego 1999 objął urząd ministra spraw zagranicznych w rządzie premiera Kostasa Simitisa i sprawował go do 13 lutego 2004. Dążył wówczas do poprawy stosunków z sąsiednimi państwami, w tym z Turcją, Albanią i Macedonią. Angażował się w rozwiązanie problem narodowościowego na Cyprze. Za wkład w rozwój stosunków grecko-tureckich w 2003 otrzymał tytuł „Dyplomaty Roku” od magazynu „European Voice[2][3].

Działalność w latach 2004–2009[edytuj]

Wyrastał na głównego pretendenta do zastąpienia Kostasa Simitisa na stanowisku lidera partii. W styczniu 2004 były premier ogłosił swoją rezygnację z przywództwa w partii i zarekomendował go na swojego następcę. 8 lutego 2004 w partyjnym głosowaniu Jorgos Papandreu został wybrany większością głosów na nowego przewodniczącego PASOK-u[2][3]. W wyborach parlamentarnych z marca 2004 PASOK przegrał jednak z Nowa Demokracją i stał się główną siłą opozycyjną. Premierem został wówczas Kostas Karamanlis[5]. Lider socjalistów utrzymał po raz kolejny mandat poselski (tym razem w okręgu Saloniki A). Ponownie był wybierany na posła w wyborach w 2007 i 2009[4].

W maju 2005 został wiceprzewodniczącym Międzynarodówki Socjalistycznej, zgodnie z propozycją jej przewodniczącego Antónia Guterresa. W styczniu 2006 został mianowany przewodniczącym tej organizacji, będąc jedynym kandydatem na to stanowisko[2].

W wyborach parlamentarnych we wrześniu 2007 ponowne zwycięstwo odniosła centroprawicowa Nowa Demokracja premiera Kostasa Karamanlisa, zdobywając 152 z 300 mandatów. PASOK, ze 102 mandatami w parlamencie, pozostał w opozycji[6]. W konsekwencji Jorgos Papandreu musiał walczyć o utrzymanie przywództwa w partii z Ewangelosem Wenizelosem. 11 listopada 2007 w partyjnym głosowaniu pokonał swojego konkurenta, zdobywając prawie 56% głosów i zachowując stanowisko[7].

Jako lider partii doprowadził PASOK do zwycięstwa w wyborach do Parlamentu Europejskiego w czerwcu 2009[8].

We wcześniejszych wyborach parlamentarnych z października 2009 PASOK odniósł drugie w tym samym roku zwycięstwo wyborcze, zdobywając 160 mandatów w 300-osobowym Parlamencie Hellenów. Przyniosło to Jorgosowi Papandreu możliwość utworzenia gabinetu i przejęcia władzy[9][10]. W czasie kampanii wyborczej lider socjalistów zapowiadał odmienną od rządowej strategię walki z kryzysem, obiecując pakiet stymulujący gospodarkę o wartości 3 miliardów euro oraz podwyżkę podatków dla najbogatszych i pomoc najbiedniejszym obywatelom. Ogłosił program ożywienia gospodarki poprzez podwyżkę pensji i emerytur ponad wskaźnik inflacji w 2010[11][12]. Po zwycięstwie w wyborach ogłosił „nowy rozdział” w greckiej polityce. Zapowiedział „uwolnienie potencjału” tkwiącego w jego kraju, walkę z korupcją, protekcjonizmem i bezprawiem, przywrócenie Grekom nadziei i wiarę w sukces. Jednocześnie ostrzegł społeczeństwo przed ciężkim czasami walki z kryzysem zadaniem, za które, jak powiedział, jest gotów wziąć odpowiedzialność[9][10].

Premier[edytuj]

Negocjacje w sprawie powołania rządu jedności narodowej (6 listopada 2011)

5 października 2009, kilka godzin po ogłoszeniu wyników wyborów, prezydent Karolos Papulias powierzył mu misję sformowania nowego gabinetu[13]. 6 października 2009 został oficjalnie zaprzysiężony na stanowisku premiera w pałacu prezydenckim. Przysięgę odbierał od niego Hieronim II, arcybiskup Aten i zwierzchnik Kościoła Grecji[14][15]. Tego samego dnia ogłosił skład swojego gabinetu, w którym sam objął stanowisko ministra spraw zagranicznych[16][17]. 7 października 2009 jego gabinet, obejmujący 14 ministrów, został uroczyście zaprzysiężony[18]. Grecką dyplomacją kierował do 7 września 2010, kiedy to zastąpił go Dimitris Drutsas[19].

Wkrótce po objęciu władzy rząd Jorgosa Papandreu podał opracowane przez siebie dane o stanie finansów państwa, z których wynikało, że były one w znacznie gorszej sytuacji niż wcześniej sądzono. Zgodnie z nimi deficyt budżetowy wynosił 12,7% (czterokrotnie więcej niż wymagany w strefie euro limit 3%), a dług publiczny 300 miliardów euro, co stanowiło 113% PKB[20]. Z powodu trwającego kryzysu gospodarczego grecka gospodarka uległa spowolnieniu, spadły dochody budżetowe, a stopa bezrobocia w listopadzie 2009 przekroczyła 10%[21]. W obliczu katastrofalnej sytuacji finansów państwowych w grudniu 2009 rząd po raz pierwszy ogłosił plan oszczędnościowy, który zakładał redukcję deficytu budżetowego do 3% w 2013. Gabinet zdecydował się na redukcję o 10% wydatków budżetowych, w tym na cele społeczne i sektor obrony, nałożenie podatków na sektor bankowy oraz zamrożenie płac w sferze budżetowej[20].

Działania rządu okazały się niewystarczające, wobec czego w styczniu 2010 ogłoszony został drugi pakiet oszczędnościowy, który zakładał obniżki płac w sferze budżetowej, wzrost akcyzy na paliwo oraz działania na rzecz zwiększenia ściągalności podatków. Kroki te spowodowały wybuch ogólnokrajowych protestów w lutym i marcu 2010, organizowanych przez związki zawodowe i grupy społeczne niezadowolone z polityki oszczędnościowej, co przyczyniać się mogło do pogorszenia sytuacji życiowej obywateli. W marcu 2010 premier ogłosił kolejną transzę podwyżki podatków i ograniczeń wydatków państwa na łączną kwotę 6,5 miliardów euro[22].

Pogarszająca się sytuacja gospodarcza doprowadziła w maju 2010 do przyznania Grecji przez państwa strefy euro i Międzynarodowy Fundusz Walutowy pakietu pomocowego w wysokości 110 miliardów euro[23]. Pożyczka ta wiązała się jednak z koniecznością dalszych cięć budżetowych, co prowadziło do powtarzających się strajków i protestów ludności. W czasie protestów w maju 2010 zginęły 3 osoby[24]. W październiku 2010 Jorgod Papandreu zadecydował o nowych ograniczeniach wydatków państwowych. Środki zawarte w projekcie budżetu kolejny rok obejmowały dalszą podwyżkę podatków, w tym nałożenie wyższej stawki podatku VAT[22].

W lutym 2011 międzynarodowi wierzyciele Grecji, w tym kraje strefy euro, uznały dotychczasowe działania rządu za niewystarczające i wezwały premiera do przyspieszenia tempa reform w celu uniknięcia przez kraj bankructwa. Zła sytuacja gospodarcza spowodowała gwałtowny spadek poparcia dla rządu. W czerwcu 2011 zorganizowany został strajk generalny, w czasie którego dziesiątki tysięcy protestujących demonstrowało przed siedzibą parlamentu przeciwko polityce rządu[22]. W tym samym miesiącu premier dokonał zmian w rządzie, powołując na stanowisko wicepremiera i ministra finansów dotychczasowego ministra obrony Ewangelosa Wenizelosa. Rząd 22 czerwca 2011 uzyskał wotum zaufania w parlamencie, po czym ogłosił nowy pakiet reform, podwyżek podatków i prywatyzacji na łączną kwotę 28 miliardów euro[25].

W lipcu 2011 kraje strefy euro oraz MFW udzieliły Grecji drugiej transzy pomocy finansowej w wysokości 109 miliardów euro[26]. Nie uchroniło to jednak kraju przed perspektywą bankructwa, w październiku 2011 grecki dług państwowy wynosił 340 miliardów euro. W październiku 2011 Komisja Europejska, Europejski Bank Centralny i Międzynarodowy Fundusz Walutowy przyznały Grecji kolejną pomoc finansową w wysokości 130 miliardów euro. Dodatkowo prywatni wierzyciele Grecji umorzyli państwu połowę należnych im zobowiązań. Pomoc wiązała się z kolejnymi środkami oszczędnościowymi[22][27].

31 października 2011 Jorgos Papandreu ogłosił projekt zorganizowania referendum w sprawie przyjęcia pakietu pomocowego. Plan spotkał się z negatywną reakcją ze strony opozycyjnej Nowej Demokracji, a także części partii rządzącej i członków samego gabinetu, m.in. ministra finansów. Sceptycznie do referendum odnieśli się również przywódcy największych państw Eurogrupy, prezydent Nicolas Sarkozy i kanclerz Angela Merkel, którzy zapowiedzieli przekazanie Grecji kolejnych transzy pomocowych dopiero po zatwierdzeniu przez rząd warunków ostatnio wynegocjowanego pakietu. Negatywnie zareagowały także rynki finansowe, gdyż planowane głosowanie mogło przedłużyć okres niepewności i zawieszenia. Grecka opozycja wezwała premiera do rezygnacji z urzędu i organizacji wcześniejszych wyborów[28][29]. 3 listopada 2011, wobec narastającego sprzeciwu, wycofał się z planu organizacji referendum. 5 listopada 2011 jego rząd wygrał głosowanie nad złożonym wcześniej przez opozycję wnioskiem o wotum zaufania[30]. Nie spowodowało to jednak zmniejszenia presji ze strony opozycji, części koalicji, społeczności międzynarodowej i protestującego społeczeństwa, postrzegających premiera jako polityka niezdolnego do wyprowadzenia kraju z zapaści gospodarczej[31].

6 listopada 2011 Jorgos Papandreu i lider opozycji Andonis Samaras, w towarzystwie prezydenta Karolosa Papuliasa, przystąpili do rozmów mających na celu zakończenie kryzysu politycznego[31]. W wyniku rozmów premier zgodził się na ustąpienie z urzędu, a obie partie zgodziły się na utworzenie wspólnego rządu jedności narodowej funkcjonującego do czasu wcześniejszych wyborów parlamentarnych planowanych na luty 2012. Po kilkudniowych negocjacjach ustalony został skład rządu, na czele którego stanął bezpartyjny ekonomista Lukas Papadimos. W szeregach gabinetu znaleźli się członkowie PASOK-u, Nowej Demokracji oraz partii LAOS. 10 listopada 2011 Jorgos Papandreu złożył dymisję na ręce prezydenta, który na stanowisko premiera desygnował wyznaczonego wcześniej Lukasa Papadimosa[32]. 11 listopada 2011 nowy premier i rząd zostali oficjalnie zaprzysiężeni[33].

Działalność od 2011[edytuj]

18 marca 2012 nowym liderem Panhelleńskiego Ruchu Socjalistycznego został Ewangelos Wenizelos[34]. Jorgos Papandreu w dwóch kolejnych wyborach z maja 2012 i z czerwca 2012 ponownie uzyskiwał mandat poselski w okręgu Achaja[4]. W styczniu 2015 w obliczu przedterminowych wyborów parlamentarnych założył nowe ugrupowanie pod nazwą To Kinima[35]. Partia ta nie przekroczyła jednak wyborczego progu[36]. W styczniu 2017 wraz ze swoim ugrupowaniem dołączył do koalicji politycznej skupionej wokół PASOK-u[37].

Życie prywatne[edytuj]

Jorgos Andreas Papandreu jest żonaty z Adą Papandreu. Ma dwoje dzieci: syna Andreasa (ur. 1982) i córkę Margaritę-Elenę (ur. 1990). Mówi również w języku angielskim i szwedzkim[2].

Przypisy

  1. Jeorjos Papandreu: premier-pokerzysta – życiorys. forsal.pl, 3 listopada 2011. [dostęp 2017-04-12].
  2. a b c d e f g h i j Who is George A. Papandreou (ang.). papandreou.gr. [dostęp 2017-04-12].
  3. a b c d George Papandreou (ang.). ahistoryofgreece.com/. [dostęp 2017-04-12].
  4. a b c Papandreou Georgios (ang.). hellenicparliament.gr. [dostęp 2017-04-12].
  5. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ 2004 (gr.). ypes.gr. [dostęp 2017-04-12].
  6. Greek PM wins vote by slim marginB (ang.). bbc.co.uk, 17 września 2007. [dostęp 2017-04-12].
  7. George Papandreou wins PASOK leadership election with 55.91 pc (ang.). hri.org, 15 listopada 2007. [dostęp 2017-04-12].
  8. Prime minister calls for early parliamentary elections in October (ang.). france24.com, 3 września 2009. [dostęp 2017-04-12].
  9. a b Greece's Socialists win snap poll (ang.). bbc.co.u, 5 października 2009. [dostęp 2017-04-12].
  10. a b Socialists oust conservatives in snap election (ang.). france24.com, 5 października 2009. [dostęp 2017-04-12].
  11. Socialists set for comeback as Greece votes (ang.). reuters.com, 4 października 2009. [dostęp 2017-04-12].
  12. Greeks vote in snap election after crisis-hit year (ang.). france24.com, 4 października 2009. [dostęp 2017-04-12].
  13. Socialists hail perfect storm of support, as Papandreou takes over (ang.). rfi.fr, 5 października 2009. [dostęp 2017-04-12].
  14. New Greek PM sworn in, cabinet to be appointed Tuesday (ang.). reuters.com, 6 października 2009. [dostęp 2017-04-12].
  15. Papandreou Sworn in as Greek Prime Minister, Prepares Cabinet (ang.). bloomberg.com, 6 października 2009. [dostęp 2017-04-12].
  16. Leaders of Greece (ang.). zarate.eu. [dostęp 2017-04-12].
  17. New Papandreou gov't Cabinet announced (ang.). hri.org, 7 października 2009. [dostęp 2017-04-12].
  18. Greek prime minister Papandreou’s cabinet sworn in (ang.). sofiaecho.com, 7 października 2009. [dostęp 2017-04-12].
  19. Greek Cabinet Wakes Up to Major Overnight Reshuffle (ang.). novinite.com, 7 września 2010. [dostęp 2017-04-12].
  20. a b Greece insists it will not default on huge debts (ang.). bbc.co.uk, 11 grudnia 2009. [dostęp 2017-04-12].
  21. Greece's unemployment rate hits 10% (ang.). bbc.co.uk, 11 lutego 2010. [dostęp 2017-04-12].
  22. a b c d Greece timeline (ang.). bbc.co.uk, 11 listopada 2011. [dostęp 2017-04-12].
  23. Eurozone approves massive Greece bail-out (ang.). bbc.co.uk, 2 maja 2010. [dostęp 2017-04-12].
  24. Three dead as Greece protest turns violent (ang.). bbc.co.uk, 5 maja 2010. [dostęp 2017-04-12].
  25. Greek government survives confidence vote (ang.). bbc.com, 22 czerwca 2011. [dostęp 2017-04-12].
  26. Eurozone agrees new 109bn euros Greek bailout (ang.). bbc.com, 21 lipca 2011. [dostęp 2017-04-12].
  27. Eurozone crisis explained (ang.). bbc.com, 27 listopada 2011. [dostęp 2011-11-13].
  28. Papandreou Greek referendum plan sparks early poll call (ang.). bbc.com, 1 listopada 2011. [dostęp 2017-04-12].
  29. Q&A: Greece referendum row (ang.). bbc.com, 3 listopada 2011. [dostęp 2017-04-12].
  30. Greece PM Papandreou wins confidence vote (ang.). bbc.com, 5 listopada 2011. [dostęp 2017-04-12].
  31. a b Papandreou and Samaras end Greek unity government talks (ang.). bbc.com, 6 listopada 2011. [dostęp 2017-04-12].
  32. Lucas Papademos named as new Greek prime minister (ang.). bbc.com, 10 listopada 2011. [dostęp 2017-04-12].
  33. Greece swears in unity cabinet and PM Lucas Papademos (ang.). bbc.com, 11 listopada 2011. [dostęp 2017-04-12].
  34. Greek socialists vote for finance minister as new leader (ang.). ekathimerini.com. [dostęp 2017-04-12].
  35. Papandreou launches party, aims for post-election role (ang.). ekathimerini.com, 3 stycznia 2015. [dostęp 2017-04-12].
  36. Papandreou Name Out of Parliament After 92 Years (ang.). greekreporter.com, 26 stycznia 2015. [dostęp 2017-04-12].
  37. Former Greek PM Papandreou returns to PASOK (ang.). ekathimerini.com, 12 stycznia 2017. [dostęp 2017-04-12].

Linki zewnętrzne[edytuj]